Vertrouwen in de rechtsstaat, kent u die uitdrukking? Een rechter van de rechtbank Noord-Holland heeft op persoonlijke titel meer dan vierduizend Woo-verzoeken gedaan bij gemeenten in het hele land, ontdekte Follow the Money voor een artikel dat gelukkig de nodige golven maakt in de media. De rechter wilde ‘aantonen’ dat de Wet open overheid gebreken vertoont en dientengevolge misbruikt kan worden. Of een rechter daarvoor zelf het recht mag misbruiken, is de vraag die nu boven de markt hangt. Een korte reflectie op deze kwestie, want de Woo klinkt misschien droog maar transparantie (en dus: aansprakelijkheid) is essentieel voor een democratie.

Subscribe now

Het FTM-verhaal zit achter de paywall maar woensdagavond had Nieuwsuur een uitstekend item met de maker van het verhaal, Bas van Beek. Er wordt een goede uitleg gegeven van wat de Woo (voorheen Wob) is, onder welke druk die staat (onder andere door CDA-smiecht Henri Bontenbal, die de wet in 2025 ‘een doorn in het oog’ noemde) en er worden door Jeroen Wollaars kritische vragen gesteld aan de iets te terughoudende Staatsraad Marc Fierstra (Nederlandse Vakvereniging van Rechters - NVvR). FTM-redacteur Van Beek maakt een uitstekende vergelijking tussen het handelen van de rechter in kwestie - dhr. mr. J.J. Maarleveld - en het noodnummer 112: de rechter overspoelde moedwillig een systeem, waardoor het in z'n functioneren belemmerd werd. Om daarna te claimen dat er fouten in het systeem zitten.

Waar de heer Fierstra zich nog wat op de vlakte houdt, was de rechtbank Noord-Holland beduidend stelliger en steviger over hun rechter: “Tot duidelijk is of het handelen van de rechter gevolgen moet hebben en zo ja, in welke vorm, behandelt hij geen zaken”, persberichtte de rechtbank woensdag. “De rechtbank neemt dit hoog op. Door zijn handelen heeft de rechter vele gemeenten onnodig belast en kon ook de schijn van partijdigheid ontstaan.” Men erkent zelfs dat er op eerdere signalen onvoldoende is gehandeld.

Allemaal niets minder dan netjes van de RB Noord-Holland. Al mag je als rechtzoekend burger of journalist ook wensen dat deze rechter nooit meer een Woo-zaak behandelt, of misschien wel verlangen dat Maarleveld überhaupt nooit meer recht spreekt. Openbaarheid van informatie en overheid staan namelijk al enorm onder druk, we hebben echt geen rechters nodig die de overheid - of specifieker: politici als Henri Bontenbal - een gewillig handje gaan zitten helpen bij het verzwijgen of verhullen van informatie waar burgers een wettelijk recht op hebben.

Bef en toga innemen svp & sofort, bitte

D66-rechter CDA-rechter Maarleveld heeft met zijn acties een wachtrij gecreëerd of verlengd die niet alleen gemeenten op extra werk jaagt (en dus de burger op extra kosten), maar informatieverzoeken van andere, wél oprechte indieners van verzoeken opgehouden. De rechter heeft daarmee toegang tot het recht belemmerd en dat lijkt me een professionele doodzonde die hem zijn bef & toga mag kosten.

Minstens zo ergerlijk is het gegeven dat het bestuursrecht zélf ook al met een achterstand kampt als het op het beoordelen van beslis- en bezwaartermijnen aankomt. Niet alleen overschrijden met name ministeries en hogere bestuursorganen chronisch de beslistermijnen (en overtreden ze daarmee dus de wet), vaak krijgen asielzaken voorrang vanwege politieke druk, een sterke lobby en de torenhoge dwangsommen die de IND moet betalen voor te laat genomen asielbesluiten.

Dat ging om 36,8 miljoen euro in 2024 en 79 miljoen (!) in 2025. Cijfers die het bedrag van minder dan 1 miljoen euro aan dwangsommen voor ‘reguliere’ woo-verzoeken in 2025 doen verbleken, hoewel ook daarin natuurlijk veel verbeterd kan worden.

Idealiter houdt de overheid zich aan de eigen wet, en hoeft er nul euro aan dwangsommen te worden verbeurd. Het blijft immers belastinggeld (en komt niet uit de eigen zak van ambtenaren die te laat beslissen op een Woo-verzoek). Het is desalniettemin de enige stok achter de deur voor indieners van een verzoek, omdat de termijnen een juridische waarde hebben, gekoppeld aan een ‘straf’ in de vorm van een dwangsom.

Misbruik van de Woo, zoals Bontenbal maar ook anderen nogal gretig suggereren, is echter helemaal niet structureel aangetoond (zo werd woensdag ook bij Nieuwsuur uitgelegd). Zelfs NPO Radio 1 factcheckte Bontenbal daar in december 2025 op en concludeerde dat hij valse noten uit zijn orgel trok. Begrenzing van de Woo was tevens onderwerp van de coalitiebesprekingen, wat 76 journalisten ertoe noopte om een ‘dringend verzoek’ te schrijven dat níet te doen. Ik was één van die 76 ondertekenaars.

In het verleden heb ik meerdere Wob-cursussen gevolgd bij Roger Vleugels, en getracht de kennis in de praktijk te brengen. Voor GS, en nu ook voor NN. Woo’en is een spel van de lange adem en strakke termijnhandhaving. De overheid wenst vaker niet dan wel open te zijn.

Derhalve heb ik ook wel eens dwangsommen ontvangen, die ik gebruik om juridische bijstand te financieren bij het indienen van nieuwe Woo-verzoeken. Want het is een kat- en muisspel waarbij de (Rijks)overheid zo veel tijd kan rekken als hem goeddunkt, terwijl je als verzoeker (journalist of burger) maar één keer een bezwaartermijn hoeft te overschrijden om je hele verzoek in rook op te zien gaan. ‘Helaas, u was te laat…’

Mijn jurist - Victor Loonstein - bewaakt daarom de termijnen en doet ook de zittingen als een zaak bij de bestuursrechter komt. Hij staat me tevens bij in een bezwaar- of beroepszitting bij een overheidsorgaan waar verzoeken lopen, en zorgt dat verzoeken in ieder geval niet struikelen over de regels die wel voor mij gelden, maar waar de overheid veel lakser en soms ronduit onverschillig mee omspringt.

Woo-wrakende bom op verkeerd doelwit

Via de RSS-feed van de Rijksoverheid alle afgehandelde verzoeken (openbaar voor één, is openbaar voor allen, de overheid publiceert daarom de meeste verzoeken na openbaarmaking en afhandeling online), zie je soms heus een verzoek voorbij komen dat wordt afgewezen op grond van vermoedens van misbruik. Terecht dat die pogingen eruit gefilterd worden.

Maar de meeste verzoekers vragen gewoon om informatie en zeker vanuit de algemene journalistiek wordt niet gestuurd op dwangsommen. Daarvoor is het Woo-proces überhaupt te traag, te tijdrovend en te gecompliceerd. Los daarvan stellen de meeste journalisten zich op vanuit de wil om in gesprek te treden over verzoeken, om tot “precisering”, “inkadering” of “gerichte zoekslagen” te komen met behandelend ambtenaren. En die ambtenaren heb je óók in alle soorten, geuren en smaken. Er zitten verdomd vlotte, pro-actieve en behulpzame Woo-juristen tussen, net zoals er trainerende, vertragende en stugge types zijn. Verschilt per ministerie, per onderwerp, misschien ook wel per vraagsteller.

Het punt dat ik hier vooral wilde uitschrijven, is dat rechter dhr. mr. J.J. Maarleveld met zijn vierduizend verzoeken aan gemeenten zijn Woo-wrakende bom op precies het verkeerde doelwit heeft geworpen: gemeenten zijn doorgans níet de grootste dwarsliggers bij Woo-verzoeken. Zelfs een bestuurlijk chaos-oord als Amsterdam weet zich meestal vrij goed aan de termijnen te houden, leerde ik bijvoorbeeld na een verzoek over het absurde politiebezoek bij Hans Teeuwen of een Woo’tje over een XR-blokkade van de A10.

Nee - het zijn juist de ministeries en landelijke bestuursorganen die moeilijk(er) doen, achtelozer zijn of domweg grote onwil om tot openbaarmaking over te gaan aan de dag leggen. Zo hebben mijn wederhelft en ik al sinds december 2023 (!!) verzoeken lopen bij onder meer BuZa en Algemene Zaken over Israël, F35-onderdelen en lekkende ambtenaren. Dat verzoek ging van te laat beslissen, naar de rechter, naar afwijzing, naar beroepszittingen, naar afwijzing van die beroepen, naar bezwaren op afwijzingen van het beroep - en uiteindelijk helemaal nergens heen.

Wel werden wij beticht, zoals de tegenpartij (ergo: de overheid) wel vaker doet, met de suggestie dat we op dwangsommen uit zouden zijn. Dat soort valse aantijgingen lijken koren op de molen van een rechter zoals dhr. mr. J.J. Maarleveld. Je kunt je, gezien zijn acties en de ernst daarvan, niet aan de indruk onttrekken dat hij ons als verzoekers in het ongelijk zou stellen, met een in zijn vonnis gemetselde suggestie dat we uit geldelijk gewin tot misbruik van de wet gedreven zouden zijn. Dit is waarom deze man nooit meer in een Woo-zaak (of überhaupt in een zaak) zou moeten mogen vonnissen: je kunt hem niet vertrouwen op zijn “onafhankelijke rechtspraak”.

Share

Laat duizend Woo-bloemen bloeien

Om een lans te breken voor alle gemeenten die hij probeerde in zijn val te laten (letterlijk: alle gemeenten in Nederland) lopen, maar waar die gemeenten dus níet voor vielen en waardoor via onderlinge communicatie via de VNG het verhaal uiteindelijk bij FTM kwam: die zijn dus sowieso niet het probleem bij de Woo. Dat zit vooral in politiek Den Haag, bij de meeste ministeries, in het (asiel-) overstroomde bestuursrecht en dus - kennelijk - bij rechters als Maarleveld zelf.

Een recent voorbeeld van gemeenten versus ministeries én rechtspraak, is het Woo-verzoek dat ik voor c.q. samen met Carel Brendel heb gedaan naar een Hamasconferentie in Rotterdam in 2017. Dat congres in De Doelen is opnieuw relevant vanwege de vervolging door het OM van vermeend Hamas-fondsenwerver Amin Abou Rashed, aka Abou Eenaarm, destijds betrokken bij de organisatie maar ook toen al op de radar van niet alleen Brendel, maar bijvoorbeeld ook de Duitse inlichtingendiensten.

Het verzoek leidde - uiteindelijk - tot dit artikel van Brendel. Alle onderliggende documenten heb ik zelf hier geüpload, onder een N&C Podcast.

Het Woo-verzoek zelf, van 10 februari 2025, werd door de gemeente Rotterdam beantwoord met een besluit en openbaarmaking van documenten op 18 april 2025. Dat is technisch gezien niet bijtijds (ze hebben officieel zes weken), maar voor Woo-begrippen echt heel netjes. En: zonder tussenkomst van een rechter of opgelegde dwangsommen, alleen een beetje te laat. Prima, lekker gewerkt 010.

Hetzelfde verzoek werd ook bij Binnenlandse Zaken ingediend, die op 2 juni (dus niet na zes weken, maar pas na vier maanden) lieten weten geen informatie aangetroffen te hebben. Vier maanden, om niets te vinden. Knap! Bij Justitie & Veiligheid, die we op 18 maart 2025 in gebreke stelden, moesten we via de rechter. Die vonniste - achterstand, vakanties, teveel voordringende Verdwaliërs uit de asielstroom - pas op 12 augustus (!) dat J&V inderdaad te laat was.

De rechtbank is niet aan termijnen gebonden maar een doorlooptijd van vijf maanden, enkel om te concluderen dat er inderdaad meer dan zes weken verstreken zijn en het ministerie dus in gebreke blijft, is natuurlijk absurd lang. De enige winnaar hier is degene die onwillig is om te openbaren: de overheid. Die krijgt vijf maanden gratis tijd om uit het raam te staren.

Het ministerie kreeg op 12 augustus van de rechter nog twee weken om te beslissen op ons verzoek, maar dat besluit kwam alsnog pas op 2 oktober dus uiteindelijk bijna ACHT MAANDEN na indiening van een verzoek dat wettelijk in zes weken beantwoord diende te zijn. En ja - de potentieel meest interessante pagina’s zijn dan natuurlijk ook nog zwart gelakt.

Wie maakt er nou misbruik van omstandigheden, vertragingen en een stroperig rechtsproces? In deze casus in ieder geval niet de gemeente Rotterdam. Gelukkig had Carel nog wel alle tijd om de informatie tot een artikel te kneden, dat op de dag dat het proces tegen Abou Eenarm begon online verscheen.

Laat dit artikel desalniettemin getuige zijn in deze zaak, dat het probleem van “misbruik” van de Woo niet bij indieners ligt, niet bij journalisten en (doorgaans) ook niet bij gemeenten, maar bij slechte wetgevers, schmierende politici, slechte wetshandhavers, onwillige krachten in Haagse bestuurstorens en helaas ook in het hart van de rechtspraak zelf, bij tenminste één man met een hamer: dhr. mr. J.J. Maarleveld. Niet teruggeven dat kleinood, het is van waardeloos gewicht in zijn handen. Om niet te zeggen dat hij er het recht mee stuk slaat.

Share

Woo’en kost tijd en geld en gaat zoals opnieuw duidelijk wordt gepaard met obstructie en opzettelijke tegenwerking. Als u me bij wilt staan om daar tegenin te blijven roeien, kunt u hier betalend abonnee worden, of de knop gebruiken voor een eenmalige donatie aan het Woo-fonds:

Donatie voor WOO-fonds

Enkele artikelen uit het NN Woo-archief

Volledige lijstje hierrr

Herinnert u zich het recente tweetje van president Isaac Herzog van Israël, die demissionaire dodo Dick Schoof publiekelijk tot de orde riep en weersprak over een telefoongesprek dat zij samen gevoerd hadden op 28 juli? Daar heeft NN wat Woo-stukken over die verrassend goed als puzzelstukje op de laatste persco van Bibi passen.

Subscribe now

De ambtenaren van Schoof tikten na het telefoontje een zakelijk-ambtelijk berichtje op X, waarin onze MinPres verklaarde dat hij de harde Nederlandse lijn ten opzichte van Israël aan president Herzog heeft overgebracht. Israël moet van Nederland acuut beter voor de Palestijnen gaan zorgen, gevolgd door wat diplomatieke dreigementen.

Herzog had echter duidelijk een andere ervaring van het gesprek: “Sorry Prime Minister, with all due respect- this tweet does not reflect the spirit and details of the call”, schreef de president van Israël in een openbare reactie.

Zo openlijk elkaar aanspreken, dat doen politici op dat niveau doorgaans niet, dus dat doet vermoeden dat er serieus veel lucht zit tussen de tweet van Schoof en wat er werkelijk in het telefoontje is besproken.

De MinPres-tweet hierboven is geschreven door ambtenaren van diverse departementen en in afstemming met zowel Schoof als minister Veldkamp, blijkt uit Woo-documenten over het telefoontje tussen Jeruzalem en Den Haag. Je hebt immers nogal wat mensen nodig om één Haagse gloeilamp in te schroeven. Hieronder in een willekeurig screenshotje zie je al zes ambtenaren van Algemene Zaken en Buitenlandse Zaken die vóóraf bezig zijn met het opzetten van één telefoontje.

Maar laten we in de publieke respons-tweet van Herzog even focussen op het specifieke “spirit and details of the call” waar hij op wijst. Volgens Herzog voltrok het gesprek van 28 juli zich in een hele andere sfeer dan Schoof doet voorkomen en kwamen in hun entre-nous andere details aan bod dan er vervolgens in de strenge tweet van de Nederlandse MinPres werden benoemd. Bovendien wordt het lot van de gijzelaars door Schoof in zijn tweet in het geheel niet genoemd, zoals Herzog met grote droefenis constateert.

‘We know you’re right’

Doorspoelen naar de laatste persconferentie van Benjamin Netanyahu van zondag 10 augustus, waarin hij - enigszins getergd - eveneens iets opmerkelijks openbaarde over de diplomatieke verhoudingen tussen Israël en westerse bondgenoten: achter de schermen zouden zij Israël vaak gelijk geven, aldus Netanyahu.

“I think there’s an issue here. And the issue is that many leaders tell me ‘look, we know you’re right, but we can’t stand in the face of the public opinion in our country’. Especially European leaders. They tell me that, over and over again. And I say: that is your problem. It is not our problem.”

Nou is met deze bewering - hoewel plausibel - natuurlijk niet onvoorwaardelijk bewezen dat Bibi ook op Schoof doelde of de ‘werkelijke’ positie die Nederland achter de schermen inneemt doelde. Als je echter de woorden van Netanyahu naast de formulering van Herzog in zijn tweet van 28 juli legt, zie je wel een patroon: de geest van het gesprek met Schoof was volgens de president van Israël heel anders dan de publieke positie die Nederland daarna op X innam. Ook werden, volgens Herzog, aan de telefoon andere details besproken dan Schoof publiekelijk liet blijken.

Een dag na het telefoontje tussen Schoof en Herzog stuurde MinBuZa Caspar Veldkamp een brief naar de Kamer, waarin onder meer de radicale politieke elementen Ben Gvir en Smotrich toegang tot Nederland ontzegd wordt. (Alsof ze een vakantie naar de Veluwe geboekt hadden die nu niet door kan gaan, maar dat terzijde.) De brief van Veldkamp staat vol met aankondigingen van sancties, strengere maatregelen en het stopzetten van bepaalde handelssamenwerkingen en innovatieprojecten, waarvoor Nederland in de EU zegt te willen ijveren als Israël niet beter voor de Gazanen gaat zorgen.

Dat zijn zaken die in de tweet van Schoof van 28 juli al (deels) benoemd waren, want zowel de tweet als de brief zijn uiteraard parallel gecomponeerd door een legertje ambtenaren van AZ en BuZa, en voor publiciatie meegelezen en geaccordeerd door Veldkamp en Schoof.

Na publicatie van de brief op 29 juli werd het nieuws gedomineerd door de ongewenst-verklaring van twee Israëlische kabinetsleden, de aankondiging dat de Israëlische ambassadeur op het matje moet komen en de voornemens van Nederland om een voortrekkersrol in de EU op zich te nemen bij nieuwe sancties tegen Israël, als het land niet aan bepaalde humanitaire eisen tegemoet komt.

Maar in tegenstelling tot in de tweet van Schoof komen in die Kamerbrief de gijzelaars wel expliciet aan bod. Niet eens in een bijzin onderaan, maar vanaf de eerste pagina. Dit schreef Veldkamp aan de Kamer:

“Hamas gebruikte Gazanen als menselijk schild, heeft zichzelf verrijkt met onder andere humanitaire hulp en houdt momenteel nog altijd vijftig gegijzelden vast in de Gazastrook, van wie nog minstens twintig in leven zouden zijn. Het kabinet blijft onderstrepen dat Hamas onmiddellijk de gijzelaars moet vrijlaten en de wapens moet opgeven. Er is geen plaats voor Hamas in de toekomst van de Gazastrook. Nederland blijft dan ook voortrekker voor aanvullende EU-sancties tegen Hamas en Palestinian Islamic Jihad.”

Goed, die passages vormen niet de hoofdmoot van het vijf pagina’s lange schrijven, waarin het paragraafje over de gijzelaars wordt begraven onder strenge sanctietaal. Maatregelen die - zoals DieuwsNieuws al uiteenzette - vooral symbolisch en verkiezingsgericht zijn, namens een demissionaire minister van een partij die na 29 oktober misschien niet eens meer terugkeert in de Kamer (NSC klokt 0 zetels in de meeste recente peilingen).

Wat werd er werkelijk gezegd?

Los daarvan trekt Israël zich vrij weinig aan van buitenlandse kritiek. Ergo: de brief lijkt vooral bedoeld om de interne publieke opinie (lees: de mainstream Israël-hatende media, ngo’s en activisten) iets toe te werpen, en de (linkse, agressief “anti-zionistische”) oppositie enige munitie te ontzeggen. In de praktijk betekent het allemaal bijna niets, want als diplomatieke dreigementen effect hadden, zouden we Sigrid Kaag niet half huilend bij Nieuwsuur hebben hoeven zien afgelopen weekend.

Maar wat is er dan werkelijk gezegd in het gesprek tussen Schoof en Herzog op 28 juli? NN beschikt over wat Woo-documenten, waarin maar liefst zestien ambtenaren (!) een ‘terugkoppeling’ met elkaar delen over de ‘telcon’ (telefonische conferentie) met de president van Israël. Het zal u nochtans niet verbazen dat de gespreksnotities volledig grijs gelakt zijn en we dus niet mogen lezen wat er écht gezegd is.

Het laatste document in de Woo-stukken bevat het Whatsapp-bericht waarin een ambtenaar vraag of zijn/haar collega’s de tweet van Herzog al hebben opgemerkt. De interne reacties daarop zitten niet bij de stukken maar dat er eventjes gevloekt is, durven we alhier ter NN Woodesk wel te insinueren.

Wat derhalve overblijft na het optellen van tweets van Schoof en Herzog, taalanalyse van woorden van Herzog en zinnetjes van Bibi, deductie uit Woo-documenten en alinea’s uit de Kamerbrief van Veldkamp, is een volledig speculatieve maar eveneens niet onlogische of ongeloofwaardige theorie dat Dick Schoof hele aardige dingen gezegd heeft tegen Isaac Herzog, dat hij zijn steun voor de Israëlische acties in Gaza misschien niet voluit heeft uitgesproken maar ook zeker niet heeft ingeslikt, en dat zowel Schoof als Veldkamp in hun officiële uitingen inderdaad sterker rekening houden met een “publieke opinie” van gecorrumpeerde media, luidkeelse activisten en ook hun eigen ambtenaren (die zeker bij Buitenlandse Zaken een publieke reputatie hebben als “antizionisten”), dan dat de minister en de premier achter gesloten diplomatieke deuren doen tegen bondgenoot Israël.

Het goede nieuws van deze theorie is dat de activisten, de antizionisten en ook de antisemieten wellicht denken dat ze Israël aan het isoleren zijn maar dat Nederland (en, volgens Bibi, ook andere westerse landen) de oorlog tegen Hamas en de strijd voor de bevrijding van de gijzelaars achter de schermen ‘gewoon’ steunt.

Het zou wel fijner zijn als ze dat ook iets openlijker zouden doen, want het antisemitisme begint op sommige plekken langzaam wel kritieke massa te bereiken.

Subscribe now

Woo-stukken: het belletje tussen Schoof en Herzog

1.41MB ∙ PDF file

Download

Hier kunt u de Woo-stukken downloaden. Het zijn maar een paar pagina’s en het meeste is weggelakt, maar wie weet valt u iets op dat NN gemist had. Het is een klein PDF-bestand van amper anderhalve MB.

Download

De Bibi-persco kwam ook in Nijman & Charante Podcast aan de orde. En daaronder nogmaals de link naar de duiding van dr. Dieuw over de Veldkamp-brief met voorgestelde Israël-sancties.

DieuwsNieuws

Caspar Veldkamp (NSC) is verkiezingsgericht aan het freelancen

Het is elke zomer hetzelfde liedje: wil je net met een stapel Story’s in de hangmat kruipen onder de vijgenboom, wordt de Tweede Kamer teruggeroepen van reces. Minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp (NSC) besloot namelijk ineens tot ‘kabinetsmaatregelen tegen Israël’ en daar moet over vergaderd worden. In een commissiedebat natuurlijk, niet ple…

Read more

10 months ago · 33 likes · 4 comments · Dieuwertje Kuijpers

Tijd voor het vrijdaggebed! Ditmaal komen de soera’s uit het onder ambtenaren veel geraadpleegde boek Weigergronden van de Wet Open Overheid. Tijdens een iftar aan het ministerie van Justitie en Veiligheid is besloten een Woo-verzoek van het digitale schuilkerkje Nijmans Nieuwsbriefje over het boek van Mohammed Bouyeri zo minimaal mogelijk te beantwoorden.

Nou is er niet zo gek veel te vertellen, zo gebiedt de transparantie te vertellen, maar het verzoek is gedaan, het antwoord is binnen en het is bijna weekend - dus laten we dit dossier toch even netjes afsluiten.

Subscribe now

Bouyeri wilde een in 2017 geschreven boek van zijn eigen hand - een ‘werkje’, in zijn woorden - in 2018 verzenden aan justitieminister Ferd Grapperhaus en Kamerleden Farid Azarkan, Thierry Baudet, Martin Bosma en Kees van der Staaij. Dat heeft de PI Vught, waar B. levenslang op de Terroristen Afdeling (TA) verblijft, uiteindelijk begin 2020 voor hem geregeld. Per koerier.

Er was wel enige spanning rond de wens van de moordenaa…

Read more

Tussen 2021 en 2024 is het vervoer voor vreemdelingen die overtredingen of misdrijven hebben gepleegd gestegen van 900 ritten per jaar in 2021 tot ongeveer 1600 in 2024. De kosten voor dit vervoer van vooral illegalen en overlastgevende arbeidsmigranten zijn ruimschoots verdubbeld, tot een geschat totaal van ruim 900.000 euro in 2024.

Dat blijkt uit documenten die de Nationale Politie heeft vrijgegeven na een Woo-verzoek door Nijmans Nieuwsbriefje. Deze getallen zijn een bijvangst uit een heel ander verzoek, maar vormen op zichzelf ook nieuwswaardige informatie: de stijgende cijfers laten zien dat problematiek met overlastgevende vreemdelingen toeneemt.

Eerst wat context: in augustus 2024 vertelde een taxichauffeur me hoe hij een rit-opdracht van de Marechaussee had gekregen om een aantal (volwassen) migranten uit Noord-Macedonië vanaf een zuidelijke grensplaats in B…

Read more

Nadat de vorige regering een subsidiestop voor Palestijnse VN-organisatie UNRWA had afgekondigd, regende het op het ministerie van Buitenlandse Zaken mails, petities en lobbybrieven van bevriende ngo’s als Save the Children en Amnesty International. Allemaal verlangen ze dat de geldstroom voor UNRWA zo snel mogelijk weer op gang komt. Hun pleidooien vinden een goed gehoor bij de ambtenaren, die ook op zoek zijn naar redenen om de subsidie te hervatten. Tegengeluid wordt nauwelijks gehoord en niet serieus genomen.

Dat blijkt uit nieuwe documenten die door Nijmans Nieuwsbriefje met een beroep op de Wet open overheid (Woo) zijn verkregen.

De bevindingen van dit Woo-onderzoek in het kort

• Na de stopzetting van UNRWA-financiering trekken diverse ngo’s bij Buitenlandse Zaken aan de bel. Hun inbreng wordt tot op ministersniveau doorgezet.

• Met ngo’s wordt enthousiast en a…

Read more

Het Ministerie van Financiën betaalt mediapersoonlijkheid Özcan Akyol 945 euro exclusief btw voor columns van plusminus 400 woorden in het ‘corporate magazine’ Wij Zijn Financiën. Een woordvoerder van het ministerie noemt deze riante vergoeding ‘naar rijksbrede mantelovereenkomsten niet ongebruikelijk voor dit soort werkzaamheden’.

Dat blijkt na een beroep op de Wet open overheid (Woo), vele maanden wachten, een stukje puzzelen en een paar vervolgvragen.

Share

Het begon zo: begin dit jaar deed Özcan Akyol bij Vandaag Inside enkele uitspraken over boa’s, waar ophef over ontstond. Een tipgever informeerde NN dat binnen het ministerie van Financiën grote ergernis was ontstaan over die uitspraken en dat Eus daarop zijn spijt had betuigd.

Er werken veel buitengewoon opsporingsambtenaren voor Financiën, zoals douanepersoneel en belastingdeurwaarders. Die waren serieus gepikeerd en voelden zich naar eigen zeggen, zo stond te lezen op het intranet van het ministerie, minder veilig in hun toch al last…

Read more

Nederland maakt drie miljoen euro die aan UNRWA was toegezegd bij nader inzien liever over aan UNICEF, mede omdat UNRWA ‘geregeld onderwerp van controverse is’. In 2025 wordt echter wel de vaste jaarlijkse bijdrage van negentien miljoen euro aan de VN-organisatie overgemaakt. Dat schrijft minister Reinette Klever van Ontwikkelingshulp in een Kamerbrief.

Subscribe now

In juni had de vorige minister van Ontwikkelingshulp Liesje Schreinemacher (VVD) geschreven dat UNRWA weer overwogen werd als ontvanger van Nederlandse subsidiegelden. Voormalig minister van Buitenlandse Zaken Hanke Bruins Slot (CDA) bevestigde die maand op een bijeenkomst in Jordanië dat de Palestijnse vluchtelingenorganisatie drie miljoen euro tegemoet kon zien. Het nieuwe kabinet besluit nu dus anders: het geld gaat naar UNICEF en is geoormerkt voor poliobestrijding en het voeden van kinderen.

Opvallend in dit besluit is dat de ambtenaren van minister Klever haar bij het voorleggen van de twee opties (UNRWA of UNICEF) primair adviseer…

Read more

n.b. Vanwege de screenshots is dit Nieuwsbriefje het best te lezen op een groot scherm, niet via een mobiel. Relevante inhoud van de schermafbeeldingen staat wel in de tekst beschreven.

Nadat Israël op 26 januari een aantal medewerkers van UNRWA beschuldigt van deelname aan de terreurdaden van 7 oktober, is Nederland er als de kippen bij om subsidies voor de VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen te bevriezen. Zowel de ministers als ambtenaren op Buitenlandse Zaken reageren razendsnel op de internationale consternatie om regie te houden over de geldstromen, die ze boven alles zo snel mogelijk weer willen opstarten. Dat blijkt uit interne documenten.

Het pauzeren van de subsidie aan UNRWA door demissionair minister Geoffrey van Leeuwen (Ontwikkelingshulp) was een vlucht naar voren v…

Read more

Van alle formatieperikelen uit het afgelopen jaar is er eentje zeer mysterieus gebleven: het gemiste ministerschap voor Gidi Markuszower. Hij was beoogd bewindspersoon voor Asiel en Migratie en zou vice-premier worden namens de PVV, maar kwam niet door de screening. Waarom niet is nog steeds onduidelijk.

Subscribe now

Markuszower werd vervangen door Marjolein Faber en de perskaravaan trok meteen verder om de mestkar over haar uit te rijden. Het Mysterie Markuszower bleef onopgelost achter, reden voor NN om een Woo-verzoek in te dienen. Dat verzoek is door één ministerie vlot beantwoord, maar brengt helaas geen nieuwe informatie aan het licht.

Al dat we kregen? Acht screenshots van WhatsAppjes en een gedeeltelijk grijs gemaakt ‘mediabeeld’ over de onrust rond Markuszower.

Kort de achtergrond herkauwen

Read more

‘Verwijst het naar mijn zoon?’, is de eerste reactie van burgemeester Femke Halsema wanneer haar in de sms-groep van de Amsterdamse driehoek wordt meegedeeld dat de politie ‘uitlevering gevorderd’ heeft bij Hans Teeuwen, van het luchtdrukwapen dat te zien was in een filmpje waarin de cabaretier Halsema imiteert.

Dat blijkt uit een klein beroep op de Wet open overheid (Woo). Als Halsema in de middag van 12 maart de video doorgestuurd krijgt van een (geanonimiseerde) driehoek-diender die haar op de hoogte brengt, reageert de burgemeester van Amsterdam dat ze het filmpje ‘best grappig’ vindt. ‘Alleen dat haar had echt wel beter gekund’.

Read more

Op zaterdag 24 februari bezette Extinction Rebellion de ring A10 in Amsterdam, ter hoogte van het voormalige ING-kantoor. De demo was op voorhand verboden maar daar trokken de roomblanke rebellen zich niets van aan. Via de Woo vroeg Nijmans Nieuwsbriefje documenten op over de voorbereiding van de driehoek op het klimaatprotest.

Subscribe now

Vandaag, 6 april, willen de roomblanke klimaatdrammers van XR hun demonstratie-privileges aanwenden voor het bezetten van hun favoriete locatie: de tunnelbak op de A12 bij Den Haag. Op 30 december 2023 werd de A10 voor het eerst geblokkeerd onder regie van XR en op 30 maart werd een nieuwe bezetting voorkomen door de politie. Maar op 24 februari lukte het wel om met ongeveer 400 mensen het verkeer op de ringweg tot stilstand te brengen.

Hoe bereiden politie, burgemeester en Openbaar Ministerie - de driehoek - zich voor op dergelijke demonstraties? Met het een beroep op de Wet open overheid vroeg ik documenten op bij de gemeente Amsterdam, die keurig binnen de ter…

Read more

Op 18 september 2023 twitterde Dilan Yesilgoz enkele foto’s van een dinertje met oud-bewindspersonen van Binnenlandse Zaken en Justitie & Veiligheid. Interessant! Wie zijn daar? Wat doen ze? Waar is dat? Waarom deelt ze dit? En hoe duur was het? Een Woo-verzoek bevat (een deel van) de antwoorden.

Subscribe now

De wie & wat zijn snel duidelijk, want dat schrijft de demissionaire VVD-minister alvast in haar tweet:

“Elk jaar komen de oud-bewindspersonen van BZK en Justitie & Veiligheid bij elkaar om een hapje te eten en bij te praten. Heel mooi om met oude en huidige collega's te spreken over de uitdagingen van deze tijd, anekdotes van vroeger en vooruit te blikken op Prinsjesdag.”

Het diner is dus een vast kalender-item en met dit gezelschap is het een soort zakendiner: er worden ongetwijfeld onderwerpen besproken die je niet bij Van der Valk over tafel wilt roepen en sommige aanwezigen moeten - helaas - ook om hun persoonlijke veiligheid denken. Er is absoluut iets te zeggen voor zulke bijeenkomsten want via de overlevering van oud-topbestuurders hou je een institutioneel geheugen in stand. Het is een soort levende archivering en in die zin zeker nuttig.

Daarnaast deed dit specifieke diner echter nevendienst als campagne-garnering.

Nederland stond aan de vooravond van de Tweede Kamerverkiezingen en Yesilgöz moest als nieuwe partijleider van de VVD in een goed leiderschapslicht gezet worden om de vertrekkende, zeer ervaren Mark Rutte geloofwaardig op te kunnen volgen. Een fotomoment met tientallen voormalige bewindslieden uit de top van twee ministeriële organogrammen komt dan niet ongelegen, want het versterkt het beeld van een politieke topvrouw die het verleden met het heden verbindt.

Er zijn dus niet voor niets zulke strakke foto’s gemaakt, met lijsttrekker Yesilgoz als stralend middelpunt van de maaltijd-meeting.

Een peperduur pop-up restaurant in de Coffeecorner

Precies met die shine wakkerde de VVD-voorvrouw mijn nieuwsgierigheid aan. Waar houden ze bijvoorbeeld, met het oog op gevoeligheid en veiligheid, zulke bijeenkomsten? Nou, gewoon op het ministerie, zo blijkt, en de rekening wordt jaarlijks om en om tussen JenV en BZK verdeeld.

Deze ministeries delen een gebouw aan de Haagse Turfmarkt 147. Daar wordt een grijze vergaderzaal de Coffeecorner op de derde verdieping voor de gelegenheid omgeturnd tot pop-up restaurant. Compleet met gezellige kamerschermen, glanzende bloemenvazen, gerokte staantafels en kleurige boeketten op keurig gedekte tafels. Net echt, en ieder jaar iets deftiger, zo blijkt uit de bonnetjes.

Over wat is besproken, zijn natuurlijk geen notulen gemaakt. Het is een officieus, wellicht zelfs amicaal entre-nous onder de Chatham House Rule, met oudgedienden van een gastenlijst die gerekend vanaf 2019 in totaal 57 personen telt, die over specifieke kennis beschikken (of beschikten, acht van hen zijn overleden) inzake gevoelige dossiers - hoewel enkele aanwezigen in hun eigen tijd als ambtelijk topfunctionaris ook wel eens een bonnetje kwijtraakten of een dossiertje zoekmaakten.

Maar (deels) gepensioneerd of niet, het vond dus wel plaats in de tijd van de baas - lees: de belastingbetaler - en op een werkplek van de overheid. Wie waren er allemaal bij en, zo vroeg het kleine kruideniertje in mij zich af, wat kost zo’n dinertje voor dertig man eigenlijk, grosso modo? Woo-woo! Dat werd een briefje richting Dilan voor de financiële bescheiden van het bewindsliedendiner van de afgelopen vijf jaar, dus van 2019 tot en met 2023, plus de gastenlijst.

Even hè: is bonnetjes van een bobo-buffet Woo’en niet een beetje flauw?

Nee. Dit Woo-verzoek is in september 2023 ingediend, toen ik nog bij GeenStijl zat. Voor GS is zo’n tweet van Yesilgoz gefundenes Fressen, om in cateringtermen te blijven.

Dat (oud-)ministers bijeen komen om anekdotes uit te wisselen en notulen te vergelijken, is prima en zelfs nuttig. Maar verlangt een informele setting nou echt zo veel opsmuk, of zegt de aankleding iets over een spilzieke overheid die te weinig besef van (andermans) geld heeft?

Decorstukken, verse bloemen, taxivervoer, professionele fotografie, maar geen notulen. De maaltijd zelf kwam natuurlijk niet uit lauwwarme prakbakken met een theelichtje er onder, en werd ook niet met een plat watertje weggespoeld.

Bovendien is JenV het ministerie dat verkeersboetes met tien procent verhoogde om gaten in de eigen begroting te dichten, in een land waar dakloosheid wordt ‘bestreden’ met bekeuringen voor buitenslapers.

Dan mag je dus best de burgervraag stellen hoeveel mensen 6 kilometer per uur te hard moesten rijden in de bebouwde kom om de amuses en het wijntje van Ivo Opstelten, en zijn taxi terug naar huis, mee te kunnen verdisconteren.

Dat gezegd hebbende kunnen we meteen het eindbedrag van onder de streep naar boven halen: Eén oud-bewindsliedendiner kostte in 2023 zeker 13.000 euro. Minimaal, want niet alle bonnetjes zijn openbaar gemaakt en de arbeidskosten voor de ambtelijke organisatie zijn niet meegerekend. Er kan makkelijk een paar duizend euro bij geteld worden, maar als je rekent met wat ik feitelijk kan optellen, kom ik op:

Eén dinertje van 450 euro per (ex-) politicus

6 kilometer per uur te hard rijden kost in 2024 maar liefst 53 euro. Dat betekent dat slechts 250 burgers die kleine overtreding moesten begaan om 28 voormalige bewindslieden te laten dineren op hun kosten. Voor dat bedrag kun je als dakloze ook 77 keer “de weg als slaapplaats gebruiken”. Want dat kost 160 euro - exclusief administratiekosten

Laten we het kostenplaatje eens reconstrueren, voor zover mogelijk en met een beetje puzzelwerk. In het Woo-verzoek is aan de minister verzocht “over te gaan tot openbaring van documenten die zien op vorenbedoeld etentje in de afgelopen 5 jaren” en dat leverde (behalve de gebruikelijke termijnoverschrijdingen en automatisch gegenereerde excuses daarvoor) na een half jaar welgeteld 26 documenten op. Daarmee is per jaar een gedeeltelijke reconstructie te maken.

Omdat het Woo-verzoek getriggerd werd door het diner van september 2023, beginnen we daarmee. Tussen de geopenbaarde documenten zitten offertes en facturen voor onder meer de aankleding, het verhuiswerk, fotografie, taxiritten en natuurlijk het diner.

Share

Een Surinaamse hap voor de chauffeurs

Er dineerden 27 (oud-) bewindslieden mee, maar Frits Korthals Altes bracht zoals ieder jaar zijn vrouw mee dus 28 mensen zaten aan het buffet aan. Daarnaast mochten vier organiserende ambtenaren mee-eten en werden chauffeurs zoals te doen gebruikelijk in een aparte ruimte voorzien van een Surinaamse maaltijd.

Totaalprijs van het diner: helaas onbekend, want de factuur voor 2023 ontbreekt. Die van 2022 zit er wel tussen, dus rekenen we daar mee om op een eetrekening van 5981,40 euro te komen. Al is de prijs voor 2023, met het oog op de inflatie, vrijwel zeker hoger uitgevallen. Daarvoor kregen de dames en heren een driegangenmenu voorgeschoteld.

De aankleding mag wat kosten, en steeds meer bovendien

Bij de aankleding van de Coffeecorner valt niet zozeer de prijs als wel de prijsstijging ten opzichte van eerdere jaren op. Van een garderoberek en gerokte staantafels - stamgasten op iedere ad hoc borrelreceptie - tot siermeubilair: de rekening voor het opleuken van een ministerieel hoekje waar op maandagmorgen nog automatenkoffie werd gedronken, kan aardig oplopen. BloemBloem Eventstyling stuurde een offerte voor 3835,91 euro. Een jaar eerder was dat nog slechts 1020,08 euro.

De kosten voor de bloemen zijn niet terug te vinden in de Woo-stukken. Op de website van de leverancier gaat het van een paar tientjes voor tafeldecoratie tot honderden euro’s voor de eyecatchers (“passend, op maat en seizoensgebonden samengesteld”), grote boeketten zoals ze op de foto’s van Dilan te zien zijn. Dan zit je snel aan de vier cijfers, maar bij gebrek aan bonnetjes in de Woo-stukken heb ik ze niet in de 13.000 euro meegeteld.

Wel meegerekend zijn de kosten voor de verhuizers - uit Arnhem!? - die de spullen brachten en weer weghaalden: 1709,36 euro. De fotograaf vroeg 765,69 euro, dat was een jaar eerder nog krap 400.

Ook zonder bedrag is de ritbon voor de taxi’s. Aad Kosto, Ard van der Steur en Frits Korthals Altes plus vrouw werden door Munckhof opgehaald en thuisgebracht. Ivo Opstelten deelde een taxi met het echtpaar Korthals Altes (fideel!). Adressen zijn uiteraard en terecht weggelakt, maar als de chauffeurs moesten wachten boven een bordje Surinaams, loopt dit op zeker ook in de vier cijfers. Wederom telt: bij gebrek aan feitelijke bedragen, zijn ze door mij niet in de 13.000 euro meegeteld.

Alles bij elkaar tellen alleen al de beschikbare puzzelstukken op tot 12.292,36 euro, exclusief bloemen, taxiritten, interne kosten bij het ministerie, en ongetwijfeld nog wat klein spul (beveiliging, schoonmaak, A/V-setups). Dat is bijna 450 euro per couvert op basis van geopenbaarde bedragen, maar het gaat richting de 600 als je de onbekende bedragen er vrijpostig bij optelt. HET MAG WAT KOSTEN, zegt de innerlijke kruidenier in mij dan.

Tijdens corona waren we goedkoper af

In 2019 kostte het diner met 33 aanwezigen in totaal met 8.518,71 euro al fors minder, inclusief extra beveiligers (562,65 euro) & schoonmaak achteraf (72,60 euro). Louter het driegangendiner plus drank, van dezelfde cateraar als in 2022 en 2023, kwam op 5406,14 euro. Ook hier geen taxivervoer & bloemschikking meegerekend.

Goedkoper waren de coronajaren. 2020 en 2021 vielen dankzij het vleermuisvirus beduidend lager uit. Want: geen diners. In het eerste pandemiejaar werden als alternatief zestig borrelboxen van een bescheiden 56,55 euro per doos bezorgd voor een totaal van 3.393,00 euro, exclusief bezorging. In 2021 ging dat bijna doormidden: de ministeries verzonden 55 giftboxen met snoep, thee en een drankje à 30 euro voor een totaal van 1.710,50 euro, inclusief btw & bezorging.

En dan nog de namen op de gastenlijst, natuurlijk

Tussen een stapel bonnetjes van een gedecoreerd buffet bevinden zich weinig paaseitjes die het Woo-plezier kunnen vergroten, maar op de gastenlijst vielen een paar details wel op - voor de fijnproever althans.

Van de 57 (voormalig) bewindspersonen die sinds 2019 driemaal zijn uitgenodigd, zijn acht mensen in de tussentijd overleden. Daar verder niets over te lachen - RIP oud-politici, and shout out to their families.

Wel geinig is dat enkele veteranen zich zelfs met goed voedsel en een wijntje niet terug in de Haagse loopgraven laten lokken. In totaal tien personen, waaronder Job Cohen, Henk Kamp, Hans Wiegel en Stef Blok, RSVP’den altijd afwijzend op hun uitnodiging en kwamen nooit een vorkje prikken met de oud-collega’s.

Zestien anderen hebben daarentegen nimmer een editie gemist. Onder hen onder meer de onvermijdelijke VVD-parelkettingdino des vaderlands Ankie Broekpak-Bingozaal, de misschien toch ietsiepietsie ijdele Ronald Plasterk, onderkoning van Nederland Thom de Graaf (zou die als zogenaamd “onafhankelijk” Raad van State-baas niet iets meer professionele distantie moeten betrachten?), de stiekeme giften-spaarder Alexander Pechtold en de minder-outsider-dan-je-denkt ijzeren dame Rita Verdonk. Het volledige rooster vindt u hieronder.

Share

Daarmee is de puzzel wel gelegd, maar wie de stukken er zelf op na wil slaan kan zich hierrr vervoegen voor de brondocumenten en bonnetjes waarop dit Nieuwsbriefje is gebaseerd.

Wat me tot besluit brengt op mijn eigen toetje van het Woo-buffet:

WOO WOO!

Zoals u in een eerder Nieuwsbriefje kon lezen, is Woo’en een traag, vermoeiend, bij vlagen frustrerend en sowieso kostbaar proces. Dat weerhoudt me niet van het indienen van Woo-verzoeken. Soms ‘pesterig’, meestal wat serieuzer maar altijd met een principieel punt: de burger heeft recht op informatie over beleidsvorming, bestedingen en wetsuitvoering, en de Rijksoverheid dient zich daarin transparant op te stellen. Of ze dat nou leuk vinden of niet.

Dat betekent dat ik de Woo-route wil blijven volgen, omdat ik die beschouw als een betere methode om documenten, informatie, feiten en waarheden boven water te krijgen dan om in de verstikkende fuik van woordvoerders en persvoorlichters te zwemmen. Mocht u me willen bijstaan in deze bestuurlijke procedures, overweeg dan behalve uw (gratis) inschrijving voor Nijmans Nieuwsbriefje ook eens een opwaardering naar een betaald abonnement, of doe een eenmalige donatie. Dank! Later meer…

WOB FONDS KNOP

Vandaag een stukje nieuws van achter het nieuws. Ik ben vastgelopen in een Woo-verzoek en dat is deels mijn eigen schuld, maar vooral symptomatisch over hoe de overheid met openbaarheid omgaat: met chronische onwil.

Subscribe now

De afgelopen jaren heb ik me op (on)regelmatige basis bezig gehouden met verzoeken met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur. Zo’n tien jaar geleden heb ik daarvoor een cursus gedaan en later een bijscholing gevolgd, en met name voor GeenStijl heb ik - samen met anderen en met wisselend succes - informatie boven water gekregen over nieuwswaardige dossiers.

Paar voorbeeldjes. Reeds in 2013 samen met Brenno de Winter inzake het uit de hand gelopen Project X Haren. In 2021 bracht GS de pijnlijke feiten over de Kaagdocu van de VPRO, al gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat we dat verzoek niet zelf hadden gedaan - een lezer stuurde ons de documenten toe. Recenter in 2022 rond de pijnlijk verlopen evacuatie van Kabul, die leidde tot het opstappen van drie ministers en waarb…

Read more

Het tekstje hierboven lijkt wel een soort losgeldbriefje. Op 19 december 2022 bood Mark Rutte namens de Staat der Nederlanden excuses aan voor het slavernijverleden en hoewel hij erbij zei dat er géén herstelbetalingen zouden worden uitgekeerd, ontving de overheid nog voor kerst van dat jaar de eerste eis.

Subscribe now

RTL Nieuws kwam maandag met het bericht dat er (tenminste) vier claims zijn ingediend, zo blijkt uit opgevraagde stukken. Waar RTL citeert, heeft Substukkie de brondocumenten. Gewoon, omdat de overheid ze van hun ketenen heeft bevrijd en online heeft gezet.

Uit de stukken is niet te herleiden door wie de claims zijn ingediend. Bovenstaand verzoek om 10 miljoen miljard euro (van iemand die in tegenstelling tot de MinPres geen komma’s gebruikt) lijkt te zijn ingediend via een webformulier en leest niet als een hele serieuze kandidaat.

Read more