De tragiek van Frans Timmermans
Opgediend met foccacia in De Morgen
De tragiek van Frans Timmermans is dat hij bijna alles weet maar bijna niemand naar hem wil luisteren. Dat is het overheersende gevoel dat uit zijn ‘interview’ met Ilja Leonard Pfeijffer spreekt. Eén citaat daaruit zorgt voor beroering omdat het een expliciet antisemitische lading heeft: de kersverse Minister van Staat schrijft aan de Joden ‘exact dezelfde redenering als die van de nazi’s’ toe, om zijn eigen bewering dat ‘de Palestijnen letterlijk in zee gedreven worden’ kracht bij te zetten: ‘Hun grootouders en overgrootouders is in de nazitijd iets verschrikkelijks overkomen: de Holocaust, waarbij ze werden vernietigd, en nu doen zij precies hetzelfde met een ander volk.’ Nou nou Frans. Dat zijn nogal woorden. Maar dragen ze nog wel gewicht?
Onder meer Jacques Monasch en Keren Hirsch, beiden ex-PvdA’ers, noemen deze uitspraken expliciet antisemitisch, waarbij voormalig Kamerlid Monasch zelfs een beroep doet op het Openbaar Ministerie om de uitspraken te onderzoeken.
Hier het volledige citaat van Timmermans, afgedrukt in De Morgen (DPG):
“In het Midden-Oosten wordt momenteel een heel volk uitgeroeid. We kijken ernaar en we zwijgen, terwijl de Palestijnen letterlijk in zee worden gedreven – en erger. De redenering van rechts en extreemrechts in Israël is: wij Joden kunnen alleen maar overleven als de Palestijnen weg zijn. Dat is exact dezelfde redenering als die van de nazi’s destijds: wij – het Duitse volk, het Arische ras – kunnen alleen maar overleven als de Joden weg zijn. Dat vind ik ronduit verbijsterend. Hun grootouders en overgrootouders is in de nazitijd iets verschrikkelijks overkomen: de Holocaust, waarbij ze werden vernietigd, en nu doen zij precies hetzelfde met een ander volk.
“Ik ben nog beladen met de geschiedenis van de Holocaust, maar mijn kinderen snappen hier helemaal niks van. Zij zeggen: ‘Hoezo het bestaansrecht van Israël staat op het spel? Je kunt uit het bestaansrecht van een volk toch niet afleiden dat het een ander volk mag uitroeien?’”
Op zoek naar de context las ik het volledige interview. Daarin valt vooral op dat de quatsch hierboven nagenoeg uit het niets komt. Het gaat het ene moment over een boek van Ilja Pfeijffer, Alkibiades, dat door Timmermans wordt geprezen en direct wordt opgevolgd door deze verzuchting. Zou dat in het gesprek echt zo gegaan zijn? Zou Pfeijffer (ook een fellow traveller van het Pallie-narratief) hem hebben uitgelokt, in een gesprek tussen twee gelijkgestemde grootheden? Wat wil Timmermans bewijzen met deze kwaadaardige en simplistische duiding van een conflict waarvan hij heus wel weet dat het ingewikkelder én genuanceerder ligt?
Uiteraard focaccia genovese
Wie het hele interview leest, waar dit latente antisemitisme pas tegen het einde in opborrelt, kan aanvankelijk alleen maar lacherig worden. Het is helemaal geen interview, het is één grote theatrale lofzang, die vervaarlijk flirt met een farce.
Niet Pfeijffer zelf, maar een kunst- en literatuur-redacteur van De Morgen heeft het interview uitgewerkt. Tien alinea’s aan decorbouw en scene setting gaan eraan vooraf, waarin twee titanen van persoonlijkheden in een dermate grotesk Italiaans portret geschilderd worden, dat het glazuur bijna van je tanden springt:
“De ontvangst in palazzo Bendinelli-Sauli mag vorstelijk genoemd worden, zoals gewoonlijk. Het echtpaar Ilja Leonard Pfeijffer en Stella Seitun heeft de grote ronde eettafel volgepleurd met het beste uit de speciaalzaken waar ze vaste klanten zijn: meloenen uit Mantua, ham uit Parma, Ligurische kazen, een rotsvormig blok parmigiano en uiteraard focaccia genovese in diverse smaken.”
Een mis-en-scène als een middeleeuwse muurschildering!
Wie zich überhaupt een kritisch vraaggesprek inbeeldde, wordt op voorhand genezen als Pfeijffer in ‘voorgesprek’ met de kunstredacteur reeds constateert dat Timmermans ‘in 2023 minister-president van Nederland moeten worden, maar werd verslagen door Geert Wilders en een bende extreemrechtse pluimgewichten’, waarvan de ‘gehate’ Frenske niet kon winnen ‘omdat hij links, groen en slim is’.
Tim Hofman, eat your heart out! Die mocht alleen maar tutoyeren in z’n recente BOOS-interview met Timmermans. Pfeijffer mag openlijk adoreren.
Dat doet hij met overtuiging. Het interview knalt uit de startblokken in een walm van valse bescheidenheid, wierook en uiteraard focaccia genovese: ‘Als u het mij toestaat, mijnheer Timmermans, zou ik willen beginnen met wat volgens mij uw grote zwakte is als politicus: uw deskundigheid’, opent Pfeijffer. Daarmee wierp hij me onmiddellijk terug naar 2019, naar het pleidooi dat hij in de Balie hield tégen het verlies van de kritische functies van ironie, als iedereen permanent ironisch is. U vervaagt uw eigen scheidslijn met een brede kwast, oh grote schrijver!
De eindredactie lijkt nochtans de grap gespot te hebben, want onder een foto van de twee praalhanen aan hun copieuze dis in het palazzo van Pfeijffer staat heel subtiel een sociaaldemocratisch citaat over de energie-armoede van de arbeider: ‘Aan de welgevulde dis van Ilja Leonard Pfeijffer: ‘Wie kan zijn dak vol zonnepanelen laten leggen? Wie kan de subsidies voor warmtepompen en isolatie in z’n zak steken? Niet de gewone man of vrouw die in een huurwoning woont, hè?’’
Scrollt u zelf maar even, want anders riskeer ik weer een fotoclaim (1).
Zo rolt het hele interview van oorlog naar opwarming, met als rode draad de deskundigheid van onze meest ondergewaardeerde Minister van Staat, die eens te meer over zijn bescheiden afkomst spreekt zonder over zijn eigen bescheiden afkomst te willen spreken.
Die zich vanuit zijn rollen en rangen in dezelfde kamers en vergaderzalen mocht melden als echte wereldleiders, en zijn ervaringen daarover in meerdere talen kan opdienen. (Had u al eens vernomen dat Timmermans een polyglot is? Bij dezen! Spreekt zeven talen, behalve die van het volk.)
Die Poetin nog kende van voordat hij een maniakale afslag nam, die weet op welke ontwikkelingen je ‘vergif kunt innemen’ en daarbij net moeiteloos tussen onderwerpen schakelt als hij van taal kan wisselen: klimaatverandering, de sluiting van de Straat van Hormuz, de Chinese economische belangen of de noodzaak van een Europese drone-industrie - van alles weet hij tenminste meer dan wij, en soms zelfs het eindspel.
(en een leider zonder volk)
Toch worstelt zich steeds de wrok naar voren. Timmermans sneert dat Ursula von der Leyen zijn Green Deal claimde als de hare toen het nog ‘een populair pakket’ was waar ‘de hele wereld jaloers op was’, en dat hij pas ‘het vaderschap toegeschoven’ kreeg nadat het tij keerde, en zijn klimaatpakket ’werd uitgeroepen tot een schoolvoorbeeld van bureaucratische regelneverij’.
‘Toen was de Green Deal ineens een perfide constructie uit de koker van Frans Timmermans’, aldus een geborneerde Frans Timmermans, die zichzelf in zijn eigen zelfportret weer eens in het verdomhoekje geschilderd ziet. Oh wee zijn lot!
Enfin, u krijgt een plaatje: Pfeiffer en Timmermans stuwen elkaar tot grote hoogten om laatstgenoemde in de eregalerij van miskende genieën bij te zetten terwijl ik, wandelend met de hond in mijn eigen pittoreske Portugese tafereel, aan het kauwen was op wat hij werkelijk bereikt heeft, en waarom hij zich met zijn staat van dienst (en alle lauwerkransen waarmee hij daarom is behangen) toch altijd weer zo wrokkig weet te profileren - waarbij hij nu zelfs de diepste poel van afgunst niet meer schuwt: Jodenhaat.
Het is natuurlijk niet zijn eerste uitglijder op dit vlak. Timmermans vertrok in oktober 2025 in stilte uit Den Haag, na tweemaal verloren verkiezingen in twee jaar. De PvdA was toen all but in name reeds opgeheven, met de door hem gesteunde Motie Piri als laatste mes in eigen rug. Die maand, juni 2025, had Timmermans op televisie in een debat met dominee Oscar Lohuis zelf ook expliciet beweerd ‘dat Israël moedwillig vrouwen en kinderen doodt’. Die lijn trekt hij dus ook als tot minister van Staat benoemd politiek boegbeeld van Nederland, vrij expliciet door.
Een man die alles weet
In dit interview doet hij er zelfs een schepje bovenop maar omdat hij thans een man is zonder publieke functie (en een leider zonder volk), galmen de woorden hol als een schreeuw om aandacht. Een overtuigde antisemiet is hij echt niet. Maar - en misschien maakt dat het nog erger - een opportunistische wel: ‘antizionisme’ is nou eenmaal het smaakje van de maand, en Timmermans laat het zich smaken. Een onfrisse ontwikkeling, dat wel, waar de Frans Timmermans van 2015 zelf nog voor waarschuwde.
Wil de echte Frans alstublieft opstaan?
Boven alles is Timmermans vooral miskend. De idolate interviewer spreekt dat expliciet uit, de kunstredacteur schildert er een Italiaans tafereel van spijzen en prijzen omheen, en bij Ilja Pfeijffer in het palast voelde Frenske zich weer even wie hij hoort te zijn: een man van de wereld in een strak gesneden linnen pak, die iets te vertéllen heeft, en het niet schuwt om zijn statements scherp genoeg te maken om zijn nakende vergetelheid als een rotsvormig blok rancune in de richting van de Joden te werpen. Focaccia genovese, op uw muil!
Ach weet u. Van een man die alles weet, zou ik vooral niet te veel aannemen.
Geen trek in een doorlopend abonnement? Doe een vrijblijvende donatie:
Ik ben zó onder de indruk van Fransje Timmermansje dat ik zelf ook spontaan Frans begin te spreken. Zo komen de woorden Charlatan, Non-Valeur en Fils de Pute zomaar in me op…
puur heroïsch Bart, je door een gesprek tussen Pfeiffer en Timmermans worstelen; ik zou er levensmoede van worden / en om iets van mijn opgekropte agressie kwijt te raken; ik hoop dat voor beiden een strategisch geplaatste bananenschil wacht