Europese Rekenkamer tegenover boze Europese Commissie

'Er is maar één verhaal'

De Nederlandse Rekenkamer kwam onlangs met een interessante rapportage. Ons land bleek namelijk in 2023 opnieuw een van de grootste nettobetalers in de EU te zijn. Er werd ruim 3 miljard euro meer betaald aan de EU dan dat we terugkregen. Dan hoop je minimaal dat het geld aan nuttige zaken wordt besteed (die ook van nut zijn voor ons eigen land...) en ten tweede dat er gezond toezicht is op de besteding van het geld. Dat laatste blijkt zeker niet altijd het geval.

Dat iemand je op de vingers kijkt is nooit leuk. Maar toch ook een voorwaarde voor correct handelen. In dat kader blijkt dat je van Rekenkamers nooit genoeg hebt. Ik heb al eerder geschreven over het prima werk van de Europese Rekenkamer. De belasting op plastic verpakkingsmateriaal bijvoorbeeld, waar niet alleen geen definitie van bleek te bestaan maar waarvan sowieso 20% van de belastingopbrengst zoek was.

Bij een bezoek van de Europese Rekenkamer aan de PVV-fractie werd ons op het hart gedrukt dat het niet zo is dat de Europese Commissie het ene zegt en de Rekenkamer het andere, en dat dan de waarheid in het midden ligt. De Commissie wordt gecontroleerd en daaruit volgen conclusies. Er is maar één verhaal.

In de Begrotingscontrolecommissie van het Europees Parlement werd een rapport van de Europese Rekenkamer besproken met de intrigerende titel ‘Dubbele financiering uit de EU-begroting’. De Europese Rekenkamer onderzocht of ‘begunstigden’, al dan niet bewust, meerdere keren financiering aanvroegen bij de EU voor hetzelfde project, uit verschillende ‘potjes’. Ik hoor u al denken: komt dat dan voor? Ja, zo blijkt.

Ongekende bedragen en nauwelijks controle

De conclusie van de Europese Rekenkamer loog er, na al het onderzoekswerk, niet om: de controlesystemen missen essentiële onderdelen en daardoor kan dubbele financiering nauwelijks worden opgespoord en dus ook niet bestreden. Met name financiering vanuit het zogenaamde RRF-fonds, dat werd opgericht naar aanleiding van de coronacrisis, is haast onmogelijk te beoordelen op goede boekhouding en effectiviteit.

Waarom? Omdat niet wordt gewerkt met een kostenplaatje, maar met ‘output’. Met andere woorden: zolang de begunstigden een project afronden is het goed. Er wordt niet gekeken naar de kosten. Hoe kun je dan controleren?

Letterlijk staat er in het Rekenkamer-rapport: ‘Sinds 2018 staat het Financieel Reglement toe dat EU-financiering zonder enig verband met kosten wordt uitbetaald via het uitvoeringsmodel voor financiering die niet gekoppeld is aan kosten (FNLTC)’. Alstublieft. Het risico op dubbele financiering is daarmee toegenomen en ‘dit risico is nog groter vanwege de ongekende bedragen aan beschikbare EU-financiering’, aldus de Rekenkamer.

Maar er is toch ergens wel enige controle? Ja, maar ook die is zeer beperkt omdat de EU is opgesplitst in honderden regio’s. Die kunnen ieder voor zich geld van de EU ontvangen en al die regio’s hebben een eigen ICT-systeem om projecten te registreren. Maar die systemen zijn doorgaans niet, of uiterst gebrekkig, aan elkaar gekoppeld. Het werk van de Rekenkamer is zo niet eenvoudig.

Afgelopen week was Annemie Turtelboom, auteur van het betreffende Europese Rekenkamer-rapport, bij de Begrotingscontrolecommissie te gast om tekst en uitleg te geven. De Europese Commissie was er ook. Het werd vuurwerk. Na de presentatie van het vernietigende rapport gaf de Commissie als reactie dat er niets van klopte. Het probleem bestond niet. Verder werden bijna alle aanbevelingen om tot beleidsverbetering te komen van de hand gewezen omdat ze toch zo hun best deden.

Ik heb net de positie van de Rekenkamer al geschetst: er zijn niet twee verhalen. Turtelboom pikte het niet: ‘Trust is good, but control is better!’ Turtelboom wist overigens te melden dat de Nederlandse Rekenkamer niet eens weet naar welke ontvangers RRF-gelden gaan en wie de begunstigden zijn. Als er al wordt gecheckt, dan gebeurt het handmatig.

Yes, double funding is an issue

De Commissie probeerde het opnieuw: ‘Niet onze fout. Alles is de schuld van de lidstaten. Zij moeten registreren’. Maar dat is niet zo, dat is vrijwillig omdat het eigenlijk de taak van de Commissie is als verstrekker van de fondsen. Vervolgens kwam dan toch het indekken: ‘Yes, double funding is an issue, but not big’.

Nu zijn er drie verhalen: is het probleem er nou wel, toch niet, of maar een beetje? De Commissie kwam nog met een ultiem argument: ‘Als we de Europese Rekenkamer gaan volgen dan kunnen er nooit vernieuwingen (‘reforms’) plaatsvinden in de EU’ en het RRF-fonds was nu juist zo’n prachtige ‘vernieuwing’. Die vernieuwing is overigens de manier van financiering. Niet via een jaarlijkse begroting maar via een apart gezet fonds.

Dat het geld blind wordt uitgedeeld had geen onderdeel van de vernieuwing behoren te zijn.

Zelfs een aanwezig lid van de socialisten (S&D) werd het te gortig: ‘Auditors are a pain in the ass, but we need efficiency in using taxpayer’s money!’ De aanwezigen waren het geheel met hem eens. Turtelboom kreeg het laatste woord: ‘Vernieuwing wordt niet door ons van de hand gewezen en de Commissie moet niet zeggen wat wij niet opschrijven!’ Er is maar één verhaal.

Inderdaad: de sfeer zat er goed in. Ook de Europese Commissie vindt het dus niet leuk om op de vingers gekeken te worden. Zo goed gaat het immers niet.

En Nederland ondertussen maar netto betalen aan de EU.

— Auke Zijlstra is Europarlementariër namens de PVV. Voor NN schrijft hij over het wel en vooral wee in Brussel. Op X is hij te vinden als @EconoomZijlstra. Zijn eerdere Berichten uit Brussel zijn te vinden op deze pagina.

Normaliter is de commentfunctie alleen open voor paid subscribers. Omdat Auke een volksvertegenwoordiger is, zijn ze onder zijn bijdragen voor allen geopend.