Renske Leijten - Uit de comfortzone

Nieuwe columniste voor Nijmans Nieuwsbriefje stelt zich voor

“Wat doe jij nu eigenlijk?” is de meest gestelde vraag die ik de afgelopen tijd krijg. Dat ik een boek schreef, maakt me nog geen schrijver – al hoop ik wel dat mijn tweede dit jaar uitkomt. Dat ik af en toe op de tv mag komen, dat kan je ook geen werk noemen en ‘duider’ zet ik zeker niet op mijn visitekaartje. Dat ik lezingen geef, advies aan organisaties, soms een andere opdracht. Tja, wat doe je dan? “Ik doe van alles waarvan nog niets iets vast”. Het kwam me op een schertsend en meewarig antwoord van een goede vriend te staan. “Dus toch het schnabbelcircuit voor jou”.

In mijn Haagse jaren heb ik veel geleerd en gedaan waar ik onvoldoende bij stil stond of stil kon staan. Na mijn vertrek uit de Tweede Kamer was het nodig om in te burgeren in de samenleving, maar ook mezelf te ontdekken. Want was ik nu fel, of ben ik dat gewoon als persoon? Ben ik nu standvastig of was dat nodig in de Haagse wereld? Was ik nu zuur of arrogant, of is dat mijn persoonlijk inborst? Was ik wat ik deed of deed ik wat ben? De antwoorden op deze vragen zijn nog lang niet allemaal gevonden.

In de politieke wereld is veel, zo niet alles, transactioneel. Je drinkt koffie omdat je weet dat samenwerking verder brengt. Je investeert in contacten om daar vruchten van te plukken. En nu leer ik hoe je gewoon de tijd kunt nemen voor dingen die anders ‘nutteloos’ leken. Een lang telefoongesprek, terwijl je eigenlijk iets anders wilde doen. Podcasts luisteren die totaal buiten je politieke sfeer liggen, of programma’s kijken die schaamteloze inkijkjes geven in andermans liefdesleven (hallo B&B Vol Liefde).

Ik leerde het gevoel van altijd schaarse tijd moeten verdelen, los te laten en me over te geven aan goede gesprekken en nutteloos gekwebbel. Mijn wereld ging open. Of die ene keer toen ik met een vriendin wegliep bij een ontzettend vervelende cabaretier van een stand-up comedyshow. “Ik ga hier niet langer mijn tijd aan verspillen”, zei ze, en weg waren we. Buiten zei ik haar dat ik dit echt nooit had gedurfd zonder haar. Grote ogen waren mijn deel. “Jij? Iets niet durven?” Ik stamelde ‘ja wat moeten mensen dan wel denken?’

De reflex ‘het moet niet over mij gaan’ was een soort tweede natuur geworden. Niet ‘de zaak’ willen schaden, niet de partij, niet een onderwerp waarvan je hoopt dat mensen het serieus nemen, niet de politiek in zijn geheel. Terwijl mijn temparament juist fonkelend is, daar heeft Nederland genoeg van kunnen zien, is mijn spontaniteit diep begraven.

Het moet gaan om de inhoud en niet de vorm. Je moet doen wat je zegt en daar heel dicht bij blijven, anders word je aangesproken op wat je volgens anderen bent, legde ik mijn vriendin uit. Nou, zei ze: “Tijd om weer eens die spontanere kant af te stoffen en je niet in hokjes te laten drukken! Je bepaalt toch zelf wie je bent!”

Het in hokjes duwen van anderen is iets wat mij grote zorgen baart als ik kijk naar het maatschappelijke debat. Oprechte interesse in een ander, kan alleen als je bereid bent de ander te begrijpen

Het in hokjes duwen van anderen is iets wat mij grote zorgen baart als ik kijk naar het maatschappelijke debat, wat zich steeds meer op de sociale platforms afspeelt, in soundbites en beeldtaal. In hokjes die mensen karikaturiseren tot een heel klein stukje van wat ze zijn, maar vooral: zonder interesse in die ander. Of dat nu gemakzuchtig wegzetten is van extreemlinks en domrechts, het in hokjes duwen van man, vrouw, kleur, grachtengordel, antisemiet, fascist: ik heb het niveau van het debat verbijsterd gade geslagen.

Dat dit zo gierend uit de klauwen is gelopen, dat was me in de drukke Haagse tijd dus blijkbaar ontgaan. En wat zo overduidelijk is, is dat het een groot spiegelparadijs is, waarbij de potten de ketels verwijten dat ze zwart zijn en er een steeds diepere echoput ontstaat. Er is een aan tribalisme grenzende argumentatie ontstaan om de ánder (het is altijd de ánder) te ontdoen van iedere nuance of zelfs menselijke kenmerken. Maar als iedereen in zijn eigen hokje zit, wat is er dan nog te ontdekken?

Tijd hebben voor lezen, gesprekken, discussie, debat en nieuwe inzichten, maakt dat de reflex om meteen uit de heup (terug) te schieten bij mij steeds meer verdwijnt. Want altijd een antwoord klaar hebben, altijd verdedigen en uitleggen wat je doet, dat hoeft helemaal niet. Evenals niet aan alle discussies meedoen of je niet op sleeptouw laten nemen door iemand die het allemaal zo goed zou zien, maar zelf ook fouten in het denkpatroon heeft zitten. Oprechte interesse in een ander, kan alleen als je bereid bent de ander te begrijpen.

“Maar wat doe jij nu eigenlijk?” zal morgen of overmorgen wel weer ergens langskomen.

‘Van alles eigenlijk, maar nog niets vast. Al mag ik me vanaf januari wel columnist noemen!’

En oh ja: ik maak tijd voor meer interesse in de ander, dat wens ik iedereen toe in 2026.

— Renske Leijten

---

Naschrift annex persbericht van de hoofdredactie:

Nadat Renske Leijten in januari 2021 een keer aan de bar in Chips. Nootjes. Bier. was aangeschoven, zijn we in contact gebleven. Kort na mijn vertrek bij GeenStijl kwam ze een keer aanwaaien in Portugal en boven een glas bier zei ze pesterig over mijn kersverse Substack-plannen: ‘Dus je gaat nu je eigen echokamer bouwen?’

Terechte plaagstoot, want ik ken mijn eigen stokpaardjes en het gevaar van herhaling ligt op de loer. Mede daarom heb ik Auke Zijlstra, Maaike van Charante en Theodor Holman in het ‘repertoire’ van Nijmans Nieuwsbriefje opgenomen maar laten we eerlijk wezen: dat zijn allemaal stemmen en geluiden die, net als de mijne, rechtser dan links van het midden leven. Of in ieder geval zo gezien worden.

Omdat ik wil dat NN zowel onafhankelijkheid van geest als de vrijheid van meningsuiting hoger in het vaandel voert dan een vaste politieke positie of ideologische kleur, heb ik Renske aan haar eigen opmerking herinnerd en gevraagd of zij, als uitgesproken, authentieke en oprechte vrouw (om hier het woord ‘flapuit’ te vermijden) een vrije stem uit linksere hoek wil laten horen.

Haar antwoord heeft u hierboven kunnen lezen. Voormalig Kamerlid Renske Leijten schrijft voortaan tweewekelijks op dinsdag een column voor Nijmans Nieuwsbriefje.

Natuurlijk en onvermijdelijk dien ik daaraan toe te voegen: als u de missie van NN om vrij en onafhankelijk te zijn én blijven wilt ondersteunen, kunt u zich inschrijven voor deze nieuwsbrief, een betaald abonnement overwegen of een losse donatie doen. Alle mogelijkheden daarvoor zijn te vinden op deze pagina. Dank!

— Bart Nijman

U kunt uw notificaties voor de verschillende auteurs, podcasts en rubrieken van Nijmans Nieuwsbriefje beheren via uw accountpagina.