Wat u ook verwacht van dit kabinet, laat het vooral niet te veel zijn
Kabinet Onmacht & Krampachtigheid
Het is misschien wel de minst geschikte tijd voor een minderheidskabinet. Zeker als het motorblok bestaat uit zelfverklaarde middenpartijen die al twintig jaar de kar in de modder rijden maar zich kennelijk prima voelen in een politieke stand waarin vooruit noch achteruit bewogen wordt. Het coalitieakkoord, met de bijna als verzuchting klinkende titel ‘Aan de slag’, is een opsomming van suggesties die bijna allemaal zonder meerderheid bestaan. De oppositie is niet alleen sterk verdeeld in talloze fracties maar ook niet op voorhand gewillig om D66, CDA en VVD aan hun meerderheden te helpen.
Volgens NAVO SecGen Mark Rutte staan we aan de vooravond van de Derde Wereldoorlog, met Rusland als grootste vijand. Om Nederland gedegen daarop voor te bereiden, hebben drie partijen met wat ooit een gemiddeld aantal zetels was, besloten om in een minderheidscoalitie te proberen deze dreiging het hoofd te bieden terwijl ze tegelijkertijd een gepolariseerd land, waarvan grote groepen mensen in diepe onvrede of argwaan jegens de overheid staan, leiding willen geven. Het is bijna te naïef om serieus te nemen.
Het is niet dat we smachten naar een kabinet dat keihard doorpakt maar wie in deze tijd denkt dat je met een minderheidscoalitie een stevige koers door politiek gepolariseerde stormen kan varen, is verwaand, verward of vooral uit op het behoud van de eigen macht.
Het coalitieakkoord leest dan ook niet als een plan van aanpak maar als een collectief verkiezingsprogramma en iedereen die de politiek een beetje sceptisch volgt, weet dat je die programma’s nooit moet lezen als je niet keer op keer teleurgesteld wilt worden over de uitvoering van de beloftevolle inhoud: die volgt namelijk nóóit. Wat wel direct opvalt in het akkooord, is hoe hoog die vermeende oorlogsdreiging op het programma staat. Er gaat 19 miljard naar Defensie en dat geld wordt weggehaald bij de zorg en sociale zekerheden maar bijvoorbeeld niet bij de geld- en gemeenschapszin verslindende migratie-machine, terwijl daar moeiteloos een kiezersmeerderheid voor te vinden is. Migratie muss sein…
Jetten I wordt Rutte VI, de NAVO-editie
Dat defensiegeld is precies wat Mark Rutte graag wilde. Op 12 december 2024 sprak hij in deze toespraak over de noodzaak om NAVO-bestedingen te verhogen en dat daarvoor geld uit zorg en sociale zekerheid gehaald moest worden. De nieuwe coalitie heeft goed opgelet en doet precies wat Rutte wil. Of die 19 miljard daadwerkelijk naar soldij, schietgeweren en afweergeschut gaat, is overigens maar zeer de vraag: bij dit soort bedragen komen vooral de buzzwoord-verkopers als vliegen op de stroop af met ideetjes over “cyber”, “AI-weerbaarheid”, “drone-techniek” en “hybride oorlogsvoering”. Tanks en vliegdekschepen gaan we echt niet bouwen - Europees militair-bureaucratisch integreren vermoedelijk des te meer en daarbij zullen de grootste strijkstokken voor al die miljarden in de consultantsfarms blijken te staan.
Het is niet dat er geen goede discussie te voeren is over de enorme achterstand die Europa heeft op defensiegebied, omdat we ons na Val van Muur & Sovjet-Unie in onverveerde liberale vrijheid en een arrogante overwinningsroes feestend verschuilden onder de nucleaire paraplu van Uncle Sam. Maar dat is een ander verhaal, eentje waarin Rutte overigens onlangs opvallend scherpe én terechte uitspraken deed tegenover het Europees Parlement: “Als iemand denkt dat Europa het zonder Amerika af kan, vergeet het maar”. Hij wenste de populistisch-linkse Trump- en Amerika-haters letterlijk veel succes met hun naïviteit.
En geef hem eens ongelijk, over het continent dat zichzelf al decennialang niet eens weerbaarder weet te maken tegen de migratie van Afrikanen en Arabieren die als een invasiemacht van miljoenen zijn aangekomen en nog altijd arriveren in rubberboten, en die door een deel van het ingedutte Europese idealisten-volk nog met open armen onthaald worden ook. Het suïcidale mededogen van Europese samenlevingen zal een veel hogere prijs kennen dan de 19 miljard euro voor Defensie (-consultants) in dit coalitieakkoord: de islam ondermijnt ons van binnenuit harder dan Rusland of de Chinezen ooit van buitenaf voor elkaar zullen krijgen.
Maar ook Rutte deed in zijn vijftienhonderd jaar als premier niets tegen deze invasie. Hij schafte das, samen met Mutti Merkel die toen nog zijn bestie was. En hij schafte das ook met een partij als D66, die nu de premier mag leveren. Als SecGen van de NAVO is Rutte ineens niet meer de man die altijd alle problemen en crises wegwuifde met zijn mediagenieke en mediageliefde ‘Ah joh, appeltje, Koga, Catshuis, niks aan de hand’, maar de grootste alarmist van Europa. Een lastig te verkroppen tegenstelling van een man die sneller van persoonlijkheid kan wisselen dan hij van petjes switcht.
Sec naar onze nieuwe Nederlandse samenstelling van minderheids-middenpartijen kijkend, sta je dus tóch weer naar een Rutte-kabinet te kijken. Want ze doen nog steeds wat hij (nu) zegt. Waar de voormalige premier zelf begin 2024 Dick Schoof aangedragen heeft om Geert Wilders uit het Torentje te houden en daarmee in wezen Rutte V zelfstandig tot stand bracht, is het nu zijn NAVO-retoriek die de schijn van strijdbaarheid moet geven aan Jetten I, dat je (dus) gerust Rutte VI mag noemen. Ze kopiëren wederom zijn woorden in hun akkoord.
Een bestuursbijbel van dode letters
Rutte VI heeft vandaag dat akkoord opgeleverd. “Aan de slag”, zuchten zij, in de volle wetenschap dat eigenlijk nergens een meerderheid voor is in de Kamer (laat staan onder veel kiezers) maar ook in het besef dat zowel de EU als de NAVO(-baas) hen ruggensteun zullen bieden. Vier jaar willen ze dat volhouden.
Het het voorwoord van ‘Aan de slag’ leest desalniettemin (of juist daarom) als een bestuursbijbel van dode letters. Ambtelijke marketingtaal die zelden echt een voet verkeerd zet maar ook helemaal nergens échte ambitie of energie ademt, laat staan intrinsieke motivatie activeert bij de kiezer.
“Er zit enorm veel kracht en initiatief in de samenleving zelf”, staat er bijvoorbeeld in. Die gemeenplaats leest als ‘Reken vooral niet te veel op ons, het moet uit uzelf komen’. Tegenstrijdige taal voor een overheid die deze eeuw niet alleen meer taken naar zichzelf toegetrokken heeft maar zich ook zeer opleggerig heeft weten te positioneren middels ge- en verboden, van dwingend coronabeleid tot moralistisch klimaatactie en rampzalige energietransities.
Om over alle juridisering van wetgeving nog te zwijgen, een heel zorgelijke Raadvanstatisering die de democratie harder ondermijnt dan om het even welk kritisch tweetje van Mona Keijzer over de NOS.
Is het nou alwéér de schuld van X?
De zin “Dit is een akkoord van keuzes en ambities die door taai en hard werken ook echt waargemaakt kunnen worden” leest als een disclaimer: keuzes die ‘waargemaakt kunnen worden’ wekken niet de indruk dat iemand ook echt gelooft dat ze waargemaakt zullen worden. Een milde voorspelling over hoe deze minderheid de eigen coalitiekar niet uit het zelf gevulde moeras zal kunnen trekken, is snel gemaakt.
Volkomen onnodig is daarnaast de volgende opmerking, in een opsomming van clichés over Nederland als land van kansen, vrijheden en sociale samenhang: “Een land waarin schelden op X niet de norm is, omdat de grote meerderheid dat niet normaal vindt.” Die zin is polariserend en misschien zelfs wel anti-democratisch op zichzelf. Niet omdat schelden op X (of waar dan ook) ‘normaal’ zou moeten worden geacht maar omdat gebruikers van X en veel andere sociale media deze platforms júist beschouwen en gebruiken als plekken waar polemisch, kritisch én in vrijheid kritiek kan worden gevormd, geuit en gedeeld. Zoals we dat doen in Nederland, en moeten kunnen blijven doen.
Ook is Nederland kennelijk ook nog steeds “een land waarin de overheid bondgenoot is van alle mensen die een positieve bijdrage leveren, en optreedt tegen iedereen die de krachten van onze samenleving uitholt.” Groningers en toeslagenouders die een positieve bijdrage leverden, zullen daar wellicht anders over denken. Evenals zo veel hardwerkende ondernemers die zuchten onder regels, bureaucratie en belastingen die meetbaar meer mensen het gevoel geven uit te willen wijken naar elders, of dat nou Dubai of Paraguay is.
Of wat te denken van de agent die deze week zijn afwerende beweging tegen een opdringerige moslima niet alleen moest bekopen met bedreigingen, maar ook moest ondergaan hoe zijn werkgever - de overheid - preventief afstand van hem nam omdat de ophef over vermeend racisme (een vreselijke overdrijving) kennelijk erger is dan de realiteit waarin agenten dag in dag uit met - niet zelden islamitisch/allochtone - subversieve elementen in de samenleving moeten omgaan. Het wil (en mág) niet doordringen dat de islam ons vijandig gezind is en daarover zwijgt dus ook dit akkoord in alle talen.
Maar goed - ze moeten nog beginnen. Wie weet houden ze het wel vier jaar vol met elkaar, door zo min mogelijk zaken écht aan te pakken en vooral een beetje op de winkel te passen zoals de politiek in Den Haag al decennia doet. Geeft niet dat die winkel wordt leeggestolen waar je bij staat, dat de overheid de rest van je omzet steeds zwaarder belast en dat regeldruk het hele pand doet kraken - zolang er ambtenaren, consultants en gewiekste woordvoerders te vinden zijn die het regeerbeleid als een glimmende folder weten te verpakken (en ongewenste neveneffecten handig buiten beeld kunnen houden), is er nog geen enkele reden om écht nieuwe bezems schoon te laten vegen.
De vraag is of we een minderheidskabinet dat van gestolde inertie aan elkaar hangt (en over ieder onderwerp zal moeten bedelen bij de oppositie) moeten verwelkomen als een coalitie die een soort sleetse status quo in stand houdt en daarom weinig grote schade zal aanrichten, of dat we moeten vrezen dat Nederland sociaal, demografisch en als maatschappelijk coherente samenleving alleen maar dieper in z’n eigen moeras zal wegzakken omdat er geen enkele suggestie van serieus leiderschap uitgaat van het trio Jetten, Yesilgoz en Bontenbal - allemaal kinderen van de Rutte Doctrine, een leugenachtig construct op de grens van politiek en PR die Nederland al deze hele eeuw in gijzeling heeft.
U mag dit cynisch noemen, maar het is de politieke realiteit.
Wat echter vooral overheerst, is de zichtbare ongeloofwaardigheid van deze uitkomst. De drie partijen die samen in de laatste twee ‘echte’ Rutte-coalities III en IV niets gedaan kregen, stralen samen vooral heel veel onwennig ongemak en onzekerheid uit. Je gelóóft hen gewoon niet, op basis van in het verleden (niet) behaalde resultaten en beroerd uitgepakte keuzes maar ook en in de eerste plaats omdat het van hun gezichten af te lezen staat.
Lucky TV heeft een video gemaakt waarin het trio partijleiders in een vermakelijk ongemak wordt gevat maar wie het filmpje zonder de door Sander van de Pavert ingevulde stemmetjes ziet, ervaart pas werkelijk hoeveel krampachtigheid er onder het nieuwe minderheidskabinet schuil gaat. De originele Lucky is hier te vinden maar bekijk eerst even de versie hieronder, waar ik de audio onderuit gehaald heb om de aandacht op de gezichtsuitdrukkingen te leggen. Kabinet Sokpop I staat al te schmieren voordat de eerste minister of staatssecretaris is benoemd, en het ongemak druipt er vanaf. Zelfs - of juist - zonder geluid.
Wat u ook verwacht van dit kabinet, laat het vooral niet te veel zijn. Wie toch twijfelt: stelt u zich Instagram-jochie Jetten dan even voor in het Torentje. Zonder te lachen.
Het was niet goed voor mijn bloeddruk Bart maar je hebt mijn gedachten precies verwoord. Ik laat het hier maar verder bij voordat ik woorden ga uiten die nu al en straks al helemaal niet meer mogen. Moedeloos, dat ben ik
Het is allemaal zo waardeloos, zo uitzichtloos, zo dom allemaal/ hoewel ik betalend lid blijf van deze substack, bert & roderick, ga ik voor een Innere Emigration; in binnen- en buitenland(Iran) ik zie nergens ook maar een sprankje licht.