Islamisering is institutioneel, een anekdote uit de praktijk
Een klassenstrijd over ideeën en identiteit
De gemeente Amsterdam heeft in februari klaslokalen gevorderd bij een oecumenische basisschool. Daar moeten leerlingen van een uit z’n djellaba groeiende islamitische basisschool les gaan krijgen. De Stichting Amsterdamse Oecumenische Scholengroep (AMOS) stapte naar de rechter tegen die vordering, onder meer omdat de islamitische school lesgeeft volgens de Al Amana-methode. Deze predikt homohaat en voedt antisemitisme. De kwestie en uitspraak leveren een sprekende anekdote over botsende culturen en identiteiten, waarbij wetgever en rechtspraak de kop steeds dieper in de bek van de krokodil steken.
Het bezwaar van AMOS werd namelijk afgewezen, op 22 mei. De uitspraak is gepubliceerd op 29 mei (ECLI:NL:RBAMS:2026:5239), maar nergens opgepikt. Waar Fidan Ekiz zich afvraagt of ze nog wel in Nederland thuishoort als vrouw met een niet-westerse achtergrond, en Lidewij de Vos op een patriottisch beschuit-met-muisjes-congres in Porto het pleit voor ‘meer blanke baby’s’ bezingt, laat deze zaak in een korte uitspraak zien hoe diep de culturele, sociale en religieuze verdeeldheid reeds (onherstelbaar?) geïnstitutionaliseerd is. In de wet, het recht en in de dagelijkse realiteit van kleine ideologische en identitaire botsingen.
Het woord ‘identitair’ kies ik niet toevallig, want het werd ingebracht door het oecumenische schoolbestuur. AMOS keerde zich tijdens de zitting “ten principale tegen de opvordering” en beriep zich daarbij op “strijdige identiteiten” tussen hun school en die van de stichting Islamitisch Basisonderwijs Amsterdam (IBA). Dat werd letterlijk gemaakt door de homohaat van het godsdienstonderwijs op de IBA-school expliciet te benoemen, en af te zetten tegen de leidende principes van de AMOS-school:
‘De [AMOS-school] is een protestants-christelijke school. Daarnaast is tolerantie voor lhbti+’ers belangrijk voor de [naam school] […] De identiteit van de [islamitische basisschool] staat hier haaks op [en] geeft bovendien godsdienstonderwijs volgens de Al Amana-methode, waarbij wordt aangeleerd dat Allah homoseksualiteit verafschuwt en dat Allah jongens die op meisjes willen lijken (en andersom) vervloekt.’
— Inbreng AMOS, uit de uitspraak van de RB Amsterdam, 22 mei 2026
In het vonnis zijn de namen van de scholen geanonimiseerd maar het gaat (na triangulatie op Google Maps, de Amsterdamse scholenkaart en de websites van de respectievelijke scholengroepen) vermoedelijk om islamitische basisschool De Dadelpalm in Geuzenveld. In de directe nabijheid daarvan liggen twee AMOS-scholen (van de 25 in hun cluster).
Al Amana: meer dan homohaat alleen
De Al Amana-methode werd vorig jaar door Nieuwsuur tegen het licht gehouden in hun reportages over religieus onderwijs, onder meer in dit artikel over de afwijzing van homoseksualiteit en dat artikel over Al Amana. Deze zogenaamde “complete godsdienstmethode” is uiterst negatief over homoseksualiteit, en ook over Joden.
Kan allemaal maar in ‘tolerant’ Nederland, onder Artikel 23 in een Grondwet die nooit geschreven is met de islam in het achterhoofd, omdat in 1848 nog geen moskee te bekennen was in Nederland. Pas ver na de Schoolstrijd (waar in 1917 de gelijkwaardige subsidiëring van openbaar en bijzonder onderwijs uit voortkwam, en aan Artikel 23 werd toegevoegd) kwam in 1955 die eerste moskee. De eerste twee islamitische basisscholen volgden pas in 1988.
In het identiteitsbeleid van Stichting IBA, waar basisschool De Dadelpalm onder valt en dat op de website van de school is te vinden, wordt openlijk melding gemaakt van deze door koepelclub ISBO aanbevolen Al Amana-methode bij islamlessen. (ISBO = Islamitische Scholenbesturen Organisatie). Het IBA-bestuur reageerde vorig jaar niet op vragen van Nieuwsuur, maar hun eigen documentatie bevestigt het gebruik.
Op AMOS-scholen geldt daarentegen juist dat “iedereen wordt gezien”, en in z’n waarde wordt gelaten - in lijn met de oecumenische gedachte die eenheid in gelijkwaardigheid nastreeft binnen de christelijke gemeenschap.
Hoeveel strikter het bij de islamitische tegenhangers is, blijkt alleen al uit de geldende kledingvoorschriften. Daarbij wordt opgemerkt dat voor kinderen de regels eigenlijk niet zo streng hoeven zijn, maar dat er natuurlijk een dag komt dat het hoofddoekje alsnog moet worden omgebonden. Dat kun je niet vroeg genoeg inprenten: “Jong geleerd is oud gedaan”, aldus de IBA-richtlijn.
Islamitisch onderwijs profiteert van zorgplicht
Maar - en nu komen we bij het institutionele gedeelte - waar Artikel 23 de vrijheid van (bijzonder) onderwijs zeer breed opvat, moet Amsterdam zich onderwerpen aan de Nederlandse wet. De gemeente heeft de plicht om voor voldoende onderwijsruimte te zorgen, zoals vastgelegd in de Wet op het primair onderwijs (Wpo). Die is recent (15 april) aangescherpt om betere afstemming van processen en middelen tussen overheid en onderwijsorganisaties mogelijk te maken, met huisvesting als kerndoel.
De islamitische stichting IBA profiteert van deze zorgplicht. Men is weliswaar bezig met nieuwbouw, maar deze wordt pas in 2029 opgeleverd. Scholen met den koran groeien echter als kool en daarom wordt de geit niet gespaard: de oecumenische (c.q. niet-islamitische) onderwijsinstelling moet tijdelijk ruimte inleveren en zich daarmee onderwerpen aan de ‘betere afstemming van processen en middelen’ ten bate van een islamitische onderwijsorganisatie.
Ziehier de institutionalisering van de islamitische (religieuze) onderwijs-identiteit in de droge ‘vraag & aanbod’-kaders van een wet.
(Voor de nerds: in het Integraal Huisvestingsplan 2024-2027 (IHP) van de gemeente Amsterdam staan de wettelijke kaders op pagina 19 braaf opgelepeld. Hier de pdf.)
In het jaarverslag 2024 van Stichting IBA wordt - op pagina 17 - beschreven dat hun scholen met ruimtetekort kampen, dat de nieuwbouw dit moet oplossen en dat voor De Dadelpalm “in overleg met de gemeente is besloten om voor het schooljaar 2025-2026 medegebruik te organiseren in een nabijgelegen school.” Dat werd dus een AMOS-school, vermoedelijk de Immanuelschool of de Timotheusschool.
Om dat vermoeden te verifiëren en voor een reactie op het vonnis, heb ik de Stichting Amsterdamse Oecumenische Scholengroep dinsdagmiddag gebeld. De vriendelijke mevrouw die me te woord stond, zou op zoek gaan naar de juiste persoon om mijn vragen te beantwoorden. Op moment van publiceren wacht ik nog op een reactie.
1 op de 3 nieuwe basisscholen is islamitisch
Hoe sterk de behoefte aan islamitisch onderwijs groeit op drie IBA-scholen, lees je ook in het jaarverslag 2024. Er is in de tussentijd ook al een vierde school bij gekomen (De Lotus). De Dadelpalm is in slechts drie jaar tijd bijna verdubbeld in leerlingaantal.
IBA is desondanks een kleine speler in deze gelovige groeimarkt. In 2021 werd het makkelijker gemaakt een (bijzondere) school op te richten onder de Wet meer ruimte voor nieuwe scholen (Staatsblad). Deze wet voorziet ook in opstart-financiering, terwijl de lat ook nog eens is verlaagd: tweehonderd digitale steunbetuigingen zijn al genoeg om een school te mogen beginnen.
Mede daarom is het aantal islamitische basisscholen in een paar jaar tijd verviervoudigd tot boven de honderd. In 2026 openen negen nieuwe islamitische basisscholen in Nederland hun deuren - een record. In kwantiteit misschien niet veel, maar sinds 2023 is 1 op de 3 nieuwe basisscholen islamitisch. Verhoudingsgewijs vullen de schaapjes van Allah dus een boel nieuwe schoolpleinen.
“We merken dat islamitische scholen er makkelijk in slagen om ouders te mobiliseren”, aldus Rasit Bal, oud-directeur van scholenkoepel ISBO (die dus de Al Amana-methode aanbevelen) droogjes tegen Trouw in mei 2025 . Je vraagt je af waarom...
Een jaar eerder, juni 2024, verzuchtte journaliste Anja Vink bij de Evangelische Omroep dat de wet dermate lage eisen stelt “dat malafide schoolbestuurders gewoon weer opnieuw beginnen.” Zoals Soner Atasoy, bekend van het chaotisch bestuurde islamitische Haga Lyceum. Of Ayhan Tonca, ooit bestuursvoorzitter van het beruchte Ibn Ghaldoun. Die school kwam in 2013 door dit topic op GeenStijl van ondergetekende in opspraak: het centraal eindexamen Frans was gestolen en dat bleek aan het Ibn Ghaldoun te zijn gebeurd. Tonca is nog altijd onderwijsbestuurder - bij ISBO.
De wet legt dus wel verplichtingen op over huisvesting en geldstromen, maar vraagt amper naar organisatorisch beleid, inhoudelijke onderwijskwaliteit of schimmige en incompetente bestuursverledens.
Strijdige identiteiten? Nee hoor, zegt de rechter
Terug naar de procedure die AMOS aanspande tegen Amsterdam. De oecumenische scholengroep keerde zich ten principale tegen de gedwongen samenvoeging met de islamitische basisschool en beriep zich daarbij op strijdige identiteiten.
De rechter ging er niet in mee. De Wet op het primair onderwijs stelt, zo luidt de uitspraak, “dat het voorgenomen gebruik zich dient te verdragen met het onderwijs aan de school die al in het gebouw gevestigd is. Dat is iets anders dan de identiteit van een school.”
De voorzieningenrechter beaamt wel dat “de identiteit van de [naam basisschool] verschilt van die van de [naam school]”, maar zegt ook dat “deze vaststelling alleen niet genoeg is om te komen tot het oordeel dat de identiteit van de [naam basisschool] ook in strijd is met die van verzoekster.” (Cursivering door de rechtbank zelf - BN.)
Dat lijkt me een onzorgvuldige interpretatie. Zo geeft AMOS volgens de uitspraak aan dat hun school meedoet “aan Paarse Vrijdag (een dag waarop solidariteit met lhbti+’ers getoond wordt door middel van het dragen van de kleur paars) en de Week van de Lentekriebels (een week waarin extra aandacht wordt besteed aan seksuele en relationele vorming).”
De Dadelpalm doet daarentegen aan Al Amana, een methode die homoseksualiteit expliciet afwijst en waarin kinderboeken circuleren waarin dieren die van het rechte pad afdwalen en op een regenboogzebrapad terecht komen, beticht worden van “valse ideeën” - inclusief plaatjes van de verbranding van lhbti-symbolen. Want, zo verklapt de titel van het boekje, Met plan ABCD doet ons dierenbos niet mee.
Hoe zijn deze onderwijs-opvattingen dan niet strijdig met elkaar?
Waarom mogen moslims allerhande lhbti-haat etaleren waar niet-moslims voor op de sociale, publieke of professionele brandstapel gegooid zouden worden?
Sja. Wat de inhoud van het Al Amana-onderwijs van de IBA-school betreft, daarover oordeelt Artikel 23 Grondwet niet. De huisvestingsregels van de Wpo zien er ook niet op, en ook de nieuwe Wet meer ruimte voor nieuwe scholen wil best de staatskas openen voor iedere tweehonderd digitale verzoeken van islamitische ouders om een nieuwe basis-madrassa te openen, maar laat zich niet uit over de krappe ruimte voor individuele vrijheden en rechten die aan zo’n islamitische school worden onderwezen. Noch over de Jodenhaat in het curriculum.
Het is - zoals iedereen weet - een extreem gevoelig debat dus dat AMOS zo expliciet de homo-intolerantie in het islamitisch onderwijs benoemt, is daarom zelfs bijna dapper te noemen. Dat ze met het tegenvallende vonnis de publiciteit niet opzoeken (of mijn telefonische vragen beantwoorden), kan betekenen dat ze zich er simpelweg bij neerleggen, maar het kan ook een strategische keuze zijn uit zelfbescherming.
De progressieve profeten zouden hen immers politiek correct stenigen om hun gebrek aan multiculturele “inclusiviteit”. En de volgers van de islamitische profeet (een enorme kinderliefhebber, naar het schijnt) zouden de “Muslim Rights Watch” wel eens op hen af kunnen sturen, zoals een school in Alphen in 2024 overkwam toen deze de djellaba probeerde te verbieden, en daarmee de toorn van de vlasbaardbrigade over zich afriep. De haakmutsjes-horde won die strijd, de school krabbelde terug.
Zo wint linksom of rechtsom keer op keer de islamitische identiteit het van de liberale of - in dit geval - oecumenische intenties. Het vonnis in deze zaak laat zien hoe institutioneel dit probleem is: de Nederlandse democratie, grondwet en rechtsstaat zijn niet ingericht op weerbaarheid tegen de dogma’s van de islam. En de rest, is onwil.
UPDATE 11 juni: Raadsvragen!
Tijdens het eerste optreden van Esmah Lahlah als onderwijswethouder in Amsterdam mag ze antwoord geven op vragen die opgeworpen worden door JA21 naar aanleiding van de inhoud van dit artikel:
Voor de gratis lezers: waardeerde u dit Nieuwsbriefje? Dan stel ik een kleine donatie bijzonder op prijs.
Naschrift - disclaimer en mirrors
AMOS en IBS worden in de uitspraak genoemd maar de schoolnamen zijn weggelakt. Op basis van de tekst van de uitspraak en (openbare) bronnen deduceerde ik De Dadelpalm. In theorie kan het ook de El Amien-school zijn, eveneens in Amsterdam Nieuw-West. Deze viel onder Stichting Nederlandse Islamitische Scholen (SNIS) maar die zijn sinds 1 januari gefuseerd met stichting IBA. Ook in de omgeving van El Amien bevinden zich diverse AMOS-locaties.
Met IBA heb ik geen contact gezocht, AMOS heeft op moment van publicatie niet teruggebeld of gereageerd op mijn vragen. Nieuwsuur berichtte vorig jaar dat El Amien ook de Al Amana-methode onderwijst. “Het bestuur reageer[de] niet op vragen hierover.” Ze doen vast niet aan Paarse Vrijdag, wel aan Hijab Week. Bovendien mag er niet worden gedanst. Gezellige school!
U kunt de missie van NN om reclamevrij, onafhankelijk en eigenzinnig te zijn, hier ondersteunen. Of neem direct een betaald abonnement, als u dat nog niet had:
Fijn dat er in ieder geval nog één luis in de pels is in de journalistiek. Hoeveel rode vlaggen moeten er nog komen? Blijven duwen, krassen, tot er een opening is. Onze bestuurders in deze rechtsstaat ( rechstsstaat?) zijn doof en blind. De liberale vrije samenleving is in een vrije val. Dus dit nieuwsbriefje hard nodig.
En dan maken Gullit en Fidan zich druk over de vraag wanneer ze ooit als Nederland worden beschouwd. Door mij worden ze dat maar de vraag lijkt toch ook gerechtvaardigd of een Nederlander zich nog Nederlander mag en vooral kan voelen.