‘Sonja vond Theo een antisemiet. Daar was ze niet van af te brengen’ - Theodor Holman

Het gesprek dat niet in een column mocht

Vandaag is Theodors Blauwe Hap (en de sambal van de schunnige zinnetjes), over Sonja Barend en Theo van Gogh, alleen voor intimi. Schrijf u in als paid subscriber en u krijgt het letterbuffet van Theodor Holman geserveerd, evenals alle andere voorgerechten, hoofdgerechten en bijzondere toetjes voor abonnees.

Hoe zal ik het probleem (is het echt een probleem) eens aanvliegen? (Aanvliegen - heerlijk modieus taalgebruik.)

Nogmaals: het zou voor iedereen in mijn omgeving beter zijn als ik me niet meer met de politiek bemoei. En daarmee bedoelt iedereen: schrijf niet positief over Israël of over Trump, want je vervreemdt je van iedereen die je na staat. Daarbij kom je aan de verkeerde kant van de geschiedenis terecht. Weet je wel dat Trump dezelfde taal uitslaat als Hitler? Kortom: dat je geen erkenning krijgt als auteur heb je aan jezelf te danken.

Klopt. Erkenning is modieuze waardering binnen een subgroep - toch wil ik die waardering. Ik zie dat als een te beïnvloeden lot uit de loterij.

En dus blijf ik Luther herhalen: Hier sta ik, ik kan niet anders.

Ben ik moedwillig tegendraads? Dan is tegendraadsheid de beste manier om een scherpe moraal te krijgen. Ben ik gewoon rechts? Dan is dat een visie die door levenservaring tot stand is gekomen. Ben ik voor Israël, dan komt dat omdat ik het altijd opneem voor de underdog. Moet ik dan niet voor Hamas zijn? Ik ben tegen terroristen. Vind ik het niet schandalig dat Amerika een “unlawful war” tegen Iran is begonnen en dat Trump het internationaal recht met voeten heeft getreden? Nee, dat vind ik niet schandalig.

Op het moment dat ik dit lees, staat er op Teletekst: “Iran heeft in 2025 zeker 1639 mensen ter dood gebracht. Dat zeggen meerdere mensenrechtenorganisaties in een gezamenlijk jaarverslag. Het aantal executies is het hoogste sinds 2008, toen de organisaties begonnen met het bijhouden van de cijfers. In 2024 waren er nog 975 executies. De mensenrechtenorganisaties denken dat, als het regime de oorlog met de VS en Israël overleeft, er nog veel meer mensen ter dood zullen worden gebracht, ‘als instrument van onderdrukking’. Er worden nog altijd honderden mensen vastgehouden, vooral betogers die werden opgepakt bij de protesten tegen het regime. Zeker zeven zijn er opgehangen.’’

Dat is fascisme, dat is de taal van Hitler. En toch heb ik het gevoel dat men Trump meer haat dan dat regime in Iran.

Ik vind het schitterend dat Israël en Amerika het fascistische Iran, dat een kernbom wil bezitten, op de knieën wil krijgen. Maakt Iran een kernbom dan zullen ze zeker Israël vernietigen. Dat moet van dat stompzinnige geloof van ze! Hun geloof dat de dood verheerlijkt. Bloedgevaarlijk! Maar nee hoor. Waar zeuren wij over? “Is het wel fatsoenlijk van Trump dat hij een fascistisch regime weg wil hebben?’’

Het is om gek van te worden.

Hee - terwijl ik dit schrijf, verneem ik dat Sonja Barend is overleden.

Ach…

“Zullen we een kopje koffie drinken?” vroeg ik aan Sonja ergens in, ik denk, 1995.

Ze twijfelde. We stonden voor De Joffers.

Even later zaten we achterin het cafe. Sonja Barend en ik. We kenden elkaar - ik was een keer te gast geweest - en we vonden elkaar vermoedelijk “best aardig”, maar tussen ons stond Theo van Gogh tegen wie ze, samen met anderen, een proces was begonnen. Voor de details verwijs ik u naar het internet en De Bolle Gogh, de voortreffelijke biografie van Jaap Cohen. (Ik ben nu op een plek waar ik dat boek niet heb.)

We spraken af dat we met elkaar zouden praten, dat het geen interview was en dat ik het gesprek niet zou gebruiken in mijn columns.

Sonja vond Theo een antisemiet. Daar was ze niet van af te brengen.