‘Het benoemen van problemen lijkt in Den Haag belangrijker te zijn dan ze oplossen’ - Renske Leijten

Aandacht in Den Haag is vluchtig en dat is een probleem

Tweewekelijks Renske Leijten lezen? Laat hier uw mailadres achter:

Alles wat je aandacht geeft, groeit. Een sport waar je tijd insteekt, betaalt direct uit in meer souplesse en conditie. Echte natuurtalenten daargelaten: inspanning is vereist om beter te worden. Dit geldt ook voor zaken van het humeur. Iedereen met wat aanleg voor somberte kan beamen dat erin hangen heerlijk is maar dat het uiteindelijk niet leidt tot opklaringen. “De zinnen verzetten” is niet voor niets een gevleugelde uitdrukking. Iets níeuws doen, iets ánders, ook wel ‘de sleur doorbreken’.

Aandacht geven en de zinnen verzetten, ze klinken tegenstrijdig aan elkaar. Het tegendeel is waar. Juist door even afstand te nemen, kan je met frisse blik en nieuwe energie weer aandacht geven. De zinnen verzetten is iets anders dan de aandacht verliezen. Iets ánders doen, is niet verslappen.

In de politiek is aandacht cruciaal om iets te laten groeien. Het verdiepen in een onderwerp – de theorie, maar vergeet zeker niet de praktijk – is een essentiële basis om mee te kunnen praten en vooral mee te kunnen werken en denken over een onderwerp. Ervaring helpt altijd, maar aandacht is het sleutelwoord. Ervaring kan ook juist slonzig maken of zorgen voor luiheid, zowel intellectueel als praktisch. Dat je het allemaal wel weet, jij weet wel hoe het zit en hoe niet. Terwijl de wereld altijd verandert, aandacht blijft nodig. Cruciaal zelfs.

Wat in de politiek heel veel gebeurt, is dat de aandacht verslapt of helemaal verloren wordt. Wat er was gebeurd als de aandacht voor de misstanden bij de dienst Toeslagen was weggezakt? Ik kan u op een presenteerblaadje geven wat er was gebeurd: het onderwerp was in het grote zwarte gat van politiek Den Haag verdwenen. En met het onderwerp die meer dan 40.000 gezinnen en meer dan 100.000 betrokken kinderen.

Rel van de Week, van de Dag, van het Uur

Het had gemakkelijk gekund dat een andere politieke rel voorrang had gekregen. Of een belangrijk wetsvoorstel dat op de agenda van de Tweede Kamer kwam. Waar je twintig jaar geleden de politieke Rel van de Week had, werd dat tien jaar terug de politieke Rel van de Dag. Nu zijn we bij de politieke Rel van het Uur. Het is niet meer bij te benen.

Aandacht in Den Haag is vluchtig en dat is een probleem voor vele onderwerpen. Wil je iets op de agenda krijgen én houden, dan is een lange adem nodig en veel aandacht. Want als je iets aandacht geeft, dan groeit het. Toch zijn er vele momenten waarop mensen in de politiek de zinnen willen verzetten. Iets nieuws presenteren is altijd positiever dan nog ergens over om opheldering vragen. Terugkomen op een onderwerp wordt al snel gezien als oude koeien uit de sloot halen, of blijven hangen in een onderwerp. De dynamiek van het politieke proces in samenspel met de omloopsnelheid van de media werkt hier enorm aan mee. In positieve zin en in negatieve zin. Er is meer mogelijkheid om nieuws te brengen, maar er is minder wat beklijft.

Toen ik in 2006 in de Kamer kwam, waren er bijvoorbeeld nauwelijks avondvergaderingen. Een spoeddebat heette niet alleen zo, maar werd na aanvragen ook nog dezelfde dag of toch zeker dezelfde week gehouden. Wetten en agenda’s werden nog verspreid met ‘groentjes’ en ‘witjes’ in de postvakken. Nieuws vanuit het kabinet kwam op vrijdag na de ministerraad.

Weinig ervaring en veel verdachtmakingen

Was de politiek in 2006 dan saaier? Dat geloof ik toch niet. Mechanismen en spelletjes waren er als druppels in stromend water. Er was in ieder geval meer tijd voor aandachtig met iets bezig zijn. Er was tijd voor ervaring op doen.

De afgelopen vijf jaar zijn er drie keer verkiezingen geweest. Kamerleden werden al door verkiezingen vervangen voordat ze goed en wel wisten te ordenen wat aandacht nodig heeft en hoe dan precies, en wat niet- en toen ze alweer moesten vertrekken. Er zijn veel onderwerpen waarover een grote groep het niet wil hebben en wat ze makkelijk klein kunnen houden. Of verdacht kunnen maken.

Het opzetten van kongsi’s of omerta’s is helemaal niet nodig, omdat de aandacht voor zaken die rieken, sowieso bijkans afwezig is. Het benoemen van problemen lijkt in politiek Den Haag belangrijker te zijn dan ze oplossen. De social-media teams van fracties en ministeries dijen uit en al die kostbare uren gaan niet zitten in aandacht voor de inhoud. Oppositiepartijen mogen dan met alle misbaar en toonhoogte hun verhaal doen, natuurlijk, maar er is geen druk om er écht iets mee te doen.

Media zijn bezig met nieuwe verhalen, willen niet meerdere keren stukken schrijven over onderwerpen waar geen ‘nieuws’ in zit – zo werkt het gewoon. De dynamiek van ‘de zinnen verzetten’, de overvolle drukke agenda, en irritant gevonden worden als je ergens herhaaldelijk aandacht voor vraagt, maakt dat aandacht voor iets al is verslapt en vervlogen voor het goed en wel is getrokken.

Dit doorbreken is geen hogere wiskunde. Zorg dat Kamerleden meer inhoudelijke ondersteuning krijgen, zorg dat het behandelen van ‘saaie’ wetsvoorstellen en het onderzoeken van beleid weer het nieuws haalt. Niet vluchtig, maar met aandacht. Want met aandacht volgen wat onze volksvertegenwoordigers en bestuurders doen met hun tijdelijk verkregen macht, maakt uiteindelijk ons allemaal sterker.

---

U kunt uw notificaties voor de verschillende auteurs, podcasts en rubrieken van Nijmans Nieuwsbriefje beheren via uw accountpagina. U kunt de missie van NN om vrije stemmen te laten klinken, hier ondersteunen.