Vertrouwen in de rechtsstaat, kent u die uitdrukking? Een rechter van de rechtbank Noord-Holland heeft op persoonlijke titel meer dan vierduizend Woo-verzoeken gedaan bij gemeenten in het hele land, ontdekte Follow the Money voor een artikel dat gelukkig de nodige golven maakt in de media. De rechter wilde ‘aantonen’ dat de Wet open overheid gebreken vertoont en dientengevolge misbruikt kan worden. Of een rechter daarvoor zelf het recht mag misbruiken, is de vraag die nu boven de markt hangt. Een korte reflectie op deze kwestie, want de Woo klinkt misschien droog maar transparantie (en dus: aansprakelijkheid) is essentieel voor een democratie.

Subscribe now

Het FTM-verhaal zit achter de paywall maar woensdagavond had Nieuwsuur een uitstekend item met de maker van het verhaal, Bas van Beek. Er wordt een goede uitleg gegeven van wat de Woo (voorheen Wob) is, onder welke druk die staat (onder andere door CDA-smiecht Henri Bontenbal, die de wet in 2025 ‘een doorn in het oog’ noemde) en er worden door Jeroen Wollaars kritische vragen gesteld aan de iets te terughoudende Staatsraad Marc Fierstra (Nederlandse Vakvereniging van Rechters - NVvR). FTM-redacteur Van Beek maakt een uitstekende vergelijking tussen het handelen van de rechter in kwestie - dhr. mr. J.J. Maarleveld - en het noodnummer 112: de rechter overspoelde moedwillig een systeem, waardoor het in z'n functioneren belemmerd werd. Om daarna te claimen dat er fouten in het systeem zitten.

Waar de heer Fierstra zich nog wat op de vlakte houdt, was de rechtbank Noord-Holland beduidend stelliger en steviger over hun rechter: “Tot duidelijk is of het handelen van de rechter gevolgen moet hebben en zo ja, in welke vorm, behandelt hij geen zaken”, persberichtte de rechtbank woensdag. “De rechtbank neemt dit hoog op. Door zijn handelen heeft de rechter vele gemeenten onnodig belast en kon ook de schijn van partijdigheid ontstaan.” Men erkent zelfs dat er op eerdere signalen onvoldoende is gehandeld.

Allemaal niets minder dan netjes van de RB Noord-Holland. Al mag je als rechtzoekend burger of journalist ook wensen dat deze rechter nooit meer een Woo-zaak behandelt, of misschien wel verlangen dat Maarleveld überhaupt nooit meer recht spreekt. Openbaarheid van informatie en overheid staan namelijk al enorm onder druk, we hebben echt geen rechters nodig die de overheid - of specifieker: politici als Henri Bontenbal - een gewillig handje gaan zitten helpen bij het verzwijgen of verhullen van informatie waar burgers een wettelijk recht op hebben.

Bef en toga innemen svp & sofort, bitte

D66-rechter CDA-rechter Maarleveld heeft met zijn acties een wachtrij gecreëerd of verlengd die niet alleen gemeenten op extra werk jaagt (en dus de burger op extra kosten), maar informatieverzoeken van andere, wél oprechte indieners van verzoeken opgehouden. De rechter heeft daarmee toegang tot het recht belemmerd en dat lijkt me een professionele doodzonde die hem zijn bef & toga mag kosten.

Minstens zo ergerlijk is het gegeven dat het bestuursrecht zélf ook al met een achterstand kampt als het op het beoordelen van beslis- en bezwaartermijnen aankomt. Niet alleen overschrijden met name ministeries en hogere bestuursorganen chronisch de beslistermijnen (en overtreden ze daarmee dus de wet), vaak krijgen asielzaken voorrang vanwege politieke druk, een sterke lobby en de torenhoge dwangsommen die de IND moet betalen voor te laat genomen asielbesluiten.

Dat ging om 36,8 miljoen euro in 2024 en 79 miljoen (!) in 2025. Cijfers die het bedrag van minder dan 1 miljoen euro aan dwangsommen voor ‘reguliere’ woo-verzoeken in 2025 doen verbleken, hoewel ook daarin natuurlijk veel verbeterd kan worden.

Idealiter houdt de overheid zich aan de eigen wet, en hoeft er nul euro aan dwangsommen te worden verbeurd. Het blijft immers belastinggeld (en komt niet uit de eigen zak van ambtenaren die te laat beslissen op een Woo-verzoek). Het is desalniettemin de enige stok achter de deur voor indieners van een verzoek, omdat de termijnen een juridische waarde hebben, gekoppeld aan een ‘straf’ in de vorm van een dwangsom.

Misbruik van de Woo, zoals Bontenbal maar ook anderen nogal gretig suggereren, is echter helemaal niet structureel aangetoond (zo werd woensdag ook bij Nieuwsuur uitgelegd). Zelfs NPO Radio 1 factcheckte Bontenbal daar in december 2025 op en concludeerde dat hij valse noten uit zijn orgel trok. Begrenzing van de Woo was tevens onderwerp van de coalitiebesprekingen, wat 76 journalisten ertoe noopte om een ‘dringend verzoek’ te schrijven dat níet te doen. Ik was één van die 76 ondertekenaars.

In het verleden heb ik meerdere Wob-cursussen gevolgd bij Roger Vleugels, en getracht de kennis in de praktijk te brengen. Voor GS, en nu ook voor NN. Woo’en is een spel van de lange adem en strakke termijnhandhaving. De overheid wenst vaker niet dan wel open te zijn.

Derhalve heb ik ook wel eens dwangsommen ontvangen, die ik gebruik om juridische bijstand te financieren bij het indienen van nieuwe Woo-verzoeken. Want het is een kat- en muisspel waarbij de (Rijks)overheid zo veel tijd kan rekken als hem goeddunkt, terwijl je als verzoeker (journalist of burger) maar één keer een bezwaartermijn hoeft te overschrijden om je hele verzoek in rook op te zien gaan. ‘Helaas, u was te laat…’

Mijn jurist - Victor Loonstein - bewaakt daarom de termijnen en doet ook de zittingen als een zaak bij de bestuursrechter komt. Hij staat me tevens bij in een bezwaar- of beroepszitting bij een overheidsorgaan waar verzoeken lopen, en zorgt dat verzoeken in ieder geval niet struikelen over de regels die wel voor mij gelden, maar waar de overheid veel lakser en soms ronduit onverschillig mee omspringt.

Woo-wrakende bom op verkeerd doelwit

Via de RSS-feed van de Rijksoverheid alle afgehandelde verzoeken (openbaar voor één, is openbaar voor allen, de overheid publiceert daarom de meeste verzoeken na openbaarmaking en afhandeling online), zie je soms heus een verzoek voorbij komen dat wordt afgewezen op grond van vermoedens van misbruik. Terecht dat die pogingen eruit gefilterd worden.

Maar de meeste verzoekers vragen gewoon om informatie en zeker vanuit de algemene journalistiek wordt niet gestuurd op dwangsommen. Daarvoor is het Woo-proces überhaupt te traag, te tijdrovend en te gecompliceerd. Los daarvan stellen de meeste journalisten zich op vanuit de wil om in gesprek te treden over verzoeken, om tot “precisering”, “inkadering” of “gerichte zoekslagen” te komen met behandelend ambtenaren. En die ambtenaren heb je óók in alle soorten, geuren en smaken. Er zitten verdomd vlotte, pro-actieve en behulpzame Woo-juristen tussen, net zoals er trainerende, vertragende en stugge types zijn. Verschilt per ministerie, per onderwerp, misschien ook wel per vraagsteller.

Het punt dat ik hier vooral wilde uitschrijven, is dat rechter dhr. mr. J.J. Maarleveld met zijn vierduizend verzoeken aan gemeenten zijn Woo-wrakende bom op precies het verkeerde doelwit heeft geworpen: gemeenten zijn doorgans níet de grootste dwarsliggers bij Woo-verzoeken. Zelfs een bestuurlijk chaos-oord als Amsterdam weet zich meestal vrij goed aan de termijnen te houden, leerde ik bijvoorbeeld na een verzoek over het absurde politiebezoek bij Hans Teeuwen of een Woo’tje over een XR-blokkade van de A10.

Nee - het zijn juist de ministeries en landelijke bestuursorganen die moeilijk(er) doen, achtelozer zijn of domweg grote onwil om tot openbaarmaking over te gaan aan de dag leggen. Zo hebben mijn wederhelft en ik al sinds december 2023 (!!) verzoeken lopen bij onder meer BuZa en Algemene Zaken over Israël, F35-onderdelen en lekkende ambtenaren. Dat verzoek ging van te laat beslissen, naar de rechter, naar afwijzing, naar beroepszittingen, naar afwijzing van die beroepen, naar bezwaren op afwijzingen van het beroep - en uiteindelijk helemaal nergens heen.

Wel werden wij beticht, zoals de tegenpartij (ergo: de overheid) wel vaker doet, met de suggestie dat we op dwangsommen uit zouden zijn. Dat soort valse aantijgingen lijken koren op de molen van een rechter zoals dhr. mr. J.J. Maarleveld. Je kunt je, gezien zijn acties en de ernst daarvan, niet aan de indruk onttrekken dat hij ons als verzoekers in het ongelijk zou stellen, met een in zijn vonnis gemetselde suggestie dat we uit geldelijk gewin tot misbruik van de wet gedreven zouden zijn. Dit is waarom deze man nooit meer in een Woo-zaak (of überhaupt in een zaak) zou moeten mogen vonnissen: je kunt hem niet vertrouwen op zijn “onafhankelijke rechtspraak”.

Share

Laat duizend Woo-bloemen bloeien

Om een lans te breken voor alle gemeenten die hij probeerde in zijn val te laten (letterlijk: alle gemeenten in Nederland) lopen, maar waar die gemeenten dus níet voor vielen en waardoor via onderlinge communicatie via de VNG het verhaal uiteindelijk bij FTM kwam: die zijn dus sowieso niet het probleem bij de Woo. Dat zit vooral in politiek Den Haag, bij de meeste ministeries, in het (asiel-) overstroomde bestuursrecht en dus - kennelijk - bij rechters als Maarleveld zelf.

Een recent voorbeeld van gemeenten versus ministeries én rechtspraak, is het Woo-verzoek dat ik voor c.q. samen met Carel Brendel heb gedaan naar een Hamasconferentie in Rotterdam in 2017. Dat congres in De Doelen is opnieuw relevant vanwege de vervolging door het OM van vermeend Hamas-fondsenwerver Amin Abou Rashed, aka Abou Eenaarm, destijds betrokken bij de organisatie maar ook toen al op de radar van niet alleen Brendel, maar bijvoorbeeld ook de Duitse inlichtingendiensten.

Het verzoek leidde - uiteindelijk - tot dit artikel van Brendel. Alle onderliggende documenten heb ik zelf hier geüpload, onder een N&C Podcast.

Het Woo-verzoek zelf, van 10 februari 2025, werd door de gemeente Rotterdam beantwoord met een besluit en openbaarmaking van documenten op 18 april 2025. Dat is technisch gezien niet bijtijds (ze hebben officieel zes weken), maar voor Woo-begrippen echt heel netjes. En: zonder tussenkomst van een rechter of opgelegde dwangsommen, alleen een beetje te laat. Prima, lekker gewerkt 010.

Hetzelfde verzoek werd ook bij Binnenlandse Zaken ingediend, die op 2 juni (dus niet na zes weken, maar pas na vier maanden) lieten weten geen informatie aangetroffen te hebben. Vier maanden, om niets te vinden. Knap! Bij Justitie & Veiligheid, die we op 18 maart 2025 in gebreke stelden, moesten we via de rechter. Die vonniste - achterstand, vakanties, teveel voordringende Verdwaliërs uit de asielstroom - pas op 12 augustus (!) dat J&V inderdaad te laat was.

De rechtbank is niet aan termijnen gebonden maar een doorlooptijd van vijf maanden, enkel om te concluderen dat er inderdaad meer dan zes weken verstreken zijn en het ministerie dus in gebreke blijft, is natuurlijk absurd lang. De enige winnaar hier is degene die onwillig is om te openbaren: de overheid. Die krijgt vijf maanden gratis tijd om uit het raam te staren.

Het ministerie kreeg op 12 augustus van de rechter nog twee weken om te beslissen op ons verzoek, maar dat besluit kwam alsnog pas op 2 oktober dus uiteindelijk bijna ACHT MAANDEN na indiening van een verzoek dat wettelijk in zes weken beantwoord diende te zijn. En ja - de potentieel meest interessante pagina’s zijn dan natuurlijk ook nog zwart gelakt.

Wie maakt er nou misbruik van omstandigheden, vertragingen en een stroperig rechtsproces? In deze casus in ieder geval niet de gemeente Rotterdam. Gelukkig had Carel nog wel alle tijd om de informatie tot een artikel te kneden, dat op de dag dat het proces tegen Abou Eenarm begon online verscheen.

Laat dit artikel desalniettemin getuige zijn in deze zaak, dat het probleem van “misbruik” van de Woo niet bij indieners ligt, niet bij journalisten en (doorgaans) ook niet bij gemeenten, maar bij slechte wetgevers, schmierende politici, slechte wetshandhavers, onwillige krachten in Haagse bestuurstorens en helaas ook in het hart van de rechtspraak zelf, bij tenminste één man met een hamer: dhr. mr. J.J. Maarleveld. Niet teruggeven dat kleinood, het is van waardeloos gewicht in zijn handen. Om niet te zeggen dat hij er het recht mee stuk slaat.

Share

Woo’en kost tijd en geld en gaat zoals opnieuw duidelijk wordt gepaard met obstructie en opzettelijke tegenwerking. Als u me bij wilt staan om daar tegenin te blijven roeien, kunt u hier betalend abonnee worden, of de knop gebruiken voor een eenmalige donatie aan het Woo-fonds:

Donatie voor WOO-fonds

Enkele artikelen uit het NN Woo-archief

Volledige lijstje hierrr

Herinnert u zich het recente tweetje van president Isaac Herzog van Israël, die demissionaire dodo Dick Schoof publiekelijk tot de orde riep en weersprak over een telefoongesprek dat zij samen gevoerd hadden op 28 juli? Daar heeft NN wat Woo-stukken over die verrassend goed als puzzelstukje op de laatste persco van Bibi passen.

Subscribe now

De ambtenaren van Schoof tikten na het telefoontje een zakelijk-ambtelijk berichtje op X, waarin onze MinPres verklaarde dat hij de harde Nederlandse lijn ten opzichte van Israël aan president Herzog heeft overgebracht. Israël moet van Nederland acuut beter voor de Palestijnen gaan zorgen, gevolgd door wat diplomatieke dreigementen.

Herzog had echter duidelijk een andere ervaring van het gesprek: “Sorry Prime Minister, with all due respect- this tweet does not reflect the spirit and details of the call”, schreef de president van Israël in een openbare reactie.

Zo openlijk elkaar aanspreken, dat doen politici op dat niveau doorgaans niet, dus dat doet vermoeden dat er serieus veel lucht zit tussen de tweet van Schoof en wat er werkelijk in het telefoontje is besproken.

De MinPres-tweet hierboven is geschreven door ambtenaren van diverse departementen en in afstemming met zowel Schoof als minister Veldkamp, blijkt uit Woo-documenten over het telefoontje tussen Jeruzalem en Den Haag. Je hebt immers nogal wat mensen nodig om één Haagse gloeilamp in te schroeven. Hieronder in een willekeurig screenshotje zie je al zes ambtenaren van Algemene Zaken en Buitenlandse Zaken die vóóraf bezig zijn met het opzetten van één telefoontje.

Maar laten we in de publieke respons-tweet van Herzog even focussen op het specifieke “spirit and details of the call” waar hij op wijst. Volgens Herzog voltrok het gesprek van 28 juli zich in een hele andere sfeer dan Schoof doet voorkomen en kwamen in hun entre-nous andere details aan bod dan er vervolgens in de strenge tweet van de Nederlandse MinPres werden benoemd. Bovendien wordt het lot van de gijzelaars door Schoof in zijn tweet in het geheel niet genoemd, zoals Herzog met grote droefenis constateert.

‘We know you’re right’

Doorspoelen naar de laatste persconferentie van Benjamin Netanyahu van zondag 10 augustus, waarin hij - enigszins getergd - eveneens iets opmerkelijks openbaarde over de diplomatieke verhoudingen tussen Israël en westerse bondgenoten: achter de schermen zouden zij Israël vaak gelijk geven, aldus Netanyahu.

“I think there’s an issue here. And the issue is that many leaders tell me ‘look, we know you’re right, but we can’t stand in the face of the public opinion in our country’. Especially European leaders. They tell me that, over and over again. And I say: that is your problem. It is not our problem.”

Nou is met deze bewering - hoewel plausibel - natuurlijk niet onvoorwaardelijk bewezen dat Bibi ook op Schoof doelde of de ‘werkelijke’ positie die Nederland achter de schermen inneemt doelde. Als je echter de woorden van Netanyahu naast de formulering van Herzog in zijn tweet van 28 juli legt, zie je wel een patroon: de geest van het gesprek met Schoof was volgens de president van Israël heel anders dan de publieke positie die Nederland daarna op X innam. Ook werden, volgens Herzog, aan de telefoon andere details besproken dan Schoof publiekelijk liet blijken.

Een dag na het telefoontje tussen Schoof en Herzog stuurde MinBuZa Caspar Veldkamp een brief naar de Kamer, waarin onder meer de radicale politieke elementen Ben Gvir en Smotrich toegang tot Nederland ontzegd wordt. (Alsof ze een vakantie naar de Veluwe geboekt hadden die nu niet door kan gaan, maar dat terzijde.) De brief van Veldkamp staat vol met aankondigingen van sancties, strengere maatregelen en het stopzetten van bepaalde handelssamenwerkingen en innovatieprojecten, waarvoor Nederland in de EU zegt te willen ijveren als Israël niet beter voor de Gazanen gaat zorgen.

Dat zijn zaken die in de tweet van Schoof van 28 juli al (deels) benoemd waren, want zowel de tweet als de brief zijn uiteraard parallel gecomponeerd door een legertje ambtenaren van AZ en BuZa, en voor publiciatie meegelezen en geaccordeerd door Veldkamp en Schoof.

Na publicatie van de brief op 29 juli werd het nieuws gedomineerd door de ongewenst-verklaring van twee Israëlische kabinetsleden, de aankondiging dat de Israëlische ambassadeur op het matje moet komen en de voornemens van Nederland om een voortrekkersrol in de EU op zich te nemen bij nieuwe sancties tegen Israël, als het land niet aan bepaalde humanitaire eisen tegemoet komt.

Maar in tegenstelling tot in de tweet van Schoof komen in die Kamerbrief de gijzelaars wel expliciet aan bod. Niet eens in een bijzin onderaan, maar vanaf de eerste pagina. Dit schreef Veldkamp aan de Kamer:

“Hamas gebruikte Gazanen als menselijk schild, heeft zichzelf verrijkt met onder andere humanitaire hulp en houdt momenteel nog altijd vijftig gegijzelden vast in de Gazastrook, van wie nog minstens twintig in leven zouden zijn. Het kabinet blijft onderstrepen dat Hamas onmiddellijk de gijzelaars moet vrijlaten en de wapens moet opgeven. Er is geen plaats voor Hamas in de toekomst van de Gazastrook. Nederland blijft dan ook voortrekker voor aanvullende EU-sancties tegen Hamas en Palestinian Islamic Jihad.”

Goed, die passages vormen niet de hoofdmoot van het vijf pagina’s lange schrijven, waarin het paragraafje over de gijzelaars wordt begraven onder strenge sanctietaal. Maatregelen die - zoals DieuwsNieuws al uiteenzette - vooral symbolisch en verkiezingsgericht zijn, namens een demissionaire minister van een partij die na 29 oktober misschien niet eens meer terugkeert in de Kamer (NSC klokt 0 zetels in de meeste recente peilingen).

Wat werd er werkelijk gezegd?

Los daarvan trekt Israël zich vrij weinig aan van buitenlandse kritiek. Ergo: de brief lijkt vooral bedoeld om de interne publieke opinie (lees: de mainstream Israël-hatende media, ngo’s en activisten) iets toe te werpen, en de (linkse, agressief “anti-zionistische”) oppositie enige munitie te ontzeggen. In de praktijk betekent het allemaal bijna niets, want als diplomatieke dreigementen effect hadden, zouden we Sigrid Kaag niet half huilend bij Nieuwsuur hebben hoeven zien afgelopen weekend.

Maar wat is er dan werkelijk gezegd in het gesprek tussen Schoof en Herzog op 28 juli? NN beschikt over wat Woo-documenten, waarin maar liefst zestien ambtenaren (!) een ‘terugkoppeling’ met elkaar delen over de ‘telcon’ (telefonische conferentie) met de president van Israël. Het zal u nochtans niet verbazen dat de gespreksnotities volledig grijs gelakt zijn en we dus niet mogen lezen wat er écht gezegd is.

Het laatste document in de Woo-stukken bevat het Whatsapp-bericht waarin een ambtenaar vraag of zijn/haar collega’s de tweet van Herzog al hebben opgemerkt. De interne reacties daarop zitten niet bij de stukken maar dat er eventjes gevloekt is, durven we alhier ter NN Woodesk wel te insinueren.

Wat derhalve overblijft na het optellen van tweets van Schoof en Herzog, taalanalyse van woorden van Herzog en zinnetjes van Bibi, deductie uit Woo-documenten en alinea’s uit de Kamerbrief van Veldkamp, is een volledig speculatieve maar eveneens niet onlogische of ongeloofwaardige theorie dat Dick Schoof hele aardige dingen gezegd heeft tegen Isaac Herzog, dat hij zijn steun voor de Israëlische acties in Gaza misschien niet voluit heeft uitgesproken maar ook zeker niet heeft ingeslikt, en dat zowel Schoof als Veldkamp in hun officiële uitingen inderdaad sterker rekening houden met een “publieke opinie” van gecorrumpeerde media, luidkeelse activisten en ook hun eigen ambtenaren (die zeker bij Buitenlandse Zaken een publieke reputatie hebben als “antizionisten”), dan dat de minister en de premier achter gesloten diplomatieke deuren doen tegen bondgenoot Israël.

Het goede nieuws van deze theorie is dat de activisten, de antizionisten en ook de antisemieten wellicht denken dat ze Israël aan het isoleren zijn maar dat Nederland (en, volgens Bibi, ook andere westerse landen) de oorlog tegen Hamas en de strijd voor de bevrijding van de gijzelaars achter de schermen ‘gewoon’ steunt.

Het zou wel fijner zijn als ze dat ook iets openlijker zouden doen, want het antisemitisme begint op sommige plekken langzaam wel kritieke massa te bereiken.

Subscribe now

Woo-stukken: het belletje tussen Schoof en Herzog

1.41MB ∙ PDF file

Download

Hier kunt u de Woo-stukken downloaden. Het zijn maar een paar pagina’s en het meeste is weggelakt, maar wie weet valt u iets op dat NN gemist had. Het is een klein PDF-bestand van amper anderhalve MB.

Download

De Bibi-persco kwam ook in Nijman & Charante Podcast aan de orde. En daaronder nogmaals de link naar de duiding van dr. Dieuw over de Veldkamp-brief met voorgestelde Israël-sancties.

DieuwsNieuws

Caspar Veldkamp (NSC) is verkiezingsgericht aan het freelancen

Het is elke zomer hetzelfde liedje: wil je net met een stapel Story’s in de hangmat kruipen onder de vijgenboom, wordt de Tweede Kamer teruggeroepen van reces. Minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp (NSC) besloot namelijk ineens tot ‘kabinetsmaatregelen tegen Israël’ en daar moet over vergaderd worden. In een commissiedebat natuurlijk, niet ple…

Read more

9 months ago · 33 likes · 4 comments · Dieuwertje Kuijpers

Tijd voor het vrijdaggebed! Ditmaal komen de soera’s uit het onder ambtenaren veel geraadpleegde boek Weigergronden van de Wet Open Overheid. Tijdens een iftar aan het ministerie van Justitie en Veiligheid is besloten een Woo-verzoek van het digitale schuilkerkje Nijmans Nieuwsbriefje over het boek van Mohammed Bouyeri zo minimaal mogelijk te beantwoorden.

Nou is er niet zo gek veel te vertellen, zo gebiedt de transparantie te vertellen, maar het verzoek is gedaan, het antwoord is binnen en het is bijna weekend - dus laten we dit dossier toch even netjes afsluiten.

Subscribe now

Bouyeri wilde een in 2017 geschreven boek van zijn eigen hand - een ‘werkje’, in zijn woorden - in 2018 verzenden aan justitieminister Ferd Grapperhaus en Kamerleden Farid Azarkan, Thierry Baudet, Martin Bosma en Kees van der Staaij. Dat heeft de PI Vught, waar B. levenslang op de Terroristen Afdeling (TA) verblijft, uiteindelijk begin 2020 voor hem geregeld. Per koerier.

Er was wel enige spanning rond de wens van de moordenaar.

Een argeloze mail van ambtenaar van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) van 30 januari 2020, met daarin het verzoek van B om zijn boek ‘The devil's delusion of Dawkins' illogical conclusion’ (139 pagina’s) naar de vijf voornoemde politici te sturen, wordt binnen twintig minuten beantwoord met met een stellig ‘NIETS hiermee doen. Eea wordt afgestemd met hoofddirectie.’ Het poststuk lag dus in ieder geval gevoelig.

Desalniettemin is het verzonden aan alle gevraagden. Dat ging per koerier, ‘om te voorkomen dat het boek terecht zou komen bij derden, zoals journalisten’. Dat bleek al eerder, uit een uitspraak van de raad voor de strafrechttoepassing, waar Bouyeri zich had beklaagd over vermeende obstructie bij de verzending van zijn poststukken. Die klacht werd afgewezen, maar uit het vonnis (2022) bleek dus wel dat de directie DJI wilde voorkomen dat journalisten het boek in handen zouden krijgen. Dat is dus gelukkig mislukt.

Tussen de (slechts zes) vrijgegeven documenten trof NN een brief van het Gevangeniswezen (‘GW’) aan MinJus Grapperhaus en twee ontvangstbevestigingen van Azarkan en Baudet (beiden op Valentijnsdag - lievvv!). Of het schrijven ooit de bureaus van Van der Staaij en Bosma heeft bereikt, wordt uit de Woo-stukken niet duidelijk.

Het boek was al gelekt aan NN

De aanleiding voor dit Woo-verzoek was een reportage van EenVandaag in oktober vorig jaar. Daaruit bleek de redactie in bezit van het werkje, zoals Bouyeri zijn eigen huisvlijt celvlijt noemt. Het werd op beeld getoond en besproken.

Het verbaasde me dat het programma het boek niet openbaar maakte voor allen. Inzicht in de motieven van een moordenaar die een high impact crime tegen de samenleving heeft gepleegd, leek me nieuwswaardig. Daarom diende NN een Woo-verzoek in bij het ministerie van J&V, om het boek zelf los te peuteren.

Het verzoek was de deur nog niet uit of NN kreeg via een andere weg het ‘werkje’ al in handen. Dus dat kon alvast geopenbaard worden.

De Woo-brief was echter al verzonden en omdat het verzoek ook om ambtelijke correspondentie over het boek vroeg, heb ik het laten doorlopen, en ook omdat Kamerlid Ulysse Ellian (VVD) zich opwond over het feit dat de DJI het boek per koerier bij de geadresseerde politici liet bezorgen. Ik wilde weten hoe dat intern was afgehandeld.

Ellian maakte zich zorgen om mogelijke verborgen boodschappen, en stelde daarover Kamervragen. Die werden op 2 december 2024 beantwoord door staatssecretaris Ingrid Coenradie. De kern:

De gevangenis in Vught controleert enveloppen op gevaarlijke voorwerpen, maar heeft bij correspondentie met zogenaamde geprivilegieerde contacten niet het recht heeft om de inhoud van het schrijven te beoordelen op - bijvoorbeeld - haatzaaiende, opruiende of bedreigende teksten, noch op verborgen boodschappen. Mohammed B. mocht dus schrijven wat hij wil aan de ministers en Kamerleden, die wettelijk onder zulke contacten vallen.

De interne behandeling en de afweging om een koerier in te zetten om te voorkomen dat het boek bij derden terecht zou komen, is niet te herleiden uit de Woo-documenten. Tussen de stukken zit maar één langere tekst - die volledig gelakt is. Het is een mail uit november 2019 die vermoedelijk het verzoek van Bouyeri uiteen zet en mogelijk de vragen opwerpt over bezorging en de vrees voor lekken.

Die mail wordt beantwoord met ‘Dit is inderdaad goed onder de aandacht en actie op uitgezet.’ Een aanvullende mail vertelt dat er ‘niet direct negatieve berichten over de TA’ in staan die de moordenaar van Theo van Gogh naar buiten wil brengen. Hoe de medewerkers van de PI dat weten, is onduidelijk. Als het goed is, hebben ze het boek voor verzending niet zelf gelezen. Het ging immers om geprivilegieerde post.

Tot slot: op het ministerie is volgens het Woo-besluit geen exemplaar van het boek aanwezig. Dus Ferd Grapperhaus heeft het weggegooid, of thuis in zijn boekenkast staan. Misschien zoekt hij nog altijd naar verborgen boodschappen.

Tot zover dit Woo-werkje. Onderstaand het besluit, de stukken en nogmaals het 139 pagina’s tellende handgeschreven celschrift van Bouyeri. Allemaal downloadbaar in PDF. Salaam aleikum, het is tijd voor weekend.

Waardeer mijn werkje

Besluit Op Uw Woo Verzoek Boek Gedetineerde

417KB ∙ PDF file

Download

Het besluit van het ministerie van J&V, waarin uitgelegd wordt dat niet al het gevraagde is gevonden, niet al het gevraagde makkelijk te vinden was en niet al het gevraagde kan worden geopenbaard.

Download

Binder Openbaar Te Maken Documenten Geredigeerd

3.67MB ∙ PDF file

Download

Zes documenten slechts, in totaal dertien kantjes A4 waarbij de enige mail die langer is dan één of twee zinnen, volledig onleesbaar is gemaakt. Of 'geredigeerd', zoals dat werkje wordt genoemd in Woo-termen.

Download

Het Werkje van Mo B.

4.82MB ∙ PDF file

Download

Boek Mohammed Bouyeri, The devil's delusion of Dawkins' illogical conclusion

Download

Share

Tussen 2021 en 2024 is het vervoer voor vreemdelingen die overtredingen of misdrijven hebben gepleegd gestegen van 900 ritten per jaar in 2021 tot ongeveer 1600 in 2024. De kosten voor dit vervoer van vooral illegalen en overlastgevende arbeidsmigranten zijn ruimschoots verdubbeld, tot een geschat totaal van ruim 900.000 euro in 2024.

Dat blijkt uit documenten die de Nationale Politie heeft vrijgegeven na een Woo-verzoek door Nijmans Nieuwsbriefje. Deze getallen zijn een bijvangst uit een heel ander verzoek, maar vormen op zichzelf ook nieuwswaardige informatie: de stijgende cijfers laten zien dat problematiek met overlastgevende vreemdelingen toeneemt.

Eerst wat context: in augustus 2024 vertelde een taxichauffeur me hoe hij een rit-opdracht van de Marechaussee had gekregen om een aantal (volwassen) migranten uit Noord-Macedonië vanaf een zuidelijke grensplaats in Brabant naar het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel te vervoeren. Ze waren door de KMar uit een trein gevist.

Die anekdote riep de vraag op: hoe vaak worden taxi’s en ander particulier vervoer eigenlijk ingezet voor het transport van vers gearriveerde vreemdelingen naar een aanmeldcentrum elders in Nederland?

Een leugentje van Eric van der Burg

Het antwoord daarop blijkt niet zomaar te vinden. Een reactie uit februari 2023 van toenmalig staatssecretaris Eric van der Burg (JenV, VVD) op Kamervragen kwamen het dichtst bij een aanwijzing. Hij schreef destijds:

“Wanneer een minderjarige vreemdeling (AMV-er) of kwetsbaar persoon na eerste aanmelding vervoerd dient te worden van een politie of KMAR post naar het aanmeldcentrum in Ter Apel, wordt gebruik gemaakt van een taxi. Het is vooraf niet aan te geven hoe vaak er een beroep moet worden gedaan op taxi-vervoer.”

Opvallend antwoord. Ten eerste waren de Macedoniërs meerderjarig, en niet kwetsbaar. Voordat ze in Nederland arriveerden, was hen in drie landen al asiel geweigerd, zo vertelden ze aan de taxichauffeur. Daarnaast geldt Noord-Macedonië volgens Buitenlandse Zaken als een veilige bestemming. Dat maakt het antwoord van Van der Burg onvolledig (om niet te zeggen: onwaarachtig). Tevens kon of wilde hij niet zeggen hoe vaak er taxi’s worden ingezet om asielzoekers naar Ter Apel (of elders) te vervoeren.

NN heeft deze vraag derhalve begin september 2024 via een Woo-verzoek uitgezet bij de Nationale Politie, de Koninklijke Marechaussee (KMar), het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), met het verzoek deze informatie vanaf 2021 te verstrekken.

Politie en KMar zijn in het verzoek meegenomen, want die kunnen rit-aanvragen indienen voor het vervoer van vreemdelingen bij het (KOCV), dat voluit in prachtige pennenlikkerstaal het Ketenbreed Operationeel Coördinatiecentrum Vreemdelingen heet. Dit KOCV valt onder de IND. Politie en Marechaussee houden zelf echter geen administratie bij, zo bleek begin november uit het besluit van de KMar op mijn verzoek:

Uiteindelijk is het IND de administratieve verantwoordelijke voor deze vorm van transport. De dienst heeft - behalve het aanleveren van verweerschriften op onze beroepen vanwege stevige termijnoverschrijdingen hunnerzijds - na vijf maanden helaas nog geen antwoorden op het verzoek paraat. Ze zijn daar natuurlijk erg druk met tienduizenden (!) achterstallige asielprocedures, ter waarde van bijna veertig miljoen euro aan dwangsommen, alleen al in 2024.

Omdat zowel KMar als Nationale Politie al wel besloten hebben op het verzoek, nu toch deze ‘tussenrapportage’, over treinkaartjes naar Ter Apel maar nog niet over taxi’s en andere particuliere vervoersvormen. Dat zit nog in de pijplijn. Wat NN wel ontvangen heeft, via de politie: hoe vaak de boevenwagen reed voor vreemdelingen.

Geen taxi’s, wel treinkaartjes. En heel veel boevenwagens

De Nationale Politie leverde documenten aan die ons op dit zijspoor van het Woo-verzoek brengen. De politie beschikt net als de KMar niet over een administratie van het (taxi-)vervoer van ‘gevonden’ vreemdelingen richting aanmeldcentra, hoewel er wel een overzicht van treinkaartjes werd aangeleverd. In principe krijgen meerderjarige vreemdelingen die door de politie worden opgepikt namelijk een openbaar vervoersbewijs om verder te kunnen reizen naar een aanmeldcentrum.

Volgens de wat rommelige en onvolledig ogende verstrekking (terug te vinden in onderaan dit artikel te downloaden brondocumenten) gaat dat over een kleine tienduizend vervoersbewijzen per jaar die landelijk door de politie worden uitgegeven ten behoeve van vreemdelingenvervoer, maar een politiebron wist me te vertellen dat het treinkaartjesbeleid zowel onduidelijk, als per korps verschillend is. Aan de vrijgegeven aantallen kunnen dus geen stellige conclusies verbonden worden.

Zoals in het voorbeeldscreenshot hieronder te zien is, gaat het om opvallend afgeronde aantallen vervoersbewijzen, geadministreerd in het ‘logboek kluis’. (Het volledige document is onderaan dit artikel als PDF te downloaden en in te zien.)

Die ronde getallen verschijnen omdat er stapeltjes dagkaarten op politiebureaus liggen waarmee asielzoekers naar aanmeldcentra kunnen reizen. Een voormalig NS-medewerker beschrijft aan NN dat wanneer iemand zonder treinkaartje en zonder identiteitsbewijs (in spoorwegjargon een zogeheten ‘zonder, zonder’) wordt staande gehouden in de trein, de politie zo’n persoon meeneemt: “IND neemt het over, daarna wordt hij vrijgelaten. Later zien we dezelfde persoon terug op het station met een geldig kaartje en een blaadje met de route naar Ter Apel.”

Dure IND-rotonde voor vervelende vreemdelingen

Het gaat in de regel om drie groepen mensen: veiligelanders (asielzoekers die geen status krijgen, zoals de voornoemde Macedoniërs vermoedelijk ook te wachten staat), dakloze arbeidsmigranten of verwarde personen. Deze drie groepen zijn ook het vaakst betrokken bij agressie tegen reizigers en mishandeling van NS-personeel, een groeiend probleem in het openbaar vervoer waarvan station Maarheeze momenteel het meest zichtbare voorbeeld is - al zijn de buslijnen van en naar Ter Apel ook al jaren berucht.

Met name de groepen veiligelanders en arbeidsmigranten zijn vaste reizigers op de IND-rotonde voor vervelende vreemdelingen, maar ook de derde groep van verwarde personen komt vaker in aanraking met de lange arm van het corvee de wet.

En dan komt de boevenwagen dus voorrijden. De Woo-dienders leverden een uitgebreid overzicht van ritjes voor vreemdelingen met de paddy wagons vanaf 2021 tot en met september 2024.

Boevenwagens noemen we tegenwoordig natuurlijk anders, en heel netjes: arrestantenvervoer door de Dienst Vervoer & Ondersteuning, DV&O. Bekend van de witte busjes, maar hun mobiele arsenaal (en scala aan publieke dienstverlening) is tamelijk indrukwekkend:

In die politiebusjes worden ook vreemdelingen vervoerd en daarover leverde de politie aan NN dus min of meer ongevraagd maar niet onwelkom de volgende informatie aan, afkomstig van de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM). Uit de toegestuurde documenten blijkt dat het aantal gevangentransporten met vreemdelingen gestaag is gegroeid van gemiddeld zo’n 75 per maand in 2021 via 92 in 2022 tot 113 ritten per maand in 2023. De prognose voor 2024 kwam uit op 1600 transporten, of gemiddeld bijna 133 per maand.

De kosten daarvoor lopen navenant mee op, tot ruim boven de 900.000 euro in het afgelopen jaar. Dat was in 2021 met 441.233 euro nog minder dan de helft.

De vervoerslijsten (eveneens onderaan te downloaden en in te zien) vullen zich met aanvragen vanuit voornamelijk afdelingen van de vreemdelingenpolitie, met verplaatsingen tussen detentiecentra, politiebureaus en justitiële complexen (oftewel rechtbanken, maar ook uitzetcentra vallen daaronder).

Dit zijn dus geen taxiritten met vreemdelingen die opgepikt worden en met een doorverwijzing naar een aanmeldcentrum voor asielzoekers worden gestuurd, het gaat om vreemdelingen die al in Nederland zijn en om wat voor reden dan ook met politie en justitie in aanraking komen.

Navraag over deze cijfers bij een medewerker van AVIM (dat trouwens vroeger nog gewoon Vreemdelingenpolitie of VP heette - schaalvergroting en bureaucratisering gaan hand in hand) leert dat deze ritten met de boevenwagen geen betrekking hebben op asielzoekers of vluchtelingen, maar op illegalen (en/of veiligelanders die geen status hebben gekregen), en ook op overlastgevende arbeidsmigranten.

Denk bijvoorbeeld aan Oost-Europeanen die zich (herhaaldelijk) misdragen, of gastarbeiders uit (Europese) landen die zonder vaste woon- of verblijfplaats door Nederland zwerven en voor herhaal-hinder zorgen. Ook EU-burgers kunnen ongewenst verklaard worden en uit Nederland uitgewezen worden, als ze zich domweg maar lang of vaak genoeg overlastgevend gedragen. Deze mensen bezorgen de vreemdelingenpolitie de bulk van hun werk, in eindeloze rondjes over de IND-rotonde van (asiel)recht, illegaliteit en ongewenste vreemdelingen.

Uiteraard bestaat een deel van de ritten uit retourtjes, bijvoorbeeld van een gevangenis naar een politieverhoor en terug, of van en naar de rechtbank. Het totaal aantal ritten is dus hoger dan het totaal aantal verdachte vreemdelingen dat vervoerd wordt. De meeste ritten zijn Minimaal Beveiligd Vervoer (MBV), een klein deel is Extra Beveiligd Vervoer (EBV).

Vreemdelingenpolitie Amsterdam-Amstelland komt op het totaal van ruim vijfduizend ritten tussen 2021 en 2024 het vaakst voor als aanvrager voor vreemdelingenvervoer, maar ritverzoeken komen uit alle windstreken van het land. Niet alleen van Nationale Politie of AVIM, maar tevens van bijvoorbeeld FPC Veldzicht, het Centrum voor Transculturele Psychiatrie in Balkbrug (Overijssel).

Dat hebben we natuurlijk ook in Nederland, en onder de groep verwarde personen zijn vreemdelingen uiteraard net zo goed vertegenwoordigd. Denk aan de Erasmussteker in Rotterdam in september vorig jaar, om een willekeurig voorbeeld te noemen. Of zoek op ‘Syriër steekt’, voor wie überhaupt nog een beeld nodig heeft bij gebeurtenissen die zich in heel Europa helaas aan de lopende band voltrekken.

Filevorming op de IND-rotonde

In absolute aantallen kun je stellen dat het meevalt met de overlast en kosten van (illegale) vreemdelingen en (overlastgevende) arbeidsmigranten. Toch laat de verdubbeling in kosten en relatief forse groei van het aantal ritten in slechts vier jaar tijd zien dat een bestaand probleem vooral verergert, en zeker niet kleiner wordt.

Bovendien zien deze lijsten en kosten slechts op degenen die daadwerkelijk worden gepakt, gevangen gezet en door het justitiële apparaat in behandeling worden genomen, niet degenen die de dans steeds ontspringen, of misschien wel op de radar staan maar door capaciteitsgebrek aan opvang of vervolging ontkomen - totdat ze bijvoorbeeld een 11-jarig meisje in Nieuwegein doodsteken. Hoewel: dat was een Marokkaanse Nederlander en die valt daarmee weer niet onder het predikaat ‘vreemdeling’. Dus als die van gevangenis naar rechtbank vervoerd wordt, komt hij niet op de lijst Vreemdelingenvervoer van de AVIM.

Zo zie je maar. Het is ingewikkeld. Maar het wordt dus wel steeds drukker in de file op de IND-rotonde.

Hoeveel taxi’s in die file staan, is een vraag die nog beantwoord moet worden en die Eric van der Burg in 2023 ook niet kon beantwoorden. Maar zodra het de IND behaagt om een Woo-verzoekje daarover te beantwoorden, kunnen we zowel onszelf als de voormalig staatssecretaris Van der Burg wellicht van betere en meer precieze informatie voorzien over hoe vaak er taxi’s gebeld worden om vreemdelingen van B(innenkomst) naar A(anmeldcentrum) te vervoeren.

Op dit moment ligt het lot van die vraag echter in handen van een achterstallig opererende overheidsdienst die zich helaas weinig aantrekt van de eigen wetgeving omtrent termijnen voor openbaarmaking. Aan de KMar en de Politie heeft het in ieder geval niet gelegen - die handhaven de wet ook op Woo-termijnen. Maar dit artikel krijgt dus te zijner tijd een vervolg.

Hoe het met de Macedoniërs af zal lopen die vorig jaar zomer een taxi naar Ter Apel kregen, zal vermoedelijk altijd een raadsel blijven.

Hieronder de rittenstaten plus kosten van het vreemdelingenvervoer 2021-2024, te downloaden als PDF.

Ritten Vreemdelingenvervoer 2021-2024

59.6MB ∙ PDF file

Download

Overzichtsdocument met door de politie uitgegeven OV-bewijzen plus de rittenadministratie (van/naar + aanvrager, inclusief annuleringen) van het vreemdelingenvervoer tussen penitentiaire inrichtingen, politiebureaus en justitiële complexen in de jaren 2021-2024.

Download

Separaat: de kosten voor vreemdelingenvervoer per opgevraagd jaar

Kosten vreemdelingenvervoer 2021

490KB ∙ PDF file

Download

Download

Kosten vreemdelingenvervoer 2022

470KB ∙ PDF file

Download

Download

Kosten vreemdelingenvervoer 2023

465KB ∙ PDF file

Download

Download

Kosten vreemdelingenvervoer 2024

427KB ∙ PDF file

Download

Download

Nadat de vorige regering een subsidiestop voor Palestijnse VN-organisatie UNRWA had afgekondigd, regende het op het ministerie van Buitenlandse Zaken mails, petities en lobbybrieven van bevriende ngo’s als Save the Children en Amnesty International. Allemaal verlangen ze dat de geldstroom voor UNRWA zo snel mogelijk weer op gang komt. Hun pleidooien vinden een goed gehoor bij de ambtenaren, die ook op zoek zijn naar redenen om de subsidie te hervatten. Tegengeluid wordt nauwelijks gehoord en niet serieus genomen.

Dat blijkt uit nieuwe documenten die door Nijmans Nieuwsbriefje met een beroep op de Wet open overheid (Woo) zijn verkregen.

De bevindingen van dit Woo-onderzoek in het kort

• Na de stopzetting van UNRWA-financiering trekken diverse ngo’s bij Buitenlandse Zaken aan de bel. Hun inbreng wordt tot op ministersniveau doorgezet.

• Met ngo’s wordt enthousiast en amicaal gecorrespondeerd door ambtenaren.

• Pro-Israëlische, UNRWA-kritische clubs worden nauwelijks gehoord.

• Burgers krijgen een standaardbrief die suggereert dat Israël op 7 oktober zelf de strijd is begonnen.

• Met hoge UNRWA-vertegenwoordigers worden aantijgingen van banden met Hamas amper besproken, de rol en financiering van de organisatie in Gaza staan wel hoog op de agenda.

• Het Colonna-rapport wordt verkeerd gelezen en geïnterpreteerd, maar vormt wel het belangrijkste fundament onder hervatting van de financiering.

• Aanvullend: Wat is de huidige status van Nederland en subsidies aan UNRWA?

• Onderaan: staan voor de Woo-nerds alle documenten te downloaden als PDF.

Snelle terugblik: niemand wilde UNRWA-subsidie stoppen

Op 10 september publiceerde NN documenten van het ministerie van Buitenlandse Zaken waaruit blijkt dat het stopzetten van de subsidie aan UNRWA nooit de bedoeling was, ondanks de publieke beweringen die toenmalig BuZa-minister voor Ontwikkelingshulp Geoffrey van Leeuwen daarover had gedaan, nadat Israël medewerkers van UNRWA had beticht van deelname aan de Hamas-terreur van 7 oktober 2023.

Integendeel: zowel ambtenaren als bewindspersonen stelden juist alles in het werk om de geldstroom op gang te houden, en achtten zelfs het afwachten van twee door de VN ingestelde, semi-onafhankelijke onderzoeken niet nodig om tot een eigen besluit daarover te komen.

De documenten uit dat Woo-verzoek waren onderdeel van het eerste deelbesluit. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegde toe het tweede en laatste deelbesluit half oktober te openbaren. Uiteindelijk zat het tweede pakket documenten op 5 december in mijn schoen. Echt een cadeautje is het niet: uit het besluit blijkt dat weigergronden voor de Woo maximaal worden aangewend door BuZa om een groot deel van de door NN opgevraagde stukken vooral niet te openbaren.

Wat zit er wel tussen de documenten? Behalve een letterlijke bevestiging, onderstaand, dat onder ambtenaren het gevoel leeft dat een bekendmaking van stopzetting van financiering niet gelezen hoeft te worden als het daadwerkelijk stopzetten van financiering (…), vinden we tussen de vrijgegeven stukken veel externe druk van ngo’s om de financiering niet alleen te laten doorlopen, maar ook nog eens te verhogen.

Pleidooien en petities: ‘Hervat onmiddellijk de financiering’

Al op maandagmorgen 29 januari, drie dagen na het besluit om UNRWA-subsidies op te schorten, ligt de eerste brandbrief op de ministeriële mat. De brief komt van Save the Children, dat zich beklaagt over de onduidelijkheid over ‘onder welke omstandigheden de Minister bereid zou zijn de financiering te hervatten’.

Bijgesloten zit een briefing van de Dutch Relief Alliance (DRA), een coalitie van veertien humanitaire ngo’s, waaronder behalve Save the Children ook Oxfam Novib, Warchild en Stichting Vluchteling. Deze alliantie is opgericht door Pim Kraan, CEO van Save the Children, die negentien jaar actief was als (top-)ambtenaar op ontwikkelingssamenwerking bij BuZa. Kraan mailt dus in zekere zin met twee petjes tegelijk naar zijn oude werkgever. Zijn Dutch Relief Alliance roept niet alleen om onmiddellijk hervatting, maar vraagt zelfs om opschaling van de financiering.

De eerste heuse petitie volgt ook al binnen twee weken: directrice Dagmar Oudshoorn-Tinga van Amnesty International (die van de zelfverzonnen genocide-definities) dient op 13 februari een brief op poten in bij BuZa-ministers Bruins Slot en Van Leeuwen. Daarin opent ze niet alleen met ‘ik’, ze sluit af met een opdracht in sterk gebiedende wijs, en stuurt een petitie mee die door ruim dertigduizend mensen is ondertekend: ‘hervat onmiddellijk de financiering van UNRWA’.

Tussen de documenten zitten meerdere brieven van Amnesty, die gaan ‘in de tas van de minister’ terwijl ambtenaren zich verheugen om medewerkers van de organisatie op borrels bij prijsuitreikingen tegen te gaan komen (‘Goed om jullie te treffen’).

In een van de begeleidende emails bij een brief van Amnesty spreekt de organisatie van een ‘lastercampagne door Israël’ tegen UNRWA en wordt gesuggereerd dat Nederland ‘de Israëlische praktijk van het collectief straffen van de Palestijnen legitimeert’. Gaat ook allemaal in de tas van minister - al laat de medewerker van Amnesty weten helaas niet bij de borrel aanwezig te kunnen zijn.

Op 22 februari komt UNRWA Chief of Staff Ben Majekodunmi zelf naar het ministerie aan de Haagse Rijnstraat. Het gehele programma van zijn bezoek is onleesbaar gemaakt en een verslag van die bijeenkomst ontbreekt in de vrijgegeven stukken. Wel is uit de agenda op te maken dat ‘de focus’ van het overleg niet de ‘olifant in de kamer’ zal zijn (alleen even ‘benoemen aan het begin’) maar op ‘de rol van UNRWA in de stabiliteit van Gaza’.

‘Afschuwelijke berichten die sinds 7 oktober uit Gaza komen’

Uit mails van ambtenaren is te herleiden dat er ook brieven van burgers binnenkomen, zelfs op de ambassade in Washington, maar de inhoud daarvan wordt niet openbaar gemaakt. Wel zit er een (gedeeltelijk leesbaar) standaard-antwoord vanuit het ministerie tussen de stukken. Daarin wordt opvallend genoeg verklaard dat ‘het kabinet zich sterk bewust is van de afschuwelijke berichten die sinds 7 oktober uit Gaza komen’ (zeg maar de datum dat er vooral heel afschuwelijke berichten uit Israël kwamen). Deze standaardbrief voor burgers sluit af met de berustende woorden dat de subsidie slechts is ‘gepauzeerd’, en dat eerder al wel de normale betaling van 19 miljoen euro is overgemaakt.

Weerwoord vindt nauwelijks gehoor, nepnieuws wél

Het enige tegengeluid over UNRWA zat reeds begin november 2023 in de digitale postbus van BuZa, toen stichting THINC, een organisatie die Israël verdedigt in de context van internationaal recht, het ministerie wees op het rapport “Hate Starts Here” van UN Watch, en daarover (samen met het CIDI en een vertegenwoordiger van UN Watch) maar liefst drie kwartier mocht langskomen op 4 december van dat jaar. Hun oproep, onmiddellijke staking van financiering en een internationale inzet daarvoor door Nederland, blijkt naïef gedacht over de mentaliteit bij BuZa: twee weken na de bijeenkomst ging er juist tien miljoen euro aan extra Nederlandse subsidiegelden naar UNRWA, bovenop de regulieren jaarlijkse betalingen van 19 miljoen euro.

Daarentegen wordt desinformatie bij BuZa juist onthaald als ‘goed nieuws’. Nadat het Colonna-rapport naar de neutraliteit van UNRWA eind april is afgerond en de voormalige Franse minister van Buitenlandse Zaken Catherine Colonna met haar aanbevelingen komt, wordt een ANP-berichtje, waarin staat dat Colonna ‘geen bewijs’ gevonden heeft voor banden tussen UNRWA en Hamas, met enthousiasme ontvangen bij BuZa: ‘Dat is nog eens goed nieuws!’

Het probleem is hier dat Colonna helemaal geen onderzoek deed naar die banden en dus ook nooit tot die conclusie had kunnen komen. De terreurverdenkingen van Israël jegens UNRWA-personeel zijn onderzocht door de Office of Internal Oversight Services (OIOS) van de VN. De Colonna-commissie deed separaat onderzoek naar de kwaliteit van (interne) procedures bij UNRWA. De commissie deed op basis daarvan maar liefst vijftig aanbevelingen, onder meer over het versterken van ‘de neutraliteit’ binnen diverse onderdelen van UNRWA, waaronder de scholen. Dat is een omfloerste manier om te zeggen dat de Palestijnse VN-organisatie riekt naar Hamas-bemoeienis en antisemitisme.

Maaike van Charante schreef reeds in mei over deze foutieve uitleg. Ook Colonna zelf voelde in een persconferentie over haar raport de behoefte te verduidelijken dat ze geen onderzoek gedaan had naar de Israëlische terreuraantijgingen. Die toelichting heeft voor de mainstream media helaas niets uitgemaakt - en voor BuZa-ambtenaren kennelijk ook niet.

En aldus geschiedde…

Bij BuZa vormt het Colonna-rapport juist hét fundament onder niet alleen de wens voor zo spoedig mogelijke hervatting van financiering (‘ik hoop dat we niet gaan afwachten’, mailt een ambtenaar onmiddellijk na het verschijnen van het rapport) maar ook onder het interne verzet tegen het ‘ISR narratief’, zo laat een ambtenaar blijken die ‘even vanaf de zijlijn’ (tijdens een stakingsmomentje in de centrale hal van het ministerie?) een ietwat activistisch licht laat schijnen op de UNRWA-kwestie.

Zoals uit het eerste Woo-artikel van NN over dit onderwerp al is gebleken, is het Colonna-rapport van 22 april inderdaad dankbaar aangegrepen om de Kamer in te kunnen lichten dat UNRWA weer op de lijst van veilige ontvangers kan worden geplaatst. Reeds in een Kamerbrief van 26 april 2024 is dat voornemen aangekondigd en op 10 juni werd het officieel gemaakt door toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Hanke Bruins Slot, die op een conferentie in Jordanië aankondigde 3 miljoen euro extra fondsen voor UNRWA te reserveren.

Allemaal geheel volgens verwachting, en aldus geschiedde…

Share

Tot zover de Woo-bevindingen. Hieronder volgt, voor het dossier, nog kort een actuele stand van zaken omtrent de financiering van (en nieuwe verdenkingen tegen) UNRWA, maar alvorens daartoe over te gaan nog even snel dit:

Nederland gaat alsnog steun afbouwen, meer bewijs tegen UNRWA

Komende maand, in januari 2025, gaan weer miljoenen euro belastinggeld naar UNRWA. Minister Reinette Klever van Ontwikkelingshulp is daarvoor gebonden aan een doorlopend meerjarig contract. De PVV-minister reduceert het contractbedrag van 19 miljoen euro wel tot 15 miljoen. In de komende jaren zal de subsidie verder worden afgebouwd, zo is het voornemen.

Dat is mede te danken aan dit amendement van JA21 en de SGP, die een voorstel hebben gedaan om na 2025 af te bouwen tot 11 miljoen in 2026, 7 miljoen in 2027, 3 miljoen in 2028 en 1 miljoen in 2029. Onderstaand plaatje is daarbij een beetje misleidend, want de subsidie wordt dus niet geheel beëindigd. In 2029 kan de politieke werkelijkheid sowieso weer een hele andere zijn. Zeker omdat Buitenlandse Zaken ook dan nog altijd sterk beïnvloed zal zijn door het diepgewortelde, Jan Pronkiaans ngo-denken dat in het ministerie verankerd lijkt — om niet te zeggen dat BuZa zich zelf bijkans als een hele grote mensenrechtenorganisatie gedraagt.

De meerderheid van 88 stemmen voor deze aanpassing viel desalniettemin bepaald niet lekker bij diverse linkse Kamerleden: ‘Onbegrijpelijk en harteloos’, noemde GroenLinks/PvdA-Kamerlid Daniëlle Hirsch het amendement. ‘Van een ongekende wreedheid’, overdreef D66-Kamerlid Mpanzu Bamenga. Kati Piri ging zelfs in het Engels klagen: ‘Driven by right-wing parties, it plays into Israeli govt’s reckless agenda to destroy this vital UN org.’ Ze maakt er nog net geen (Joods) complot van.

Bijzonder aanstellerig allemaal, want het Nederlandse totaalbedrag voor noodhulp aan de Palestijnen blijft intact — het geld gaat alleen niet meer naar UNRWA. ‘De opbrengst van dit amendement wordt ingezet ten behoeve van noodhulp’, schreven Joost Eerdmans en Chris Stoffer namens hun partijen. En: ‘De indiener hecht aan diversificatie en efficiëntere, minder omstreden kanalen. De geleidelijk vrijkomende middelen gaan gelijk op met het diversificeren van de noodhulp.’

Er gaat dus geen cent minder naar Gaza, maar misschien wel iets minder naar Hamas. Minister Klever bevestigde dat in haar appreciatie van het JA21/SGP-amendement:

‘Het kabinet [onderschrijft] de blijvende noodzaak voor noodhulp in het Midden-Oosten en specifiek de Palestijnse gebieden via verschillende kanalen. Wanneer dit amendement wordt aangenomen zal het kabinet de vrijgekomen middelen (4 mln. euro) op een zorgvuldige manier blijven investeren in humanitaire hulpverlening in de Palestijnse gebieden.’

Eerder al besloot minister Klever om de drie miljoen euro die door voormalig MinBuZa Bruins Slot in juni aan UNRWA was toegezegd, om te leiden naar UNICEF.

Gaat het met UNRWA ondertussen wel wat beter, na al die zogenaamd strenge onderzoeken en tijdelijke schijnbevriezingen van subdsidies? Neen.

In september werd al een hoge Hamasser gedood in Libanon, die ‘gewoon’ voor UNRWA werkte. Vorige week zijn nieuwe bewijzen opgedoken, waarover de New York Times heeft bericht, dat tenminste honderd hoge UNRWA-medewerkers, waaronder onderwijzers en schoolhoofden, lid zijn van de kaders van Hamas en dat ze bijvoorbeeld sturing gaven aan scholen waaronder ingangen naar Hamastunnels zijn gevonden. Deze informatie is verkregen van Israël, maar wel op basis van door de IDF buitgemaakte Hamas-documenten. In een citaat uit NYT spreken Gazanen zelf over een ‘publiek geheim’:

‘Residents of Gaza said in interviews that the idea that Hamas had operatives in UNRWA schools was an open secret. One educator on Israel’s list of 100 was regularly seen after hours in Hamas fatigues carrying a Kalashnikov.’

We blijven dus geld geven aan een door Hamas geïnfiltreerde ‘hulporganisatie’, waarvan al jaren bekend is dat het een uiterst gecorrumpeerde bende is. Maar er is ook nog goed nieuws uit Nederland: ‘De Staat krijgt geen algeheel verbod opgelegd op de export van goederen die voor militaire doeleinden kunnen worden gebruikt’, vonniste de rechtbank in Den Haag. Pax, The Rights Forum en aanverwante activisten met NRC- en BuZa-connecties hebben op 13 december bakzeil gehaald bij de voorzieningenrechter, die hun claim om dit soort steun aan een bondgenoot te staken, heeft afgewezen.

Allerlaatste wist-u-datje voor de lol: voormalig minister Geoffrey van Leeuwen werkt nog steeds voor Rutte, hij is nu ‘Director of the Private Office of the SG of NATO’. Die haalt dus tegenwoordig de appeltjes voor meneer Mark. Tot Woover zover!

Refer a friend

Alle PDF-documenten van deze Woo:

Deelbesluit II Financiering UNRWA

956KB ∙ PDF file

Download

Het besluit plus de (vele) weigergronden en de inventarislijst van zes kantjes, waarop maar twee kantjes documenten die (deels) geopenbaard zijn. De rest valt onder weigergronden.

Download

Documenten Bij Deelbesluit II Financiering UNRWA

15.2MB ∙ PDF file

Download

222 kantjes mails, brieven, agenda's en ambtenaren plus ngo's die aansturen op hervatting van Nederlandse staatssubsidie aan UNRWA, een organisatie die door Hamas is geïnfiltreerd

Download

Bonus Kijktip: Syp Wynia over de BuZa-kinderen van Jan Pronk

Subscribe now

Het Ministerie van Financiën betaalt mediapersoonlijkheid Özcan Akyol 945 euro exclusief btw voor columns van plusminus 400 woorden in het ‘corporate magazine’ Wij Zijn Financiën. Een woordvoerder van het ministerie noemt deze riante vergoeding ‘naar rijksbrede mantelovereenkomsten niet ongebruikelijk voor dit soort werkzaamheden’.

Dat blijkt na een beroep op de Wet open overheid (Woo), vele maanden wachten, een stukje puzzelen en een paar vervolgvragen.

Share

Het begon zo: begin dit jaar deed Özcan Akyol bij Vandaag Inside enkele uitspraken over boa’s, waar ophef over ontstond. Een tipgever informeerde NN dat binnen het ministerie van Financiën grote ergernis was ontstaan over die uitspraken en dat Eus daarop zijn spijt had betuigd.

Er werken veel buitengewoon opsporingsambtenaren voor Financiën, zoals douanepersoneel en belastingdeurwaarders. Die waren serieus gepikeerd en voelden zich naar eigen zeggen, zo stond te lezen op het intranet van het ministerie, minder veilig in hun toch al last…

Read more

Nederland maakt drie miljoen euro die aan UNRWA was toegezegd bij nader inzien liever over aan UNICEF, mede omdat UNRWA ‘geregeld onderwerp van controverse is’. In 2025 wordt echter wel de vaste jaarlijkse bijdrage van negentien miljoen euro aan de VN-organisatie overgemaakt. Dat schrijft minister Reinette Klever van Ontwikkelingshulp in een Kamerbrief.

Subscribe now

In juni had de vorige minister van Ontwikkelingshulp Liesje Schreinemacher (VVD) geschreven dat UNRWA weer overwogen werd als ontvanger van Nederlandse subsidiegelden. Voormalig minister van Buitenlandse Zaken Hanke Bruins Slot (CDA) bevestigde die maand op een bijeenkomst in Jordanië dat de Palestijnse vluchtelingenorganisatie drie miljoen euro tegemoet kon zien. Het nieuwe kabinet besluit nu dus anders: het geld gaat naar UNICEF en is geoormerkt voor poliobestrijding en het voeden van kinderen.

Opvallend in dit besluit is dat de ambtenaren van minister Klever haar bij het voorleggen van de twee opties (UNRWA of UNICEF) primair adviseer…

Read more

n.b. Vanwege de screenshots is dit Nieuwsbriefje het best te lezen op een groot scherm, niet via een mobiel. Relevante inhoud van de schermafbeeldingen staat wel in de tekst beschreven.

Nadat Israël op 26 januari een aantal medewerkers van UNRWA beschuldigt van deelname aan de terreurdaden van 7 oktober, is Nederland er als de kippen bij om subsidies voor de VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen te bevriezen. Zowel de ministers als ambtenaren op Buitenlandse Zaken reageren razendsnel op de internationale consternatie om regie te houden over de geldstromen, die ze boven alles zo snel mogelijk weer willen opstarten. Dat blijkt uit interne documenten.

Het pauzeren van de subsidie aan UNRWA door demissionair minister Geoffrey van Leeuwen (Ontwikkelingshulp) was een vlucht naar voren v…

Read more

Van alle formatieperikelen uit het afgelopen jaar is er eentje zeer mysterieus gebleven: het gemiste ministerschap voor Gidi Markuszower. Hij was beoogd bewindspersoon voor Asiel en Migratie en zou vice-premier worden namens de PVV, maar kwam niet door de screening. Waarom niet is nog steeds onduidelijk.

Subscribe now

Markuszower werd vervangen door Marjolein Faber en de perskaravaan trok meteen verder om de mestkar over haar uit te rijden. Het Mysterie Markuszower bleef onopgelost achter, reden voor NN om een Woo-verzoek in te dienen. Dat verzoek is door één ministerie vlot beantwoord, maar brengt helaas geen nieuwe informatie aan het licht.

Al dat we kregen? Acht screenshots van WhatsAppjes en een gedeeltelijk grijs gemaakt ‘mediabeeld’ over de onrust rond Markuszower.

Kort de achtergrond herkauwen

Read more

‘Verwijst het naar mijn zoon?’, is de eerste reactie van burgemeester Femke Halsema wanneer haar in de sms-groep van de Amsterdamse driehoek wordt meegedeeld dat de politie ‘uitlevering gevorderd’ heeft bij Hans Teeuwen, van het luchtdrukwapen dat te zien was in een filmpje waarin de cabaretier Halsema imiteert.

Dat blijkt uit een klein beroep op de Wet open overheid (Woo). Als Halsema in de middag van 12 maart de video doorgestuurd krijgt van een (geanonimiseerde) driehoek-diender die haar op de hoogte brengt, reageert de burgemeester van Amsterdam dat ze het filmpje ‘best grappig’ vindt. ‘Alleen dat haar had echt wel beter gekund’.

Read more

Op zaterdag 24 februari bezette Extinction Rebellion de ring A10 in Amsterdam, ter hoogte van het voormalige ING-kantoor. De demo was op voorhand verboden maar daar trokken de roomblanke rebellen zich niets van aan. Via de Woo vroeg Nijmans Nieuwsbriefje documenten op over de voorbereiding van de driehoek op het klimaatprotest.

Subscribe now

Vandaag, 6 april, willen de roomblanke klimaatdrammers van XR hun demonstratie-privileges aanwenden voor het bezetten van hun favoriete locatie: de tunnelbak op de A12 bij Den Haag. Op 30 december 2023 werd de A10 voor het eerst geblokkeerd onder regie van XR en op 30 maart werd een nieuwe bezetting voorkomen door de politie. Maar op 24 februari lukte het wel om met ongeveer 400 mensen het verkeer op de ringweg tot stilstand te brengen.

Hoe bereiden politie, burgemeester en Openbaar Ministerie - de driehoek - zich voor op dergelijke demonstraties? Met het een beroep op de Wet open overheid vroeg ik documenten op bij de gemeente Amsterdam, die keurig binnen de ter…

Read more

Op 18 september 2023 twitterde Dilan Yesilgoz enkele foto’s van een dinertje met oud-bewindspersonen van Binnenlandse Zaken en Justitie & Veiligheid. Interessant! Wie zijn daar? Wat doen ze? Waar is dat? Waarom deelt ze dit? En hoe duur was het? Een Woo-verzoek bevat (een deel van) de antwoorden.

Subscribe now

De wie & wat zijn snel duidelijk, want dat schrijft de demissionaire VVD-minister alvast in haar tweet:

“Elk jaar komen de oud-bewindspersonen van BZK en Justitie & Veiligheid bij elkaar om een hapje te eten en bij te praten. Heel mooi om met oude en huidige collega's te spreken over de uitdagingen van deze tijd, anekdotes van vroeger en vooruit te blikken op Prinsjesdag.”

Het diner is dus een vast kalender-item en met dit gezelschap is het een soort zakendiner: er worden ongetwijfeld onderwerpen besproken die je niet bij Van der Valk over tafel wilt roepen en sommige aanwezigen moeten - helaas - ook om hun persoonlijke veiligheid denken. Er is absoluut iets te zeggen voor zulke bijeenkomsten want via de overlevering van oud-topbestuurders hou je een institutioneel geheugen in stand. Het is een soort levende archivering en in die zin zeker nuttig.

Daarnaast deed dit specifieke diner echter nevendienst als campagne-garnering.

Nederland stond aan de vooravond van de Tweede Kamerverkiezingen en Yesilgöz moest als nieuwe partijleider van de VVD in een goed leiderschapslicht gezet worden om de vertrekkende, zeer ervaren Mark Rutte geloofwaardig op te kunnen volgen. Een fotomoment met tientallen voormalige bewindslieden uit de top van twee ministeriële organogrammen komt dan niet ongelegen, want het versterkt het beeld van een politieke topvrouw die het verleden met het heden verbindt.

Er zijn dus niet voor niets zulke strakke foto’s gemaakt, met lijsttrekker Yesilgoz als stralend middelpunt van de maaltijd-meeting.

Een peperduur pop-up restaurant in de Coffeecorner

Precies met die shine wakkerde de VVD-voorvrouw mijn nieuwsgierigheid aan. Waar houden ze bijvoorbeeld, met het oog op gevoeligheid en veiligheid, zulke bijeenkomsten? Nou, gewoon op het ministerie, zo blijkt, en de rekening wordt jaarlijks om en om tussen JenV en BZK verdeeld.

Deze ministeries delen een gebouw aan de Haagse Turfmarkt 147. Daar wordt een grijze vergaderzaal de Coffeecorner op de derde verdieping voor de gelegenheid omgeturnd tot pop-up restaurant. Compleet met gezellige kamerschermen, glanzende bloemenvazen, gerokte staantafels en kleurige boeketten op keurig gedekte tafels. Net echt, en ieder jaar iets deftiger, zo blijkt uit de bonnetjes.

Over wat is besproken, zijn natuurlijk geen notulen gemaakt. Het is een officieus, wellicht zelfs amicaal entre-nous onder de Chatham House Rule, met oudgedienden van een gastenlijst die gerekend vanaf 2019 in totaal 57 personen telt, die over specifieke kennis beschikken (of beschikten, acht van hen zijn overleden) inzake gevoelige dossiers - hoewel enkele aanwezigen in hun eigen tijd als ambtelijk topfunctionaris ook wel eens een bonnetje kwijtraakten of een dossiertje zoekmaakten.

Maar (deels) gepensioneerd of niet, het vond dus wel plaats in de tijd van de baas - lees: de belastingbetaler - en op een werkplek van de overheid. Wie waren er allemaal bij en, zo vroeg het kleine kruideniertje in mij zich af, wat kost zo’n dinertje voor dertig man eigenlijk, grosso modo? Woo-woo! Dat werd een briefje richting Dilan voor de financiële bescheiden van het bewindsliedendiner van de afgelopen vijf jaar, dus van 2019 tot en met 2023, plus de gastenlijst.

Even hè: is bonnetjes van een bobo-buffet Woo’en niet een beetje flauw?

Nee. Dit Woo-verzoek is in september 2023 ingediend, toen ik nog bij GeenStijl zat. Voor GS is zo’n tweet van Yesilgoz gefundenes Fressen, om in cateringtermen te blijven.

Dat (oud-)ministers bijeen komen om anekdotes uit te wisselen en notulen te vergelijken, is prima en zelfs nuttig. Maar verlangt een informele setting nou echt zo veel opsmuk, of zegt de aankleding iets over een spilzieke overheid die te weinig besef van (andermans) geld heeft?

Decorstukken, verse bloemen, taxivervoer, professionele fotografie, maar geen notulen. De maaltijd zelf kwam natuurlijk niet uit lauwwarme prakbakken met een theelichtje er onder, en werd ook niet met een plat watertje weggespoeld.

Bovendien is JenV het ministerie dat verkeersboetes met tien procent verhoogde om gaten in de eigen begroting te dichten, in een land waar dakloosheid wordt ‘bestreden’ met bekeuringen voor buitenslapers.

Dan mag je dus best de burgervraag stellen hoeveel mensen 6 kilometer per uur te hard moesten rijden in de bebouwde kom om de amuses en het wijntje van Ivo Opstelten, en zijn taxi terug naar huis, mee te kunnen verdisconteren.

Dat gezegd hebbende kunnen we meteen het eindbedrag van onder de streep naar boven halen: Eén oud-bewindsliedendiner kostte in 2023 zeker 13.000 euro. Minimaal, want niet alle bonnetjes zijn openbaar gemaakt en de arbeidskosten voor de ambtelijke organisatie zijn niet meegerekend. Er kan makkelijk een paar duizend euro bij geteld worden, maar als je rekent met wat ik feitelijk kan optellen, kom ik op:

Eén dinertje van 450 euro per (ex-) politicus

6 kilometer per uur te hard rijden kost in 2024 maar liefst 53 euro. Dat betekent dat slechts 250 burgers die kleine overtreding moesten begaan om 28 voormalige bewindslieden te laten dineren op hun kosten. Voor dat bedrag kun je als dakloze ook 77 keer “de weg als slaapplaats gebruiken”. Want dat kost 160 euro - exclusief administratiekosten

Laten we het kostenplaatje eens reconstrueren, voor zover mogelijk en met een beetje puzzelwerk. In het Woo-verzoek is aan de minister verzocht “over te gaan tot openbaring van documenten die zien op vorenbedoeld etentje in de afgelopen 5 jaren” en dat leverde (behalve de gebruikelijke termijnoverschrijdingen en automatisch gegenereerde excuses daarvoor) na een half jaar welgeteld 26 documenten op. Daarmee is per jaar een gedeeltelijke reconstructie te maken.

Omdat het Woo-verzoek getriggerd werd door het diner van september 2023, beginnen we daarmee. Tussen de geopenbaarde documenten zitten offertes en facturen voor onder meer de aankleding, het verhuiswerk, fotografie, taxiritten en natuurlijk het diner.

Share

Een Surinaamse hap voor de chauffeurs

Er dineerden 27 (oud-) bewindslieden mee, maar Frits Korthals Altes bracht zoals ieder jaar zijn vrouw mee dus 28 mensen zaten aan het buffet aan. Daarnaast mochten vier organiserende ambtenaren mee-eten en werden chauffeurs zoals te doen gebruikelijk in een aparte ruimte voorzien van een Surinaamse maaltijd.

Totaalprijs van het diner: helaas onbekend, want de factuur voor 2023 ontbreekt. Die van 2022 zit er wel tussen, dus rekenen we daar mee om op een eetrekening van 5981,40 euro te komen. Al is de prijs voor 2023, met het oog op de inflatie, vrijwel zeker hoger uitgevallen. Daarvoor kregen de dames en heren een driegangenmenu voorgeschoteld.

De aankleding mag wat kosten, en steeds meer bovendien

Bij de aankleding van de Coffeecorner valt niet zozeer de prijs als wel de prijsstijging ten opzichte van eerdere jaren op. Van een garderoberek en gerokte staantafels - stamgasten op iedere ad hoc borrelreceptie - tot siermeubilair: de rekening voor het opleuken van een ministerieel hoekje waar op maandagmorgen nog automatenkoffie werd gedronken, kan aardig oplopen. BloemBloem Eventstyling stuurde een offerte voor 3835,91 euro. Een jaar eerder was dat nog slechts 1020,08 euro.

De kosten voor de bloemen zijn niet terug te vinden in de Woo-stukken. Op de website van de leverancier gaat het van een paar tientjes voor tafeldecoratie tot honderden euro’s voor de eyecatchers (“passend, op maat en seizoensgebonden samengesteld”), grote boeketten zoals ze op de foto’s van Dilan te zien zijn. Dan zit je snel aan de vier cijfers, maar bij gebrek aan bonnetjes in de Woo-stukken heb ik ze niet in de 13.000 euro meegeteld.

Wel meegerekend zijn de kosten voor de verhuizers - uit Arnhem!? - die de spullen brachten en weer weghaalden: 1709,36 euro. De fotograaf vroeg 765,69 euro, dat was een jaar eerder nog krap 400.

Ook zonder bedrag is de ritbon voor de taxi’s. Aad Kosto, Ard van der Steur en Frits Korthals Altes plus vrouw werden door Munckhof opgehaald en thuisgebracht. Ivo Opstelten deelde een taxi met het echtpaar Korthals Altes (fideel!). Adressen zijn uiteraard en terecht weggelakt, maar als de chauffeurs moesten wachten boven een bordje Surinaams, loopt dit op zeker ook in de vier cijfers. Wederom telt: bij gebrek aan feitelijke bedragen, zijn ze door mij niet in de 13.000 euro meegeteld.

Alles bij elkaar tellen alleen al de beschikbare puzzelstukken op tot 12.292,36 euro, exclusief bloemen, taxiritten, interne kosten bij het ministerie, en ongetwijfeld nog wat klein spul (beveiliging, schoonmaak, A/V-setups). Dat is bijna 450 euro per couvert op basis van geopenbaarde bedragen, maar het gaat richting de 600 als je de onbekende bedragen er vrijpostig bij optelt. HET MAG WAT KOSTEN, zegt de innerlijke kruidenier in mij dan.

Tijdens corona waren we goedkoper af

In 2019 kostte het diner met 33 aanwezigen in totaal met 8.518,71 euro al fors minder, inclusief extra beveiligers (562,65 euro) & schoonmaak achteraf (72,60 euro). Louter het driegangendiner plus drank, van dezelfde cateraar als in 2022 en 2023, kwam op 5406,14 euro. Ook hier geen taxivervoer & bloemschikking meegerekend.

Goedkoper waren de coronajaren. 2020 en 2021 vielen dankzij het vleermuisvirus beduidend lager uit. Want: geen diners. In het eerste pandemiejaar werden als alternatief zestig borrelboxen van een bescheiden 56,55 euro per doos bezorgd voor een totaal van 3.393,00 euro, exclusief bezorging. In 2021 ging dat bijna doormidden: de ministeries verzonden 55 giftboxen met snoep, thee en een drankje à 30 euro voor een totaal van 1.710,50 euro, inclusief btw & bezorging.

En dan nog de namen op de gastenlijst, natuurlijk

Tussen een stapel bonnetjes van een gedecoreerd buffet bevinden zich weinig paaseitjes die het Woo-plezier kunnen vergroten, maar op de gastenlijst vielen een paar details wel op - voor de fijnproever althans.

Van de 57 (voormalig) bewindspersonen die sinds 2019 driemaal zijn uitgenodigd, zijn acht mensen in de tussentijd overleden. Daar verder niets over te lachen - RIP oud-politici, and shout out to their families.

Wel geinig is dat enkele veteranen zich zelfs met goed voedsel en een wijntje niet terug in de Haagse loopgraven laten lokken. In totaal tien personen, waaronder Job Cohen, Henk Kamp, Hans Wiegel en Stef Blok, RSVP’den altijd afwijzend op hun uitnodiging en kwamen nooit een vorkje prikken met de oud-collega’s.

Zestien anderen hebben daarentegen nimmer een editie gemist. Onder hen onder meer de onvermijdelijke VVD-parelkettingdino des vaderlands Ankie Broekpak-Bingozaal, de misschien toch ietsiepietsie ijdele Ronald Plasterk, onderkoning van Nederland Thom de Graaf (zou die als zogenaamd “onafhankelijk” Raad van State-baas niet iets meer professionele distantie moeten betrachten?), de stiekeme giften-spaarder Alexander Pechtold en de minder-outsider-dan-je-denkt ijzeren dame Rita Verdonk. Het volledige rooster vindt u hieronder.

Share

Daarmee is de puzzel wel gelegd, maar wie de stukken er zelf op na wil slaan kan zich hierrr vervoegen voor de brondocumenten en bonnetjes waarop dit Nieuwsbriefje is gebaseerd.

Wat me tot besluit brengt op mijn eigen toetje van het Woo-buffet:

WOO WOO!

Zoals u in een eerder Nieuwsbriefje kon lezen, is Woo’en een traag, vermoeiend, bij vlagen frustrerend en sowieso kostbaar proces. Dat weerhoudt me niet van het indienen van Woo-verzoeken. Soms ‘pesterig’, meestal wat serieuzer maar altijd met een principieel punt: de burger heeft recht op informatie over beleidsvorming, bestedingen en wetsuitvoering, en de Rijksoverheid dient zich daarin transparant op te stellen. Of ze dat nou leuk vinden of niet.

Dat betekent dat ik de Woo-route wil blijven volgen, omdat ik die beschouw als een betere methode om documenten, informatie, feiten en waarheden boven water te krijgen dan om in de verstikkende fuik van woordvoerders en persvoorlichters te zwemmen. Mocht u me willen bijstaan in deze bestuurlijke procedures, overweeg dan behalve uw (gratis) inschrijving voor Nijmans Nieuwsbriefje ook eens een opwaardering naar een betaald abonnement, of doe een eenmalige donatie. Dank! Later meer…

WOB FONDS KNOP

Vandaag een stukje nieuws van achter het nieuws. Ik ben vastgelopen in een Woo-verzoek en dat is deels mijn eigen schuld, maar vooral symptomatisch over hoe de overheid met openbaarheid omgaat: met chronische onwil.

Subscribe now

De afgelopen jaren heb ik me op (on)regelmatige basis bezig gehouden met verzoeken met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur. Zo’n tien jaar geleden heb ik daarvoor een cursus gedaan en later een bijscholing gevolgd, en met name voor GeenStijl heb ik - samen met anderen en met wisselend succes - informatie boven water gekregen over nieuwswaardige dossiers.

Paar voorbeeldjes. Reeds in 2013 samen met Brenno de Winter inzake het uit de hand gelopen Project X Haren. In 2021 bracht GS de pijnlijke feiten over de Kaagdocu van de VPRO, al gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat we dat verzoek niet zelf hadden gedaan - een lezer stuurde ons de documenten toe. Recenter in 2022 rond de pijnlijk verlopen evacuatie van Kabul, die leidde tot het opstappen van drie ministers en waarb…

Read more

Het tekstje hierboven lijkt wel een soort losgeldbriefje. Op 19 december 2022 bood Mark Rutte namens de Staat der Nederlanden excuses aan voor het slavernijverleden en hoewel hij erbij zei dat er géén herstelbetalingen zouden worden uitgekeerd, ontving de overheid nog voor kerst van dat jaar de eerste eis.

Subscribe now

RTL Nieuws kwam maandag met het bericht dat er (tenminste) vier claims zijn ingediend, zo blijkt uit opgevraagde stukken. Waar RTL citeert, heeft Substukkie de brondocumenten. Gewoon, omdat de overheid ze van hun ketenen heeft bevrijd en online heeft gezet.

Uit de stukken is niet te herleiden door wie de claims zijn ingediend. Bovenstaand verzoek om 10 miljoen miljard euro (van iemand die in tegenstelling tot de MinPres geen komma’s gebruikt) lijkt te zijn ingediend via een webformulier en leest niet als een hele serieuze kandidaat.

Read more