Frans Timmermans in 2015: 'Het nieuwe antisemitisme verstopt zich achter antizionisme'

Timmermans in 2015 over de PvdA van vandaag

Op internet zijn beelden opgedoken van Frans Timmermans die verklaart dat ‘het nieuwe antisemitisme zich verstopt achter antizionisme’. Het fragment druipt van de (wrange) ironie, want Timmermans somde in 2015 precies op waar in 2025 zíjn schoen wringt, waar de pijn bij de PvdA zit en wat er aan de hand is met de Nederlandse samenleving en in Europa: sociale onrust en politieke polarisatie keren zich sinds 7 oktober 2023 tegen Israël en tegen de Joodse diaspora, in retoriek die door linkse (politieke) krachten verkocht wordt als ‘antizionisme’ maar in werkelijkheid het antisemitisme nauwelijks kan verhullen.

Letterlijk citaat van Timmermans uit 2015: “Als je ziet op welke manier het oude antisemitisme weer groeit, gekoppeld aan een nieuw antisemitisme, dat zich verstopt achter antizionisme maar dat in feite precies hetzelfde antisemitisme is, dan denk ik dat wij voor een grote uitdaging staan in de Europese samenleving.”

Het is een uitspraak die Frans Timmermans als Eurocommissaris deed bij Buitenhof in maart 2015, dus ruim tien jaar geleden. Dat is inderdaad (op een maagband en een recept voor Ozempic na) dezelfde Frans Timmermans die in november 2024 in een Kamerdebat glashard loog dat 70 procent van de slachtoffers in Gaza kinderen zijn, die in mei 2025 op televisie tegen dominee Oscar Lohuis krijste dat Israël ‘moedwillig op vrouwen en kinderen schiet’ (een bloedsprookje) en die leiding geeft aan een partij die het antizionisme zo’n beetje tot verkiezingsspeerpunt heeft gemaakt.

Op de vraag van Paul Witteman “begrijpt u iets van het antisemitisme?”, gaf Frans Timmermans ruim tien jaar terug dit antwoord:

“Als je een beetje geïnteresseerd bent in de Europese geschiedenis, dan zie je dat op het moment dat het slecht met ons gaat of dat we ons optimisme verliezen of bang zijn voor verlies, we altijd naar zondebokken gaan zoeken. Dat is door de Europese geschiedenis altijd zo geweest. En de Joden zijn altijd het eerste slachtoffer. Altijd zo geweest.

Op het moment dat je antisemitisme ziet groeien dan weet je: dat is een soort thermometer van de samenleving. Dan weet je dat er een veel groter probleem aan de hand is. En Joden zijn altijd het eerste slachtoffer.

En als je ziet op welke manier het oude antisemitisme weer groeit, gekoppeld aan een nieuw antisemitisme dat zich verstopt achter antizionisme maar dat in feite precies hetzelfde antisemitisme is, dan denk ik dat we voor een grote uitdaging staan in de Europese samenleving.

(Paul Witteman: ‘Had u dat twintig jaar geleden gedacht dat dat nog eens zou gebeuren? Waar ligt het dan aan? Hoe kan dat dan?’)

Omdat ik denk dat die crisis zoals we die nu hebben, gebrek aan vertrouwen tussen groepen in een samenleving. Het gebrek aan vertrouwen tussen landen vindt een uitweg in wat klassiek in Europa, of in de mensen in het algemeen zit maar klassiek in de Europese geschiedenis altijd eens terugkomen.

Je zoekt naar een groep die je dan de schuld kan geven van jouw ellende. En Joden hebben door de geschiedenis heen altijd helaas, helaas die rol gespeeld. En ik dacht oprecht, we zijn nu 70 jaar na de bevrijding van Auschwitz. Die fout maken we nooit meer.

Maar als ik soms de kreten hoor op straat. Als ik soms lees met name op internet wat er geschreven wordt. Het is verschrikkelijk. En ik had nooit gedacht dat dat terug zou komen. Dus we moeten ons op dat punt moreel sterken om daar hard tegenin te gaan.

(Paul Witteman: ‘Netanyahu, de premier van Israël, zegt: ‘Laat de Joden maar tot mij komen’.’)

Ik vind het ontzettend jammer dat hij op zo’n onderwerp eigenlijk verkiezingspolitiek maakt. Ik vind het echt ontzettend jammer.

(Paul Witteman: ‘Maar hij meent het misschien wel?’)

Nou, goed. Het is verkiezingstijd daar. En hij probeert op die gevoelens in te spelen. Ik vind dat hij daar Joden geen dienst mee bewijst.

Joden horen bij Europa. Een Europa zonder Joden is geen Europa meer. Als Joden zich hier niet veilig voelen en weg willen, dan hebben wij een veel, veel groter probleem. Dan zit er iets heel erg fout in onze samenleving.”

De uitspraken zijn te horen in het onderstaande fragment. De volledige uitzending van Buitenhof staat op NPO Start. Ik kwam het tegen omdat de (anonieme) auteur van het artikel ‘Het geweten van Timmermans’ er aan refereerde op zijn Substack. Hat tip!

Alleszeggende afkeer van het vredesplan

Het ‘mooie’ van Frans Timmermans is dat hij zijn meningen, uitingen en preekjes altijd afstemt op het heersende sentiment van The Current Thing, niet op diepgewortelde overtuigingen of onwrikbare principes. Als beroepspoliticus verzint hij zijn standpunten ter plekke, niet dienstbaar aan een moraal maar aan het moment, en vooral: aan zichzelf. Daarom bestaat dit tien jaar oude fragment, waarin een politicus figureert die diepgevoelde overtuigingen kan veinzen en acteren op het moment dat ze hem het beste dienen, maar die geen spiegel in huis heeft. En die anno 2025, samen met zijn hele partij, door zijn eigen woorden is ingehaald.

Het wrange is natuurlijk dat hij in maart 2015 volkomen gelijk had dat het nieuwe antisemitisme (jodenhaat) zich als antizionisme (afkeer van de staat Israël) zou gaan presenteren. De zuinige tot ronduit afkerige reacties vanuit de ‘antizionistische’ linkerhoek op het vredesvoorstel voor Gaza dat deze week is getekend en dat een einde aan de zogenaamde genocide zou maken, onderstrepen dat het velen nooit te doen was om het lot van de Palestijnen: hun moraal wordt gedreven door een afkeer, agressie of haat tegen Israël en - in bepaalde gevallen - bij extensie ook tegen de Joden als volk.

Die reacties op de Trumpdeal zijn niet verrassend. Van ‘We don’t want no zionists here’ tot ‘From the river to the sea, Palestine will be free’ en verpakt in groteske aantijgingen over genocide, etnische zuivering en uithongering: sinds 7 oktober 2023 zien we immers hoe Israël vaker als dader en misdadiger beschouwd, beschreven en beklaagd wordt dan Iran, Qatar of hun proxies als Hamas en de Palestijnse terreurbewegingen. Pieter Klok van de Volkskrant wilde zelfs dat Qatar de Nobelprijs voor de Vrede zou krijgen, zó gek heeft anti-Israëlisch links zichzelf gemaakt.

Dun verhuld achter aanklachten tegen Israël klotsen de bloedsprookjes immers sinds oktober 2023 uit de vaten drukinkt van DPG, pompt de propaganda uit de NPO, galmt het ‘antizionisme’ over de stadsgrachten, echo’t het antisemitisme over universiteitscampussen (de Radboud “koestert” hun Hamasverheerlijker Harry Pettit) en: wordt dat orkest van onsmakelijkheid gedirigeerd door linkse politici en op partijcongressen van PvdA/GroenLinks.

Het Palliepopulisme van de PvdA

Het was immers bij PvdA/GroenLinks, de partij waar Frans Timmermans leiding aan geeft, waar de motie van Kati Piri werd aangenomen die eist dat onderdelen voor onderhoud aan de Iron Dome, een van de belangrijkste Israëlische verdedigingswapens tegen raketaanvallen vanuit Gaza, Libanon, Iran en Jemen, ook onder het ‘volledige wapenembargo’ moest vallen dat linkse partijen bij het kabinet bepleiten.

De motie die op het partijcongres op 21 juni werd ingebracht, spreekt bovendien expliciet van Israëlische agressie tegen Iran (in plaats van andersom) en stelt daarom dat het pleidooi van PvdA/GroenLinks voor een volledig wapenembargo tegen Israël niet langer een uitzondering mag bevatten “voor de export van ‘defensieve’ onderdelen/systemen, zoals voor de Iron Dome, het Israëlische afweersysteem.”

Verderop stelt de motie ook nog dat "uitzonderingen op een wapenembargo de indruk kan wekken dat de rode lijn nog niet is bereikt of dat de ‘zelfverdediging’ van Israël belangrijker is dan het stoppen van de genocide die zij pleegt tegen Palestijnen.”

Die motie (hier in zijn geheel) is - zoals bekend - aangenomen op het partijcongres aan het begin van de zomer, waar Joodse en pro-Israëlische PvdA’ers werden geschoffeerd maar Kati Piri met een staande ovatie werd onthaald door de leden.

Israël mag van de partij van Frans Timmermans de eigen burgers niet verdedigen tegen aanvallen van buiten. Je zou dat antizionisme kunnen noemen. Je zou dat ook, in de woorden van Frans Timmermans uit 2015, antisemitisme kunnen noemen dat zich verstopt achter antizionisme.

Hij zei in 2015 ook: “Op het moment dat je antisemitisme ziet groeien dan weet je: dat is een soort thermometer van de samenleving. Dan weet je dat er een veel groter probleem aan de hand is.”

Dat probleem heet, om Jesse Klavers mislukte aanval op Mona Keijzer te parafraseren, het Palliepopulisme van PvdA/GroenLinks. Gelukkig hebben we de beelden nog, zodat Frans Timmermans niet kan zeggen dat hij het nooit heeft geweten…

---