Kan Ye, of Kan Ye nie?
Briefje aan Remco Yizhak Cooremans
Beste Remco,
Vanavond - zaterdag 6 juni - is de eerste van twee omstreden Ye-optredens in de GelreDome. Je zei enkele dagen terug in een (vriendelijke) Note al dat je het niet eens was met mijn laatste Telegraafcolumn (31 mei), waarin ik bepleit dat je Kanye West alleen achteraf kan toetsen, maar niet op voorhand kunt weigeren. Twee dagen later las ik je stuk ‘A plague o’ both your houses!’, en stokte ik bij het besef onder deze zin: “Er zal meer publiek aanwezig zijn bij [Ye’s] optredens dan dat er Joden zijn in Nederland.”
Een pijnlijke realiteit, zeker als je die koppelt aan deze passage:
“Waar ik het meest over in de put zit is niet de uitspraak van de rechter, die een beperkt mandaat heeft. Nee, het is dat de kleinste minderheid in Nederland, de minderheid die het meest te kampen heeft met haat, zelf naar de rechter moest stappen, omdat de minister niet de moed had om te handelen binnen zijn brede mandaat. Bestuurlijk Nederland buigt, voor de duizendste keer, en dat had niet gehoeven als de minister het openbare orde-principe ruimer had geïnterpreteerd.”
Ik snap je - denk ik - heel goed: het tot Nederland toelaten van Kanye West is een insult to injury voor de Joodse gemeenschap, die al zo veel injury heeft opgelopen sinds 7 oktober. Je proeft in de vergunningsverlening voor Ye wéér die voze onverschilligheid vanuit bestuur en recht over het Joodse perspectief. Er is nauwelijks inleving voor de groeiende injury die de afgelopen jaren is aangericht.
Toch moet je, mijns inziens, iedere insult separaat blijven benaderen. En dan wel het patroon proberen te herkennen.
De komst van Kanye is een ingewikkelde zaak. Zijn muziek ken ik niet - als het in een kroeg zou klinken, zou ik geen idee hebben naar wie ik luister (dat heb ik ook met Taylor Swift trouwens). Ik ken Ye alleen zijdelings vanwege zijn roem, zijn relatie met Kim Kardashian, van het feit dat ie z’n huidige vriendin altijd soort van naakt over straat paradeert, en natuurlijk van zijn recente antisemitische rampage. Wat dat laatste aangaat, heb ik absoluut begrip voor de argumenten hem te weigeren.
Ik had inzage in het bezwaardocument waarmee gepoogd werd z’n optreden alsnog te blokkeren, en als je de waslijst aan uitingen en gedragingen ziet, spat de waanzin ervan af. Je kunt het hier lezen (gedeeld met permissie):
Voor mij blijft het toch een principieel punt dat je pas binnen de Nederlandse landsgrenzen volgens de Nederlandse wet kunt worden getoetst op uitingen die (eventueel) gedaan worden. Anders kun je - zeker in deze cancelgretige tijden - iedereen op voorhand wel weigeren. Mag Roger Waters dan ook niet meer optreden? Is ook geen vriend van Israël, to put it mildly. Zo kun je heel veel stenen in de immer scheve muur van censuur stapelen.
(Pijnlijk wel, die Waters, want ik ben een groot liefhebber van Pink Floyd, hoewel dat meer door David Gilmour komt dan door hem. Dit terzijde.)
175 euro is veel te duur voor het Pallierapaille
Ook denk ik dat podiumkunsten zelfs nét iets meer vrijheid verdienen dan de gemiddelde uiting. Natuurlijk is antisemitisme op zichzelf geen kunstvorm, hoezeer sommigen er ook een performatieve act van maken. Maar Kanye is ook niet à priori een antisemitische prediker: hij is een rapper, een artiest en deels een beroemdheid om het beroemd zijn. Hij komt niet met de missie om jodenhaat te prediken in een vol stadion.
Dat stadion zal dan ook niet gevuld zijn met jodenhaters. Die zullen er vast tussen zitten - ze zijn overal tegenwoordig - maar zijn publiek is in de eerste plaats muziekliefhebber en/of Kanye-fan. Eerdere concerten van zijn tour hebben ook geen spoor van jodenhaat laten zien. Kaartjes met een vanafprijs van 175 euro zijn sowieso te duur voor het doorgewinterde Pallierapaille, die hebben amper genoeg saldo op de ov chipkaart om in een stationshal te kunnen geraken.
De verhouding tot vrijheid ligt voor mij anders bij bijvoorbeeld islamitische haatpredikers, waarvoor vrijheidsvrezende vlasbaardjes kaartjes kopen om in de Jaarbeurs haatsjeiks aan te horen die expliciet (of, omdat ze vaak niet helemaal gestoord zijn en de grenzen van de wet kennen: juist heel impliciet) prediken over vrouwonvriendelijke mores die Mohammed dicteert, de opdracht aan alle moslims om zich niet aan de liberale wetten van de kuffar ondergeschikt te maken, of de profetische plicht om Joden te haten.
Dat zijn lieden die per definitie subversieve ideeën ten opzichte van de Nederlandse wet, samenleving en individuele rechten koesteren. Die mag je wat mij betreft op voorhand weigeren.
Bij Kanye vind ik dat echt lastiger te onderbouwen, mede omdat het twee kanten op werkt en het bijvoorbeeld ook absurd is dat Keir Starmer aan Eva Vlaardingerbroek de toegang tot Engeland ontzegde. Een Nederlands staatsburger zonder strafblad (bij mijn weten), die niet naar een openbare bijeenkomst in Engeland kon omdat haar mening gevaarlijk zou zijn? Abject. Zoals ik ook sommige uitingen en opvattingen van Vlaar abject en soms ronduit onwaar acht - maar ze moet deze wel kunnen uiten. De toegangsweigering van Wilders tot Engeland, veel langer geleden, was nog gekker: een gekozen volksvertegenwoordiger uit een bevriende democratie!
Vunzige voddenbaal Bob Vylan
Weer anders is het bij Bob Vylan. Die vunzige voddenbaal vol zwarte identitaire wrok vond in zijn rivier/zee-leuzen en het doodwensen van de IDF een modieuze, opportunistische niche om zijn relatieve muzikale irrelevantie wat op te krikken. In Paradiso ging hij vorig jaar volgens mij meetbaar te ver, door “From the river…” en “Death to the IDF” te koppelen aan een expliciete oproep om “fascisten en zionisten te confronteren in de straten” - waarna er daadwerkelijk een opstootje ontstond voor de deuren van de thans besmeurde poptempel.
(Ik zet er geen voet meer binnen, stampt deze muis, zoals ik dit jaar ook géén kaarten kocht om met vrienden naar Rock Werchter te gaan, omdat Kneecap daar op de programmering staat. Geen cent van mij gaat daarheen, brult deze consument, zoals ik ook nooit - en niet alleen omwille van zijn kutmuziek - een cent aan Ye zou besteden: zelfs voor The Wall van Waters zou ik niet meer betalen.)
Maar wat Vylan betreft: om zijn uitingen en actieve opruiing had hij moeten worden opgepakt en vervolgd. Daarin zit de werkelijke pijn: de toetsing áchteraf van zijn uitingen bleef uit. Onbestraft. Niet eens behandeld, maar zelfs enigszins beschermd (binnen de mentaliteit waarmee Halsema Amsterdam wanbestuurt).
Vanuit diezelfde gedoog-mentaliteit, waarin antisemitisme als kleine bijzaak wordt gezien in een conflict waarin de gegoede burgerij ervan overtuigd is dat Israël “genocide” pleegt, kreeg ook Kanye zijn vergunning. Dat het zo cynisch is, geloof ik echt. Die vergunning is niet verleend vanuit diepe overtuiging van de vrijheid van meningsuiting, noch omdat AIVD-analyses geen gevaar voor de openbare orde zien. Maar gewoon, omdat Joden niet zo moeten zeiken, en beter bij zichzelf & hun zionistische Bibi te rade kunnen gaan. Dat is de injury die (Nederlandse) Joden is aangedaan en waarop insult na insult gestapeld blijft worden.
Dus snap ik ook het bezwaar, de protesten en de (afgewezen) eis bij de rechter door het Centraal Joods Overleg om de vergunning voor Ye alsnog nietig te verklaren. Evenals jouw verzuchting dat de Joden wéér voor zichzelf moeten opkomen, omdat niemand anders het doet - een treurige rode draad door de gehele Joodse historie.
Volgens staatssecretaris Claudia van Bruggen (D66, Justitie en Veiligheid) zal ‘de heer Ye’ scherp in de gaten gehouden worden en zal “ten tijde van het concert worden ingegrepen als dat noodzakelijk is”, beloofde ze aan Ulysse Ellian:
Kijkend naar de afgelopen jaren weten we echter allemaal: die handhaving gaat niet worden toegepast. Er zijn normen die niet worden gehandhaafd (maar wel selectief worden toegepast), en uitingen die in woord worden verworpen maar niet met de middelen van macht en recht worden afgeremd (terwijl andere uitingen juist tot woeste debatten leiden), door politici en gezagsdragers die erbij staan en ernaar kijken - niet zelden zelfs met nauwelijks verholen instemming. Deze doorlopende insults zien we allemaal.
Een gratis studie Tunnelwerktuigbouwkunde
Het falen ligt dus veel dieper en het is institutioneel. Daarvoor moeten we niet de VvMU preventief muilkorven, maar juist een luide stem (blijven) opzetten om de Femke Halsema’s en de Ahmed Marcouchen ter verantwoording te roepen.
En de ministers Van den Brink en Van Weel, die stamelende polder-Starmers die het zijn. Of de Kati Piri’s en aanverwante kast-antisemieten. We moeten van Rob Jetten eisen dat ie luider opstaat voor de waarden die zijn eigen partij altijd met de mond (en de wapperende vinger) belijdt, maar nooit in de praktijk brengt.
Anders zouden D66 (en het CDA) immers ook niet zo “blij” zijn om ‘studenten’ uit Gaza via diplomatieke wegen naar Nederland te halen voor een gratis studie Tunnelwerkbouwtuigkunde in Delft (gevolgd, als je niet uitkijkt, door nareis van de hele familie, met alle neefjes en nichtjes die braaf hun UNRWA-onderwijs hebben gevolgd).
We moeten ook Sjoerd Sjoerdsma benoemen als de schertsfiguur die hij is, met z’n voze truukjes om subsidies te blijven verstrekken aan zijn geliefde UNRWA, dat broeinest voor VN-gesanctioneerd antisemitisme. Waarna hij (om zijn eigen begroting erdoor te kunnen krijgen) ineens wil instemmen met de strafbaarstelling van het zwaaien met Hamas-vlaggen. Ja kom nou. Wie is hier nou bipolair, Kanye of deze D66-minister? En wie is er gevaarlijker voor Nederlandse Joden - een rapper die misschien niet eens weet in welk land hij zich momenteel bevindt en dinsdag weer weg is, of degenen die dat land al jarenlang op deze manier besturen?
We moeten dus niet de vrijheid van meningsuiting preventief aan banden leggen, omdat onze overheid, rechtspraak en zelfs zwaardmacht niet meer bereid zijn of in staat lijken te zijn om hun verantwoordelijkheden te nemen voor toetsing achteraf, handhaving en vonnis. Als we de vrijheid offeren aan zulke institutionele incompetentie, in plaats van deze te gebruiken om wanbesturende wegkijkers en selectieve gedogers aan hun plichten te houden, dan zetten we de vrijheid zélf op het spel - en wat houden we dan nog over?
Kanye is een lul, en een opportunist (zijn excuses waren vanwege zijn verloren vreten, niet vanuit een hervonden moreel kompas). Met zijn bereik en invloed hebben zijn uitingen ontzettend negatieve bijwerkingen gehad. Huge insults.
Maar een bipolaire rapper met grootheidswanen het podium ontnemen, geeft uiteindelijk meer macht aan degenen die het liefst nóg meer vrijheid inperken of afnemen (van liberale, dissidente, vrije en daarin tegenwoordig toch vooral rechtse stemmen), dan dat het tot een iota vermindering in het institutioneel gedoogde antisemitisme leidt. Stel dat de Hamas-vlag werkelijk wordt verboden, dan hoor je toch nú al de brede linkse roep om vervolging van de eerste de beste Prinsenvlag-vendelier? Eén inperking, leidt tot ieders inperking.
Ye is maar een clown
Neem tot slot ter harte, als opbeurend gegeven, dat toen Andrew Tate, Nick Fuentes en nog wat van die kin- en kaaklijnloze weggooiers samen in toerbus dat Heil Hitler-liedje van Ye zongen en de video daarvan online deelden, zelfs hun eigen slack-jawed fanbase zich de tiefus schrok, zich ertegen uitsprak en daarmee die laffe influ-losers tot terugkrabbelende kruip-bewegingen dwong.
Of, dichter bij huis: Kati Piri heeft met één idiote Iron Dome-motie meer gedaan voor de opheffing van de PvdA dan voor het “zelfbeschikkingsrecht” van de Palestijnen.
In het licht van de vrijheid, en niet in het verbod tot spreken, vind je namelijk nog steeds het beste desinfecteermiddel tegen dergelijke smerigheid. Laat mensen maar zien wie ze zijn, dan zal de gemeenschap daar zelf over vonnissen. Kanye is maar een clown. Ahmed Marcouch en Bart van den Brink laten hem tot Nederland toe. De rechter zag dat het goed was. Dan weten we dus ook naar wie we moeten kijken als het onverhoopt alsnog verkeerd uitpakt in die GelreDome.
We hebben als individuele burgers de zwaardmacht uit handen gegeven aan mensen die er selectief mee omgaan, maar vele ogen, open oren en vrije stemmen kunnen toch dwingen. Althans, dat wil ik blijven geloven. Omdat het selectief inperken van vrijheid uiteindelijk een nog hogere prijs zal hebben, voor iedereen.
UPDATE 11 juni: Remco reageert, hier:
U kunt de missie van NN om reclamevrij, onafhankelijk en eigenzinnig te zijn, hier ondersteunen. Of neem direct een betaald abonnement, als u dat nog niet had:
Wat een uit m'n hart gegrepen column Bart! Hulde ❤️
Prima briefje, helemaal mee eens. Een van de belangrijkste onderscheidende elementen van de westerse cultuur - op papier nog tenminste - is de vvmu.