De toekomst van Nederland door een troebele glazen bol
Deze tekst is langer dan het Jeugdjournaal
In toenemende mate hoor, spreek, proef en verneem ik via-via van veel te veel mensen hun groeiende wanhoop over ‘de toestand van Nederland’ en het lijkt zo zoetjesaan een punt te naderen waarin het sentiment dat vroeger alles beter was, omslaat naar een groeiende maar helaas ook gerechtvaardigde vrees over hoe het land er morgen of overmorgen uit zal zien. Morgen lijkt voor steeds meer mensen niet langer aan hen toe te behoren, omdat de beloften van gisteren over vrijheid, democratie en een onderling vertrouwen geen stand houden en misschien al zo snel als overmorgen niet meer ingelost kunnen worden. Aan The Strange Death of Europe van Douglas Murray uit 2016 is binnen tien jaar niets vreemd meer - we naderen voldongen feiten, met open ogen maar vaak nog altijd moedwillig blind.
Na 7 oktober 2023 (wat is het al weer zo snel zo lang geleden) was er de schok, gevolgd door een afwachtende terughoudendheid. Het antisemitisme piekte met schelle stemmen in stationshallen of met potten en pannen in collegezalen, en werd gemarkeerd door dieptepunten bij de door marxistisch-islamitische agressors ontmenselijkte opening van het Holocaustmuseum in maart 2024, en de door Arabische en Anatolische taxihooligans aangejaagde Jodenjacht in november van dat jaar.
Toevallig of misschien ook helemaal niet zo toevallig allebei was dat tweemaal in Amsterdam, de volledig geschift geworden stadstaat die ooit een zeevarend wereldrijk droeg maar waar “solidariteit”, “diversiteit” en de “anti-racistische” geloofsbrieven van de Grachtengordel en de Gouden Bocht nu een zelfde structurele integriteit kennen als de kadewanden waarop ze rusten: ze eroderen volgens de wetten van de willekeur, onder de gevolgen van kortzichtigheid en ontbrekend onderhoud.
In Nijmegen onderwees de Radboud Universiteit het ganse land in de twijfelachtige kunst van de ethische ondergrenzen, door zelfs niet eens van universitair docent Harry Pettit te verlangen dat hij “Tweets op persoonlijke titel” in de bio van zijn rabiaat racistische account zou zetten. Hij kon gewoon zijn gang gaan, jarenlang, zowel in de collegezaal als in zijn publieke antisemitisme, openlijke terreurverheerlijking en zijn oproepen tot de ontzieling van het zionistische project.
Politici beleden en belijden hun beschaafde afschuw met de mond en in de media, maar de vanuit hun eigen baantjescarrousel geparachuteerde partijprominenten, die bij Nederlandse Spoorwegen of in universitaire besturen de scepter zwaaien, doen er via de geïnstitutionaliseerde lafheid van de gewiekste, geslepen en algoritmisch geperfectioneerde woordvoering het zwijgen toe. Een verticaal videootje maken over je geveinsde verontwaardiging is makkelijker dan tot fysieke handeling overgaan. Politici van nu voelen zelden nog het gewicht, laat staan de gevolgen, van de principes die ze zichzelf wijsmaken te volgen (en aan ons proberen op te leggen).
Tuurlijk is iedereen tegen antisemitisme, zolang het maar niet aan actie gekoppeld hoeft te worden. En trouwens, wist u dat extreemrechts, Donald Trump, klimaatverandering en natuurlijk islamofobie een veel grotere bedreiging zijn voor de sociale cohesie en maatschappelijke veiligheid dan een beetje “kritiek op Netanyahu”?
Even leek het toch wat te kalmeren. Landelijke verkiezingen werden belangrijker dan Israël & Gaza, wat je terug zag in lagere zetelwinsten voor PvdA/GL, PvdD en SP, die op het verkeerde Trojaanse paard hadden gewed in hun campagnes. De opstandige progressieve horden (en hun door klimaatpaniek bevangen, aan de snelweg gelijmde nageslacht) profileerden zich na de electorale correctie waarmee de PVV weer tot de oppositie is veroordeeld wat minder verbeten en er was zelfs weer wat ruimte voor leedvermaak over het mislukken van het “meest rechtse kabinet allertijden”. Rechts zelf doet wat het altijd al deed bij weer een mislukte poging tot verandering (versplinteren en daarover een infight starten), en zelfs de geopolitieke blik verlegde zich kortstondig naar Venezuela in plaats van Gaza.
Maar toen was daar toch die Iraanse volksopstand, gevolgd door de Amerikaans-Israëlische afrekening met de ayatollah en prompt is de Israëlhaat in de media, het “antizionisme” onder net iets leper formulerende politici, en het openlijke antisemitisme onder achterlijke online opruiers en complotdenkers weer in vol ornaat voorpaginanieuws.
De eerste synagoge incasseerde deze week een islamitische brandbom, colleges met Joodse sprekers worden weer ‘gewoon’ verstoord en aan het LUMC - waar Israëlische artsen niet welkom zijn - werd stilgestaan bij Iraanse collega’s die zouden lijden onder Amerikaanse B-2’s. Ze leefden nooit mee met de Joodse slachtoffers van Hamas en Hezbollah. Op de ochtend van sabbat opende het nieuws met een aanslag op een Joodse school in Amsterdam, waar het Jeugdjournaal ondanks de duidelijke islamitische vingerafdrukken toch een ‘eigen schuld’ van de Joden uit wist te persen.
Ook de nationale nieuwsvoorziening kent geen ethische ondergrens meer, maar waag het niet om als Kamerlid van “kutkranten” te spreken, want dan gaat het journaille jammeren bij de Kamervoorzitter - een jochie wiens verschijning trouwens ook onwillekeurig associaties met het Jeugdjournaal oproept. Wie aan de NOS of de vrije pers komt, komt aan De Rechtsstaat - een woord dat tot wapen is gesmeed door een gilde van huichelaars die er hun eigen falen achter trachten te verhullen, en om verantwoording daarover te ontlopen.
Een synagoge, een school en opnieuw hoog oplaaiend online antisemitisme: terstond is de ondermijning van ons eigen Nederland weer in vol verdriet zichtbaar. Politiek bestuur en bevoegd gezag buigen daarbij zichtbaar voor de meest brutalen.
De politie plant inmiddels immers meer iftars dan er aanhoudingen worden verricht, terwijl de roostermakers gewillig om de wens van bepaalde agenten heen werken wanneer deze aangeven geen Joodse objecten te willen beveiligen. Wijkteams die zich op TikTok begeven, geven rondleidingen door de islamitische gebedsruimtes op hun bureaus, inclusief de religieuze rituelen die ermee gepaard gaan. Linkse burgemeesters, wethouders en raadsleden - meestal, maar niet eens in alle gevallen zelf moslim - pleiten al langer voor hoofddoeken bij boa’s en de politie, waarmee ze het geweldsmonopolie van de staat in het sharia-recht willen zwachtelen.
‘De Ondergang van Nederland’
Het is niet dat je deze problematische “progressieve” islamisering nooit kon zien, of zien aankomen. Ene “Mohamed Rasoel” schreef reeds in 1990 ‘De Ondergang van Nederland’. En hoewel het klompje klei, veen en zand aan de Noordzeekust nog gewoon bestaat, werd Rasoel, of althans degene van wie men dacht dat hij wellicht de auteur was, in 1992 na een klacht van de Anne Frank Stichting (!) nog veroordeeld tot een boete van tweeduizend gulden wegens het “aanzetten tot haat op grond van ras of geloofsovertuiging”. Wie de schrijver ook werkelijk was (de theorieën lopen uiteen): het mocht er toen al niet over gaan, dát is de constante waarop je moet focussen want dát is het verraad dat decennialang aan Nederland is gepleegd.
Natuurlijk kon het probleem eigenlijk niet meer ontkend worden na de bloederige prijs die Pim Fortuyn en Theo van Gogh met hun leven moesten betalen van zowel links als het salafisme, maar het werkelijke venijn zit juist in de eindeloze keten van kleinigheidjes, en de krampachtigheid om ze te ontkennen. Bijvoorbeeld kransenvoetballend neefnicht-nageslacht, rellende bontkraagjes en criminele kansenparels die de hoge misdaadstatistieken onder Bepaalde Groepen In De Samenleving opstuwden - waarop journalistieke media ons aan hun eigen worsteling met toegestane woorden onderwierpen: als we geen “allochtoon” meer zouden zeggen, verdween de negatieve connotatie met ostentatief onaangepaste schotelwijkers misschien wel vanzelf?
Natuurlijk was er ook de PvdA, die al vele jaren geleden hoogverraad pleegde aan zowel het belang van integratie in één eensluidende, dominante cultuur (de sociale levensader van iedere coherente natiestaat), als aan de democratische principes van ons land. Dat deden ze door campagneflyers in het Turks en Arabisch te verspreiden, en daarmee stemmen te gaan ronselen in de moskee. Tijdens de stembusgang lijkt de regel “één persoon per stemhokje” steeds minder te gelden voor moslimmannen die ook het rode potlood voor hun vrouw vasthouden. De meest fundamentele principes van de democratie worden al decennialang uitgeleverd aan het opportunisme van de macht, louter om stemvee te werven. Dogmatisch multicultureel links gebruikt de demografische kaart van Nederland net zo goed voor eigen gewin als dat ze dit aan populistisch rechts verwijt.
Koddig is misschien nog het concept van de verkeersbordjes die aangeven dat je geen etensresten van het balkon moet gooien, want daar krijg je rattenplagen van. Die bordjes hingen er niet voor Mien en Gerrit, maar wel rond de galerijflats die integraal in het register van de sociale dienst en de uitkeringsinstanties opgenomen stonden en staan.
En dan moesten de Somali’s, Afghanen en Syriërs nog komen, niet alleen in het straatbeeld maar prompt in alle CBS-statistieken die je niet aan moet willen voeren. Uitkeringen, werkloosheid, misdaad, seksueel geweld - feiten waardoor zelfs de abacus-ambtenaren van het CBS zich een cultuur hebben aangemeten waarin definities worden gewijzigd om sommige uitwassen wat af te vlakken: ook daar verdween het woord ‘allochtoon’ uit het lexicon en werden buitenlanders ‘personen met een migratieachtergrond’. Het bemoeilijkt methodologisch onderzoek (want dat zou maar tot onwelgevallige bevindingen kunnen leiden). Maar het is een feit dat binnen de spanne van slechts vijftien jaar al 1 op de 100 mensen in Nederland van Syrische afkomst is. Dat zullen er verhoudingsgewijs niet minder worden, maar mag je vragen of Nederland daar verhoudingsgewijs beter van wordt? Lastig, lastig.
Het gesloten raam van de Realpolitik
Voordat hun migratiestroom op gang kwam, leek er juist sprake van een kleine correctie op het multiculturele ideaal, toen bondskanselier Angela Merkel en prime minister David Cameron in het eerste decennium van deze eeuw de multiculturele samenleving hardop als een mislukt experiment bestempelden. Nederland ging, volgzaam als we altijd zijn, schoorvoetend mee in die retoriek. Maar toen begon de Arabische Lente, die een Bloedwraak van het Kromzwaard bleek, en nam met Wir Schaffen Das dat verdammte Duitse schuldgevoel het ideologische balbezit weer over.
Het raampje van de Realpolitik sloot zich, het luik van de Willkommenskultur ging wijd open en ineens stonden overal wereldwinkelvrouwtjes met houten oorbellen en verlepte veganmannen met knotjes “jij bent welkom, welkom in mijn land” te zingen tegen Afghanen, Syriërs en iedere opportunist die zich tussen de vluchtelingenstroom verstopte om een gegarandeerde uitkering op te halen in een Noord-Europese verzorgingsstaat, waarover ze hadden gehoord dat de huizen gratis zijn, de vrouwen los rondlopen en je tijdens ramadan op straat mag bidden terwijl de politie je met een buiging je maaltijd serveert.
Het Europese vasteland, waar de islam sowieso al een stevige voet aan de grond heeft, werd door nog eens miljoenen migranten uit islamitische landen overlopen. Engeland verdronk ondertussen in de politieke onwil om de belofte van Brexit te vervullen, en zowel de teugels van het landsbestuur als de grenscontrole terug in eigen handen te nemen. Het eiland waar jonge blanke arbeidersdochters al decennialang vogelvrij bleken voor islamitische grooming gangs - machinale verkrachtingsbendes - werd nota bene de allergrootste magneet voor Arabische en Afrikaanse massamigratie.
Massamigratie (niet Brexit zelf) heeft het land binnen een paar jaar politiek in catatonische staat gebracht en de Britse bevolking naar de rand van een sociale implosie gedreven, terwijl de politie uit pure onmacht als censor van sociale media wordt ingezet en jaarlijks vele duizenden onredelijke aanhoudingen verricht in een wanhopige poging de groeiende onvrede onder de knoet te houden.
Albion is tien jaar na de Brexitstem het nieuwe Atlantis, waar Allah in sommige steden al regeert over de ruïnes van een voormalig wereldrijk - en de rest zal volgen: in de jaren zestig zullen de Engelsen geen autochtone meerderheid meer vormen in eigen land, een demografisch lot dat voor Nederland ook is uitgetekend, zij het met íets meer blessuretijd dan de Britten.
Ook in Frankrijk zijn buitenwijken van vele steden al praktisch opgegeven, en worden regelmatige migrantenrellen bijna net zo achteloos geaccepteerd als stakende ambtenaren of snelwegen blokkerende boeren.
En nog, nóg mag het niet hardop gezegd worden: de multiculturele samenleving heeft Europa dodelijk verzwakt, de sociale cohesie uitgehold en de culturele identiteit met de kop in de strop gestoken.
Nederland, het land waar alles op papier zo goed geregeld is, lijkt murw. De golf van stedelijke gentrificatie die de afgelopen decennia over Nederland is uitgerold, met zijn planologische en architecturale Vinex-eenheidsworst van modern-bruine bakstenen huizen en zalmroze fietsstraten waar “auto’s te gast” zijn, of de glazen kantoortuinbouw en distributiedoosificatie waarmee de uiterwaarden van alle A-wegen zijn dichtgeslibd, moeten de glans van vooruitgang geven maar hebben zelfs het landelijke uitzicht van z’n eigenheid beroofd.
Daar bovenop zijn bijna negenhonderdduizend van de laatste één miljoen nieuwe Nederlanders niet oorspronkelijk Nederlands, zo snel gaan de grote demografische veranderingen in korte tijd, en in dat decor voeren te veel mensen een oneerlijk economisch gevecht om te weinig huizen, op een ongelijk speelveld bovendien, want statushouders mogen valsspelen met politieke staatssteun. De timing van de terugkeer van de wolf is bijna een fabel-parabel.
De gratuite moraliteit van conglomeraatmedia
In de welstandige Vinex-vibe van de gemiddelde en wat hogere middenklasse zijn deze planologische driften van de progressieve polder ideologisch verinnerlijkt als een vorm van vooruitgang. Binnensteden vullen zich met gelijkgeschakelde gelaatsuitdrukkingen, getekend door een mengeling van permanente haast om het eigen leven op orde te houden en een mismoedige gelatenheid over de internationalisering van iets dat ooit ‘eigen’ voelde.
Dat straatbeeld kopieert een televisiebeeld, waar conglomeraatmedia & politieke correctheid in het bredere volksdeel een gratuite moraliteit hebben geprogrammeerd, die hen dagelijks vertelt dat ze hun eigen gesundes Volksempfinden helemaal niet mogen voelen. Onderbuiken zijn slechte raadgevers in het stemhokje, waar men “verstandig” moet blijven stemmen. Onderbuiken zijn immers het darmkanaal van het fascisme.
De onderbuik van Henk & Ingrid is aldus erger dan een onderwerping aan oriëntalisme, weten de Volkskrantlezers, Trouw-abonnees, NRC-ambtenaren en NOS-kijkers. De vrijwillige balkanisering van West-Europa is beter dan het gedogen van het “fascistische” Twamp-regime in de Verenigde Staten, vertellen de talkshows van BNNVARA, AVROTROS en RTL. Zelfs het importeren van ideologische conflicten uit landen zonder democratie en rechtsstaat is wenselijker dan de politiek van Israël, ongeacht dat die politiek wél in een democratische rechtsstaat bestaat.
Israël komt op voor Israël en dat wakkert een ongekende haat aan bij hen die de natiestaat als een verziekt concept van westerse verhevenheid beschouwen. En dan wonen er tot overmaat van ramp ook nog eens Joden!
In dat opzicht hebben televisie en kranten nog een behoorlijk dwingende invloed maar laten we hier niet flauw zijn en de steeds strengere sociale controle via sociale media niet uitvlakken: sinds de opkomst van de Homo Digitalis, die fysieke gemeenschappen reduceerde tot individuen die zich bij virtuele genootschappen van gelijkgestemden aansloten, lijken zo velen steeds angstiger om buiten de krappe kaders van het voorgeschreven script een eigen inbreng te improviseren, omdat ze daarmee het risico op sociale uitsluiting riskeren.
Sinds sociale media alomtegenwoordig zijn geworden, is de aloude, bijna verloren gewaande traditie van de verbanning namelijk niet alleen versimpeld maar ook genormaliseerd. Soms wordt die zelfs aangemoedigd en toegejuicht. Burn the witch! (M/V/Jood)
Uitsluiting, of ontslag. Want ook werkgevers hanteren steeds strengere corporate policies voor publieke uitingen van hun personeel - behalve als je natuurlijk in de semi-publieke sector tegen het antisemitisme aanschurkt, dat lijkt vooral goed voor je carrière. We hebben allemaal gezien hoe júist in publieke en semi-publieke bolwerken (ministeries, universiteiten en in culturele kringen) de jodenhaat - pardon: het antizionisme - tot norm werd gemaakt. Wie zich ertégen uitspreekt, riskeert een brandstapel van haatmails en indringende HR-gesprekken, aangestoken door withete collega’s of door TikTok, Instagram, CestMocro en NOS Stories gehersenspoelde studenten.
(Kom me hier overigens niet aanzetten met de suggestie dat het gespuis van Forum zich ‘als enige’ zou verzetten tegen dat dwingende policor script. Sure, ze staan diametraal tegenover MSM en partijkartel maar hun Renaissance Instituut is de conservatieve inversie van het Radboud/D66-progressivisme, hun fakkeldragende twitterhordes zijn de virtuele stationshalbezetters en waar extreemlinks de koran, Marx en Foucault heeft verinnerlijkt, dweept reactionair rechts met Alexander Dugin, Candace Owens en nazistisch revisionisme. Wie in deze analogie de hond is en wie de kat, mag u zelf aanwijzen maar ze zijn beiden vals, ze bijten en ze zijn - heel gek voor dit soort huisdieren - met hetzelfde hoefijzer beslagen.)
Waar is het toch zo mis gegaan?
Portugal? Tien keer zoveel slaven vervoerd!
Het Portugal waar ik nu bijna vier jaar woon, was ooit een wereldmacht waar Nederland niet aan kon tippen. Tegenover onze negenhonderdduizend slaven, ont- en vervoerden de Portugezen er negen miljoen. Hoe dit land van zeevaarders en -verkenners, spijshandelaren en zijderoute-zeilers kon vervallen tot één van de armoedigste uithoeken van het Europese continent, is een historisch raadsel waar zelfs de Portugezen geen antwoord op lijken te (willen) weten.
Desondanks proef je hier nog wel iets van nationale trots, geboren uit eenheid en gesmeed in de gedeelde armoede waar het land uit kwam (en nog steeds niet van is verlost), nadat een halve eeuw geleden de dictatuur van Salazar zonder kogels maar met uitgedeelde anjers werd beëindigd. Het Portugese leger was de koloniale oorlogen zat, maar waar veel landen zichzelf met een schuldgevoel opzadelden voor hun koloniale verleden, won het tot 1974 onderdrukte Portugese volk op dat moment juist een besef van de waarde van vrijheid en democratie.
Daarnaast heeft men domweg een te groot gebrek aan geld om zich te kunnen laven aan de verwende wereldverbeterdriften waar de welvarende Nederlandse stadse bakfietskaste zich zo verslaafd aan heeft gemaakt.
Bovendien: wie zich geen nieuwe Tesla, de laatste VT-wonen-trends of veel te duur betaalde, exotisch klinkende ketenkoffie kan veroorloven, vindt sneller een gemeenschap in gelijkwaardig berooiden - mensen die juist niet met elkaar in wedloop leven maar nog iets voor de ander over hebben. Dat smeedt gemeenschap, gemeenschap smeedt eenheid, eenheid versterkt een gedeelde cultuur. Je ziet hier in Portugal een solidariteit die je ook in het agrarische achterland van Nederland nog wel herkent, maar die in de Randstad alleen op schmierende spandoeken staat en middels schijnheilige diversiteitstrainingen wordt opgelegd.
Is het geheim van de smid dan dat te veel welvaart een vliegwiel voor een wedloop der verwenden wordt? En dat in die wedloop winnen en winst maken zwaarder wegen dan gedeelde waarden en een collectief welzijn?
Zo ja, zijn linkse wereldverbeterdriften daarmee dan niet veelal een overcompensatie voor een ideologische leegte die door een overdaad aan welvaart is veroorzaakt? De klimaatkerk wordt niet voor niets schamperend als religie geduid - het redden van de planeet moet een morele leegte opvullen.
Verlangt die nieuwe religie vervolgens de afkoop van schuldgevoel omdat je zelf toch iets te veel vliegmijlen maakt, iets te veel onnodige luxe met next day delivery bij elkaar CoolBlue’t, en een tamelijk zieke slavenmarkt van Uber Eats-fietsers in stand houdt omdat je zelf chronisch te weinig tijd hebt, maakt of wilt maken om te koken?
VVD-denkers zien het verdienmodel van die ketenkoffie, het ‘service with a smile’-concept van de CoolBlue-klantenservice en het legertje lagelonenfietsers die te veel duur beprijsd maar als “duurzaam” vermarkt vreten naar je voordeur fatbiken. Het is schaamteloos, maar er is een markt voor.
Die markt is er dus ook voor de moralistische zijde van deze medaille: de welvaartswedloop lijkt D66-denkers en alles links daarvan moreel te dwingen om de grenzen open te gooien en de hele wereld toegang tot dezelfde weelde te gunnen.
Of, in werkelijkheid dus: om hun eigen vliegschaamte mee af te kopen, plus het schuldgevoel dat ze Pakistanen zonder paspoort en Syriërs zonder status - laat staan een vast contract - voor een hongerloontje naar hun huis laten peddelen met een peperdure Poke Bowl.
Maar iemand moet de prijs van deze “wereldverbetering” betalen, in klinkende munt van stijgende belastingen (of ‘vrijheidsbijdragen’), en in een groeiend maar moeilijk meetbaar gevoel van onzekerheid. In een opgelegde omvolking van je woonomgeving en een steeds ontoegankelijker wordend pad naar het recht. In een toenemende onveiligheid die hardnekkig wordt ontkend, weersproken, met selectieve feiten wordt bestreden of via absurde overdrijvingen wordt uitgesmeerd en teruggekaatst: “Ja maar Israël pleegt zelf genocide”, als je Joods bent en zegt dat je je bedreigd voelt. Of: “Seksueel geweld is de schuld van alle mannen!”, wanneer iemands dochter door een ongedocumenteerde Nigeriaan wordt doodgestoken.
De prijs van het progressieve schuldgevoel wordt ook betaald in de ondermijning van je gevoel van democratische inspraak, omdat de gemeente allang in het geniep besloten had dat het azc achter jouw huis wordt gebouwd, voordat de datum van de inspraakavond publiek bekend werd gemaakt - waarna de media de zaak gewillig eenzijdig belichten door te berichten over een ‘volkswoede’ van ‘racisten en xenofoben’ die met een “AZC NEE”-spandoek en in gepaste woede over het kunstje dat hen geflikt is tegen een voldongen feit kwamen demonstreren.
In alle gevallen is de uitkomst: meer wantrouwen. Wantrouwen tegen politiek beleid, tegen de media, tegen elkaar en tegen de ander. Wantrouwen kweekt onzekerheid, onzekerheid leidt tot angst en spanningen. Dat weer leidt tot overreacties en overcorrecties van de gevestigde orde.
Via dagelijkse mediabarrages vol waanzin over ‘struiken snoeien’, ‘betere verlichting onder viaducten’, ’politie-iftars voor verbinding’ en ‘het is een probleem van alle mannen’ wordt getracht grote delen van de bevolking te beroven van de waarneming van hun eigen zintuigen: al wat je met eigen ogen ziet en met eigen oren hoort, kan en mag niet waar zijn.
De lobotomie van een heel land
We zijn getuige van de lobotomie van een heel land. Een land waarin je inmiddels overigens wel een hbo werk- en denkniveau nodig hebt om de overheidscommunicatie te kunnen begrijpen, waarin staat uitgelegd hoe de regels voor afvalscheiding per 1 juli veranderen, wat dit betekent voor jou en met welke kant de wieltjes van de kliko voortaan naar de stoep moeten worden gedraaid op de speciaal daarvoor beschilderde tegel.
‘s Nachts trekken zwervers, statushouders en psychologisch getormenteerde dak- en thuislozen alle blikjes uit de vuilnisbakken voor het statiegeld, met rottende geuren en rattenplagen tot gevolg - maar die mensen hebben geen adres om betuttelende brieven op te ontvangen.
De lobotomie lijkt te werken, want in Nederland is iets geknakt in het karakter en op sommige plekken misschien wel bijna gebroken (anders peilden de maaltijdboxmaltraiteurs van Forum immers geen vijftien zetels). Steeds meer mensen geven blijk van onrust, onzekerheid en een groeiende gevoelde noodzaak om dan maar op eigen titel het ondenkbare te gaan overwegen: een vertrek naar greener pastures overwegen - nu het nog kan voordat het later misschien alsnog een gedwongen vlucht wordt. Wederom: vooral voor Joden. Die gaan altijd het eerst, maar nooit als laatsten tijdens een exodus.
Via direct contact, via vrienden en via de band (en ook de tijdlijnen op sociale media) zie ik het ‘waarom zou ik weg gaan’ of ‘werk en de kinderen houden me hier’ steeds vaker en steeds minder weifelend veranderen in ‘waar zouden we heen kunnen’, ‘we zijn aan het kijken in en rond…’ of ‘we hebben de knoop al doorgehakt’. Dat de overheid sinds vorig jaar werkt aan een “Exit Tax” voor mensen die Nederland willen verlaten, is ook een veeg teken dat de staatskas vreest voor inkomstenderving door een toename van emigranten.
Nederland, een land van Mieles, honing en een statushouderswoning voor Afrikanen en Arabieren, wordt een pushfactor voor de oorspronkelijke polderbewoner (en z’n Joodse buur, van wie je voor 7 oktober misschien niet eens door had dat ie er eentje was maar waarover de GroenLinks-stemmende overburen in de grotere huizen van de wijk nu zeggen dat ie een genocide steunt).
Nou begrijp ik heus wel dat ik als emigrant statistisch gezien ongetwijfeld meer migratie-geïnteresseerden zal aantrekken en daarmee een onevenwichtig beeld kan hebben van hoeveel mensen werkelijk weg kunnen of willen (nog los van hoe vertekend het beeld op X is in verhouding tot een heel land), maar het letterlijke ‘is het in jouw contreien veilig voor Joden?’ dat ik deze week voorgelegd kreeg, nu eens niet schertsend maar bloedserieus, was ook voor mij een novum. En ook een kleine schok, want ik wil nog steeds geloven in de robuuste bestendigheid van de vrijheid en veiligheid die mij en alle andere Nederlanders het grootste deel van ons leven beloofd is geweest.
Dat geloof brokkelt helaas steeds verder af. Want explosies bij synagoges en Joodse scholen zijn geen vertekenend beeld maar een escalerende realiteit, die politici hebben geschapen. Politici die altijd, en dus nu ook weer, heel plichtmatig en machinaal hun sympathie betuigen, maar wel nadat ze jarenlang het vandalisme aan de universiteiten, de stakende ambtenaren in hun eigen ministeriële torens en het jagen op Joden gedoogden met hun deelname aan Rode Lijn-demonstraties. Wie gelooft deze mensen nog?
En wie gaat de “concrete” of “structurele” aanpak van antisemitisme die ze ineens bepleiten uitvoeren? De politie? Die zit te iftarren, met de burgemeester en de imam, voor de schijn van lieve vrede. Waar je op de ene foto een agent met z’n bakkes vol baklava in de moskee ziet zitten, zie je op de volgende een agent in riot gear en een zwaar wapen buiten bij een “joodse instelling” staan. Het contrast kan bijna niet scherper zijn.
Het zijn niet alleen Joden die worstelen, al zijn zij wel degenen die altijd beter zullen begrijpen wat de gemiddelde Nederlander - gelukkig - niet kent: het concept ‘vluchtkoffer’. Ook in andere kringen redeneert, constateert en concludeert men inmiddels richting voldongen conclusies: Hoe ontkom je aan een aflopende zaak?
Het zijn mensen uit de wereld van cultuur, literatuur, zelfstandig ondernemend, freelance - de kleine krochten en kieren waar de laatste vrijzinnigen zich bevinden die niet weten hoe je fysiek zou moeten vechten, die weigeren cynisch of verbitterd te raken en zich niet door de rattenvangers willen laten meevoeren, maar die ook zien hoe apathisch de maatschappelijke meerderheid is
Het zijn mensen ‘die eigenlijk altijd van plan waren om gewoon mooie dingen te maken in een mooi Europa’ en nu - soms om niet langer tegen zichzelf te willen of te hoeven liegen - aanvaarden dat dat mooie, open en vrijzinnige Europa achter hen ligt. En misschien wel achter ons allemaal.
Een raam in de tijd dat een vrij en open zicht bood op het veilig nu en op een altijd zonnig morgen, is aan het sluiten. Ieder wereldrijk en elke tijd kent zijn opkomst, piek en einde. Daar kun je heel rationeel en historisch naar kijken.
Maar niet iedere generatie is getuige van zo’n verval, en zelden ligt er zo’n gruwelijk verraad aan de eigen waarden, geschiedenis, gemeenschap en verworvenheden ten grondslag aan de invallende duisternis die over de liberale democratie valt.
Het is een zakkende zon waarvan we ook nog geacht worden, verordonneerd bijna, om onszelf wijs te maken dat het geen zonsondergang is waarvan we getuige zijn, maar juist de prachtige zonsopkomst van een nieuwe progressieve toekomst. (Zalig zijn de onnozelen die nog in dat verhaaltje kunnen geloven.)
Nogmaals, het internet vertekent en het dagelijkse nieuws ook, zeker in heftige weken als deze, maar toch: nooit eerder zag, hoorde en sprak ik zo veel mensen die zich verraden voelen, vrezen voor wat er aankomt of aanvoelen dat ze zelf actie moeten ondernemen. Omdat de verantwoordelijken zijn verdwenen, of niet zijn te vertrouwen. Omdat anderen niet te hulp zullen schieten. Omdat apathie regeert, en Uber Eats ieder moment voor de deur kan staan. Omdat, omdat, omdat er altijd wel een smoesje is om het toch nog even aan te zien.
Of deze mensen allemaal echt zullen gaan of toch ook maar gewoon blijven, doet er niet eens toe: hun aantallen groeien, hun wensen worden explicieter uitgesproken en hun vragen over het gras van de buren, de woningmarkt en de werkgelegenheid worden concreter. Dat zegt hoe dan ook iets over de staat van Nederland, en het zegt absoluut niets goeds.
Het is een beklemmend beeld, schrijf ik vanaf mijn veilige veranda in het vriendelijke visrestaurant aan het einde van het continent, misschien wel júist omdat ik het overzicht van de fysieke afstand heb.
Bovendien wil ik helemaal niet bevestigd worden in een overtuiging die ik al heel lang meedraag, en die me enkele jaren terug al deze kant op dirigeerde: het besef dat we in een korte momentopname van onvervreemdbare liberale vrijheid hebben geleefd, maar dat het moment onherroepelijk aan het aflopen is, en zal verdwijnen.
Niet volgende week, volgende maand of volgend jaar. Maar wel binnen afzienbare tijd. Hou uw ogen en oren open, en maak uw eigen afwegingen zorgvuldig. Maar ik heb geen glazen bol, en ik wens hier vurig naast te zitten, dus veel beter nog: bewijs mijn ongelijk en behoud het goede.
Ik word hier zo verdrietig van.
Maar tegelijkertijd ook blij dat jij het ook ziet en beschrijft.
"The Party told you to reject the evidence of your eyes and ears. It was their final, most essential command" (1984, George Orwell).
Omdat steden ontworpen zijn door oude, witte mannen gaan de hoogopgeleide ma-di-wo vrouwen nieuwe straatverlichting ontwerpen. Ik stel voor: roze kaarslicht. Uiterst flatteus voor de rijpere huid. Tenslotte was Rinia Chitanie 67 jaar toen zij op 2e Paasdag 2019 door een Afghaans asielugzoekertje werd doodverkracht in Amsterdam-Buitenveldert. Waarop de beste bestuurder van het land de historische woorden sprak: 'We moeten de bosjes beter snoeien.''