ANP Foto eist geld voor rechtenvrije beelden
Maar ze claimen geen cowboys te zijn
In januari ontving ik een fikse fotoclaim van ANP Foto. Ondanks verwoede pogingen in overleg te treden met het fotopersbureau, werd het een frustrerend gebeuren waarin ik met door AI gegenereerde non-antwoorden werd afgescheept. Ik stak er veel tijd in, moest een jurist inschakelen en heb pro-actief een bedrag betaald. Vervolgens kreeg ik alsnog aanmaningen en dreigingen met deurwaarders. Het gehele gedoe leest u hier terug. Hieronder een vervolg en de afloop - deze donkere kamer verdient wat feller flitslicht.
Mijn dossier is gesloten (daarover later meer) maar mijn avonturen met de licensie-piraten maakten veel los. Mijn mailbox en DM’s stroomden vol met schimmige voorbeelden van het gerenommeerde kiekjeskantoor met de bijna monopolistische positie in de Nederlandse (pers-)fotomarkt. Ook meldden zich ‘professionele’ claimbestrijders.
ANP CEO Martha Riemsma schreef (mede naar aanleiding van mijn zaak) een opiniestuk op Villamedia vol onwaarheden. En ik belde bijna twee uur met een ANP-marketeer.
Maar eerst een absurd voorbeeld:
Bovenaan staat een foto van Martin Luther King, genomen tijdens de March on Washington, 28 augustus 1963 - de dag waarop I have a dream klonk vanaf de trappen van het Lincoln Memorial. De rechtenvrije foto is afkomstig van Wikimedia Commons, de fotograaf is onbekend.
Het bestand heeft “USMC” in de naam: United States Marine Corps. Volg die aanwijzing en je vindt dit: “This photograph is considered public domain and has been cleared for release”, op een US Marines-website. Als auteur staat “Public Affairs Office”. De foto is in de ANP Beeldbank opgenomen. Ook daar: “Fotograaf onbekend”.
Toch kreeg een Nederlandse stichting een ANP-claim van 419,36 euro voor het gebruik van deze foto.
Ook deze stichting was vastgelopen in de fuik van afwijzende AI-slop en dringende aanmaningen, vertelden ze. Nadat ik bovenstaande bronnen vond en men telefonisch contact kreeg met ANP (op zichzelf een moeizaam proces), werd de spookfactuur binnen vier minuten ingetrokken door een onverschillig klinkende ANP-beambte (audio in mijn bezit).
Zijn dat normale praktijken voor het fotopersbureau? Ik vrees van wel.
Hobby-site gepensioneerde agent afgepakt door ANP
Talloze ervaringen van stichtingen, verenigingen en zelfs van een bestuurslid van een wereldwinkel ontving ik. Niemand handelde te kwader trouw, allemaal kregen ze ANP Fair Licensing of voorgangers daarvan (Visual Rights Group of Permission Machine) op hun dak met vette claims van een weerbarstige afzender.
Argeloze privépersonen worden ook aangepakt. Een gepensioneerde politieman, die een blog bijhield over zijn werk in de roerige jaren ’70 en ‘80, haalde deze offline na hij een claim van 741 euro voor één foto uit 1977 over de Molukse gijzeling in Bovensmilde. Gevonden op internet, maar van ANP. De oud-agent kocht het voor 300 euro af maar durft zijn site niet meer live te zetten. Dus om een foto van een halve eeuw oud wordt iemands hobby gesloopt, en verdwijnt historie van het internet.
De marketeer van ANP die ik 1 april sprak en aan wie ik ook vertelde over deze wanpraktijken, zei echter (en niet zonder trots) dat ‘20 procent van de claims op coulance kan rekenen’. Ik had moeten vragen of het reduceren van 741 euro tot 300 euro ook onder ‘coulance’ valt, maar sowieso vind ik dat percentage laag klinken.
Veel ‘inbreuken’ worden niet opzettelijk gedaan. Bovendien stuurt ANP claims die volslagen onjuist zijn, zoals bij de foto van MLK. Ze doen het zelfs met foto’s die letterlijk als nazi-propaganda zijn geproduceerd. Ook deze foto van Vladimir Poetin, afkomstig van de Kremlin-website en rechtenvrij volgens die site, leidde tot een ANP-claim van 393,25 euro bij een Nederlandse vereniging (die zich overigens niet liet afpersen door ANP).
Het is een dubieus verdienmodel, softwarematig en met AI geautomatiseerd, op dun juridisch ijs en met gebrekkige controle vooraf door ANP van hun eigen claims.
Om hier geen boekwerk van te maken, verwijs ik naar Martine Bakx en haar petitiepagina ‘Stop onredelijke fotoclaims’, en naar het fototrollen-dossier van Marcel van den Berg. Zij beschrijven hoe twijfelachtig de claimstructuur is. Citaat van de petitiepagina van Bakx: “Van het overgrote deel van de meer dan 300 miljoen foto’s in de beeldbank is ANP overduidelijk niet de enige uitgever en dat betekent dat ANP geen misgelopen licentievergoeding kan claimen als je zo’n foto hebt gebruikt: ANP kan immers niet uitsluiten dat je de foto via een andere partij hebt verkregen.” Of dat ze gewoon rechtenvrij zijn, voeg ik daaraan toe.
Accepteer dus nooit zomaar een fotoclaim van ANP. Ook niet van andere partijen: Kassa maakte in april deze uitzending over het miljoenenbedrijf van de copyrightmaffia.
ANP-directeur liegt over licentiebeleid
Dan de inbreng van ANP-directeur Martha Riemsa (tevens Mevrouw van Nieuwkerk), die naar aanleiding van een Villamedia-column van Kim van Keken over onder meer mijn casus een weerwoord fabuleerde.
“Fotografen kunnen niet leven van waarschuwingen alleen”, schrijft ze daarin. Wat best grappig is, als je hierboven net gelezen hebt dat er ANP-claims worden ingediend voor rechtenvrije foto’s, namens naamloze fotografen.
Riemsma zegt ook: “Dat ANP bij een constatering van misbruik gelijk een ‘blafbrief’ zou sturen zoals Van Keken stelt, is onjuist. In de eerste correspondentie wordt altijd vermeld dat als blijkt dat de foto wel rechtmatig gebruikt is, het dossier wordt gesloten. Ook lichten we toe waar we de claim op baseren. Pas als een reactie uitblijft, wordt de toon formeler.”
Dat is aantoonbaar onwaar. Die disclaimer of onderbouwde toelichting op de claim heb ik nooit gezien, ook niet in dossiers van anderen die ik heb ingezien. Het is altijd meteen de claim, plus een knop naar het betaalportaal. Betalen, bitte! Wie reageert, ontvangt incoherente reacties van slordig formulerende AI.
Riemsma schrijft echter: “Wij vinden onze aanpak redelijk en proportioneel, en nog belangrijker: de rechter heeft dat standpunt herhaaldelijk bevestigd.”
Nou mevrouw. De rechter heeft óók herhaaldelijk claims afgewezen, onderbouwingen van ANP onvolledig genoemd en geëiste bedragen onredelijk verklaard. Niet zelden kan ANP zijn eigen standpunt niet juridisch staven in de rechtszaal en in mijn eigen zaak heb ik op jurisprudentie gewezen van rechters die oordelen dat de claims te hoog zijn, de boete-opslag te hoog, en de opsporingskosten buitenproportioneel.
Riemsma liegt, en verdedigt op selectieve gronden de dubieuze praktijken van ANP.
U leest dit artikel gratis maar mocht het u enige meerwaarde verschaffen, dan stel ik een kleine donatie bijzonder op prijs.
Een ‘persoonlijk’ gesprek met een ANP-marketeer
Tot slot mijn gesprek met ANP. Dat verliep an sich niet onprettig. Suraj Sahibdin (‘Operations Lead - Copyright Enforcement & Image Licensing’) wilde de zaak heus oplossen. “Ik ben heel erg van proportionaliteit en rechtvaardigheid”, zei ie. Wel zaten we overduidelijk op verschillende golflengtes, en waren we het in brede zin oneens.
Het gesprek van ruim anderhalf uur heb ik opgenomen, maar ik zie geen reden om de audio te openbaren. Hieronder citeer ik uit dat gesprek, dat tot stand kwam nadat ik mijn claim-verhaal op LinkedIn aan ANP-hoofdredacteur Freek Staps had “gefaxt”.
Staps hield zich van de domme maar oud-CEO Guido van Nispen riep huidig directrice Riemsma er bij. Eigenlijk wringt daar al iets: ik weet wie de baas is bij ANP, Guido kent mij zijdelings, en zo kom je bij de juiste persoon uit. Een soort luxepositie die niet iedereen gegeven is.
Sahabdin speelde aanvankelijk de slachtofferkaart. Met opmerkingen als “we zijn allemaal mensen. We kunnen het ook samen oplossen”, probeerde hij de lieve vrede te bewaren in een gesprek dat beleefd verliep, maar waarin ik mijn ergernis wel expliciet uiteen zette.
Als het “allemaal mensen” zijn bij ANP, hadden ‘Esme’, ‘Mohammed’ en hun achternaamloze collega’s zelf oplossend kunnen werken, zonder retorisch gehandicapte chatbots. Het eerste half uur van het telefoongesprek verliep alsof ik met een deëscalatie-script sprak.
Sahibdin stuurde over de emotionele flank: mijn ergernis over de handelswijze van ANP werd uitgelegd als alsof ik “niet genoeg onderscheid heb gevoeld in je erkende en betwiste inbreuken, zou als disproportioneel zijn ervaren.” Het was geen gevoel, het zijn glasharde feiten zijn dat ik de redelijke partij probeerde te zijn maar met een ChatGPT-kluitje in het riet werd gestuurd.
Hij legde me uit dat een blafbrief met een bizarre prijssticker erop geen schadeclaim heet maar een “retroactieve licentie”, waarvoor ze qua tarief hun “uiterste best doen om dit zo marktconform te houden.” Ze zitten maar “op de helft van de prijs” van de “échte claimcowboys”, terwijl dat in sommige gevallen bedrijven zijn zoals Visual Rights Group (VRG), waar ANP tot kort geleden actief mee samenwerkte en nog altijd dossiers bij heeft lopen. Dat schreef Riemsma zelf in Villamedia:
“Vorig jaar hebben we de samenwerking met VRG/Copyright Agent beëindigd. In plaats daarvan hebben we ANP Fair Licensing opgezet: een eigen team in samenwerking met onze technologiepartner PixRay, dat rechtstreeks onder ANP valt. Daarmee hebben we de communicatie en afhandeling in eigen hand en zijn we direct aanspreekbaar als het ergens wringt. Een klein aantal zaken uit de vorige samenwerking loopt nog, ook die volgen we op met de nieuwe werkwijze.”
Mijn gesprek met Sahibdin nam een koddige wending toen hij me vroeg om het screenshot met de foto van Vicky Maeijer alsnog te verwijderen. Hij bleef erbij dat het een inbreuk is. Ik ben stellig van mening van niet (net als Marcel van den Berg, die dat hier onderbouwt), en ik suggereerde dat een rechter dan maar moest oordelen.
“Ik vraag het vooral persoonlijk”, zei Sahibdin vervolgens.
Ik schoot in de lach en zei: “Jij belt mij niet als privépersoon. Jij belt mij in de hoedanigheid van jouw functie als ANP-medewerker. Je zou nooit, als je ‘s avonds in je joggingbroek in de bank hangt en buiten diensttijd over mijn website scrolt, mij opbellen om te vragen ‘wil je die foto weghalen’?”
Het stomme screenshot nam uiteindelijk meer dan een half uur bakkeleien in beslag en ik was het zat, dus tijdens het bellen maakte ik er dit van, met de opmerking dat ik nog altijd niet geloof dat het oorspronkelijk screenshot een inbreuk is:
Ik wilde namelijk liever aankaarten dat ik lang niet de enige ben die valse of te zwaar aangezette claims krijgt en dat de meeste mensen nooit opzettelijk inbreuk plegen.
“Je hebt gelijk en wij moeten dat veranderen. En liever gisteren dan vandaag”, erkende Sahibdin. “Wij werken samen met die betreffende partijen waar je het over hebt. En het eerste toen ik hier binnenkwam is dat ik die partijen eruit heb gegooid om alles in huis in te richten”, vertelde hij (min of meer in lijn met wat Riemsma twee weken later in Villamedia zou schrijven).
Mijn slotwoord was dat ANP moet leren onderscheid te maken tussen een argeloze hobbyblogger en een moedwillige inbreukpleger met een ’serieuze’ website. Zeker als iemand, zoals ik, in overleg wil treden maar zich niet tot betaling laat dwingen. “Het is belangrijk om proportionaliteit toe te passen. En een getailleerde oplossing. Dat wordt nu te weinig gedaan”, erkende Suraj.
Mijn dossier werd wel gesloten, ik vroeg om een finale kwijting op schrift en kreeg die binnen tien minuten. Het bredere gevoel dat ANP vals speelt, en zal blijven valsspelen, is echter niet weggenomen. Daarvoor worden er te veel mensen bestookt met claims, en lijkt het ANP te veel geld op te leveren.
Een tegenclaim? Verleidelijk, maar…
Tot slot gaf iemand nog het advies dat ik de 530,89 euro die ik proactief betaalde, terug moet eisen omdat ANP onvoldoende juridische gronden heeft aangeleverd om überhaupt geld te kunnen vragen. Ik heb besloten die zeephelling niet op te gaan want het heeft me al genoeg tijd, geld en ergernis gekost. Op de About-pagina is in april een disclaimer toegevoegd die erop neerkomt dat onvolledige, niet deugdelijk onderbouwde en/of niet-transparante claims niet in behandeling zullen worden genomen.
Waardeert u Nijmans Nieuwsbriefje, maar heeft u geen trek in een doorlopend abonnement? Een vrijblijvende donatie is ook altijd welkom!
Kies een bedrag en betaal binnen een paar seconden:
Goed spitwerk. Een meer algemene opmerking: ik word er schijtziek van als benoemde feiten als gevoelens worden geduid/ gebeurt mij( ben mantelzorger van mijn Pa) de laatste tijd veel te zaak.
Iemand moet het doen, Bart, het aan de kaak stellen en opruimen van (zoals VN of De Volkskrant het ooit in een rubriekje noemde) ,,klein vuil''. Uithoudingsvermogen, gepaard aan intelligentie: daar zullen we 't uiteindelijk van moeten hebben.