De tragiek van Frans Timmermans is dat hij bijna alles weet maar bijna niemand naar hem wil luisteren. Dat is het overheersende gevoel dat uit zijn ‘interview’ met Ilja Leonard Pfeijffer spreekt. Eén citaat daaruit zorgt voor beroering omdat het een expliciet antisemitische lading heeft: de kersverse Minister van Staat schrijft aan de Joden ‘exact dezelfde redenering als die van de nazi’s’ toe, om zijn eigen bewering dat ‘de Palestijnen letterlijk in zee gedreven worden’ kracht bij te zetten: ‘Hun grootouders en overgrootouders is in de nazitijd iets verschrikkelijks overkomen: de Holocaust, waarbij ze werden vernietigd, en nu doen zij precies hetzelfde met een ander volk.’ Nou nou Frans. Dat zijn nogal woorden. Maar dragen ze nog wel gewicht?

Onder meer Jacques Monasch en Keren Hirsch, beiden ex-PvdA’ers, noemen deze uitspraken expliciet antisemitisch, waarbij voormalig Kamerlid Monasch zelfs een beroep doet op het Openbaar Ministerie om de uitspraken te onderzoeken.

Hier het volledige citaat van Timmermans, afgedrukt in De Morgen (DPG):

“In het Midden-Oosten wordt momenteel een heel volk uitgeroeid. We kijken ernaar en we zwijgen, terwijl de Palestijnen letterlijk in zee worden gedreven – en erger. De redenering van rechts en extreemrechts in Israël is: wij Joden kunnen alleen maar overleven als de Palestijnen weg zijn. Dat is exact dezelfde redenering als die van de nazi’s destijds: wij – het Duitse volk, het Arische ras – kunnen alleen maar overleven als de Joden weg zijn. Dat vind ik ronduit verbijsterend. Hun grootouders en overgrootouders is in de nazitijd iets verschrikkelijks overkomen: de Holocaust, waarbij ze werden vernietigd, en nu doen zij precies hetzelfde met een ander volk.

“Ik ben nog beladen met de geschiedenis van de Holocaust, maar mijn kinderen snappen hier helemaal niks van. Zij zeggen: ‘Hoezo het bestaansrecht van Israël staat op het spel? Je kunt uit het bestaansrecht van een volk toch niet afleiden dat het een ander volk mag uitroeien?’”

Op zoek naar de context las ik het volledige interview. Daarin valt vooral op dat de quatsch hierboven nagenoeg uit het niets komt. Het gaat het ene moment over een boek van Ilja Pfeijffer, Alkibiades, dat door Timmermans wordt geprezen en direct wordt opgevolgd door deze verzuchting. Zou dat in het gesprek echt zo gegaan zijn? Zou Pfeijffer (ook een fellow traveller van het Pallie-narratief) hem hebben uitgelokt, in een gesprek tussen twee gelijkgestemde grootheden? Wat wil Timmermans bewijzen met deze kwaadaardige en simplistische duiding van een conflict waarvan hij heus wel weet dat het ingewikkelder én genuanceerder ligt?

Uiteraard focaccia genovese

Wie het hele interview leest, waar dit latente antisemitisme pas tegen het einde in opborrelt, kan aanvankelijk alleen maar lacherig worden. Het is helemaal geen interview, het is één grote theatrale lofzang, die vervaarlijk flirt met een farce.

Niet Pfeijffer zelf, maar een kunst- en literatuur-redacteur van De Morgen heeft het interview uitgewerkt. Tien alinea’s aan decorbouw en scene setting gaan eraan vooraf, waarin twee titanen van persoonlijkheden in een dermate grotesk Italiaans portret geschilderd worden, dat het glazuur bijna van je tanden springt:

“De ontvangst in palazzo Bendinelli-Sauli mag vorstelijk genoemd worden, zoals gewoonlijk. Het echtpaar Ilja Leonard Pfeijffer en Stella Seitun heeft de grote ronde eettafel volgepleurd met het beste uit de speciaalzaken waar ze vaste klanten zijn: meloenen uit Mantua, ham uit Parma, Ligurische kazen, een rotsvormig blok parmigiano en uiteraard focaccia genovese in diverse smaken.”

Een mis-en-scène als een middeleeuwse muurschildering!

Wie zich überhaupt een kritisch vraaggesprek inbeeldde, wordt op voorhand genezen als Pfeijffer in ‘voorgesprek’ met de kunstredacteur reeds constateert dat Timmermans ‘in 2023 minister-president van Nederland moeten worden, maar werd verslagen door Geert Wilders en een bende extreemrechtse pluimgewichten’, waarvan de ‘gehate’ Frenske niet kon winnen ‘omdat hij links, groen en slim is’.

Tim Hofman, eat your heart out! Die mocht alleen maar tutoyeren in z’n recente BOOS-interview met Timmermans. Pfeijffer mag openlijk adoreren.

Dat doet hij met overtuiging. Het interview knalt uit de startblokken in een walm van valse bescheidenheid, wierook en uiteraard focaccia genovese: ‘Als u het mij toestaat, mijnheer Timmermans, zou ik willen beginnen met wat volgens mij uw grote zwakte is als politicus: uw deskundigheid’, opent Pfeijffer. Daarmee wierp hij me onmiddellijk terug naar 2019, naar het pleidooi dat hij in de Balie hield tégen het verlies van de kritische functies van ironie, als iedereen permanent ironisch is. U vervaagt uw eigen scheidslijn met een brede kwast, oh grote schrijver!

De eindredactie lijkt nochtans de grap gespot te hebben, want onder een foto van de twee praalhanen aan hun copieuze dis in het palazzo van Pfeijffer staat heel subtiel een sociaaldemocratisch citaat over de energie-armoede van de arbeider: ‘Aan de welgevulde dis van Ilja Leonard Pfeijffer: ‘Wie kan zijn dak vol zonnepanelen laten leggen? Wie kan de subsidies voor warmtepompen en isolatie in z’n zak steken? Niet de gewone man of vrouw die in een huurwoning woont, hè?’’

Scrollt u zelf maar even, want anders riskeer ik weer een fotoclaim (1).

Zo rolt het hele interview van oorlog naar opwarming, met als rode draad de deskundigheid van onze meest ondergewaardeerde Minister van Staat, die eens te meer over zijn bescheiden afkomst spreekt zonder over zijn eigen bescheiden afkomst te willen spreken.

Die zich vanuit zijn rollen en rangen in dezelfde kamers en vergaderzalen mocht melden als echte wereldleiders, en zijn ervaringen daarover in meerdere talen kan opdienen. (Had u al eens vernomen dat Timmermans een polyglot is? Bij dezen! Spreekt zeven talen, behalve die van het volk.)

Die Poetin nog kende van voordat hij een maniakale afslag nam, die weet op welke ontwikkelingen je ‘vergif kunt innemen’ en daarbij net moeiteloos tussen onderwerpen schakelt als hij van taal kan wisselen: klimaatverandering, de sluiting van de Straat van Hormuz, de Chinese economische belangen of de noodzaak van een Europese drone-industrie - van alles weet hij tenminste meer dan wij, en soms zelfs het eindspel.

(en een leider zonder volk)

Toch worstelt zich steeds de wrok naar voren. Timmermans sneert dat Ursula von der Leyen zijn Green Deal claimde als de hare toen het nog ‘een populair pakket’ was waar ‘de hele wereld jaloers op was’, en dat hij pas ‘het vaderschap toegeschoven’ kreeg nadat het tij keerde, en zijn klimaatpakket ’werd uitgeroepen tot een schoolvoorbeeld van bureaucratische regelneverij’.

‘Toen was de Green Deal ineens een perfide constructie uit de koker van Frans Timmermans’, aldus een geborneerde Frans Timmermans, die zichzelf in zijn eigen zelfportret weer eens in het verdomhoekje geschilderd ziet. Oh wee zijn lot!

Enfin, u krijgt een plaatje: Pfeiffer en Timmermans stuwen elkaar tot grote hoogten om laatstgenoemde in de eregalerij van miskende genieën bij te zetten terwijl ik, wandelend met de hond in mijn eigen pittoreske Portugese tafereel, aan het kauwen was op wat hij werkelijk bereikt heeft, en waarom hij zich met zijn staat van dienst (en alle lauwerkransen waarmee hij daarom is behangen) toch altijd weer zo wrokkig weet te profileren - waarbij hij nu zelfs de diepste poel van afgunst niet meer schuwt: Jodenhaat.

Het is natuurlijk niet zijn eerste uitglijder op dit vlak. Timmermans vertrok in oktober 2025 in stilte uit Den Haag, na tweemaal verloren verkiezingen in twee jaar. De PvdA was toen all but in name reeds opgeheven, met de door hem gesteunde Motie Piri als laatste mes in eigen rug. Die maand, juni 2025, had Timmermans op televisie in een debat met dominee Oscar Lohuis zelf ook expliciet beweerd ‘dat Israël moedwillig vrouwen en kinderen doodt’. Die lijn trekt hij dus ook als tot minister van Staat benoemd politiek boegbeeld van Nederland, vrij expliciet door.

Een man die alles weet

In dit interview doet hij er zelfs een schepje bovenop maar omdat hij thans een man is zonder publieke functie (en een leider zonder volk), galmen de woorden hol als een schreeuw om aandacht. Een overtuigde antisemiet is hij echt niet. Maar - en misschien maakt dat het nog erger - een opportunistische wel: ‘antizionisme’ is nou eenmaal het smaakje van de maand, en Timmermans laat het zich smaken. Een onfrisse ontwikkeling, dat wel, waar de Frans Timmermans van 2015 zelf nog voor waarschuwde.

Wil de echte Frans alstublieft opstaan?

Boven alles is Timmermans vooral miskend. De idolate interviewer spreekt dat expliciet uit, de kunstredacteur schildert er een Italiaans tafereel van spijzen en prijzen omheen, en bij Ilja Pfeijffer in het palast voelde Frenske zich weer even wie hij hoort te zijn: een man van de wereld in een strak gesneden linnen pak, die iets te vertéllen heeft, en het niet schuwt om zijn statements scherp genoeg te maken om zijn nakende vergetelheid als een rotsvormig blok rancune in de richting van de Joden te werpen. Focaccia genovese, op uw muil!

Ach weet u. Van een man die alles weet, zou ik vooral niet te veel aannemen.

De afschuwelijke discussie over het al dan niet verrichten van zogeheten ‘late abortussen’ is nu ook in Nederland ontbrand. De discussie wordt aangezwengeld door een proef van het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam. Het ooit katholieke ziekenhuis (oh ironie, als er iets de teloorgang van de katholieke kerk in Nederland illustreert, dan toch dit) denkt erover om foetussen ouder dan 22 tot 24 weken oud te gaan aborteren, zonder dat er sprake is van defecten. Omdat de moeder het kind niet wil. Met verhullende taal wordt dit ‘sociale indicatie’ genoemd, in tegenstelling tot ‘medische indicatie’.

Deze proef is mogelijk geïnspireerd door de praktijk in de Verenigde Staten. Daar heeft ‘late abortion’ een andere betekenis dan in ons land. Bij ‘late abortions’ is het toegestaan het leven te beëindigen van foetussen van zelfs zeven, acht of negen maanden. Dus tot vlak voor de geboorte. Let wel, dit zijn levensvatbare kinderen. En weet: zonder (!) dat altijd sprake is van geboortedefecten; de afwijzing door de moeder is ook daar dan de doorslaggevende reden.

Abortus was een groot thema tijdens de presidentscampagnes van Donald Trump en Hilary Clinton in 2015 en 2016. Het angstbeeld was dat een mogelijke president Trump een nationaal verbod op abortus zou doordrukken. Wat vreemd was (en is), want de bouwmagnaat is geen traditionele conservatief, die tegen abortus zou zijn. Het is de vraag of hij überhaupt een conservatief is, maar dat terzijde.

Trump won. Dat gaf hem de mogelijkheid om nieuwe rechters te benoemen in het Supreme Court. Het werden Neil Gorsuch, Brett Kavanaugh en Amy Coney Barrett. Het Hooggerechtshof veranderde van Democratisch angehaucht naar Republikeins angehaucht. Het nu met conservatieve rechters aangevulde Hooggerechtshof verwierp op 24 juni 2022 het vonnis dat bijna vijftig jaar eerder (22 januari 1973) werd geveld in de zaak Roe v. Wade.

Daarin was besloten dat abortus een grondrecht was. Gevolg: een vijftig jaar durend debat onder juristen of abortus inderdaad een recht was op basis van de Constitutie. Dat is het niet, zei het huidige Supreme Court. Of het mag, en zo ja onder welke voorwaarden, moet democratisch worden beslist door de kiezers binnen de individuele staten. Door de Democraten en andere voorstanders van abortus-als-grondrecht werd het terugdraaien van Roe v. Wade als ondermijning van de democratie neergezet, wat het niet is. Integendeel: de Amerikaanse kiezers kregen het democratisch recht terug om op staatsniveau te zeggen wat ze met abortus willen.

En dat deden ze. In dertien staten is abortus vrijwel volledig verboden. Meestal met de uitzondering dat het is toegestaan als het leven van de moeder gevaar loopt, of als de vrouw zwanger is geraakt door verkrachting of incest. In Florida, Georgia, Iowa en South Carolina is abortus toegestaan tot zes weken. Maar in acht staten en één federaal district is abortus tot aan de geboorte toegestaan. Dat wil zeggen, zo’n late abortion is niet expliciet verboden in Alaska, Colorado, Maryland, Michigan, Minnesota, New Jersey, New Mexico, Oregon, Vermont en het District of Columbia, waarin Washington ligt.

Baby’s ‘aan de dood prijsgegeven’

In de Verenigde Staten komt het trouwens ook voor dat het kind wordt geboren, en dan medische zorg krijgt, maar niet zodanig dat het niet zal sterven. In Minnesota, Arizona, Florida, Michigan zijn volgens staatsrapporten tussen 2017 en 2025 tenminste 115 babies levend geboren na abortus. Hoeveel van hen stierven doordat hen medische hulp werd onthouden, is onbekend. Hoe voldragen die baby’s waren evenmin, en ook niet om hoeveel baby’s met en om hoeveel baby’s zonder geboorteafwijkingen het ging. Maar dat deze baby’s na de abortus stierven, is wel bekend.

Onder hen waren ook baby’s die waren geaborteerd vanwege een ‘sociale indicatie’. Waarschijnlijk ging het bij de laatsten maar om een handjevol, maar ook dit handjevol is, ik kan het niet anders zien, domweg aan de dood prijsgegeven.

In Nederland komen dit soort abortussen, voor zover ik weet, niet voor. Dat wil zeggen: extreem late abortussen uitsluitend vanwege de wens van de moeder. Maar abortus van foetussen van 22 tot 24 weken wel, en ook die zijn uitermate problematisch. De geaborteerde baby’s overleven buiten de baarmoeder zelden, tenzij ze met een tsunami aan medisch handelen in leven worden gehouden. Een foetus van 22 weken is ongeveer 27-28 centimeter groot, een foetus van 24 weken ongeveer 30 centimeter. Alles zit erop en eraan.

Wie wil weten hoe de abortus van een in feite levensvatbaar kind (want dat is het vanaf de 24^ste week, dus zeker vanaf de 28^ste week tot en met de 40^ste) er procedureel aan toegaat, kan kijken naar het interview dat Konstantin Kisin en Francis Foster maakten met Calum Miller. De Triggernometry-interviewers lieten de Engelse arts aan het woord op 23 februari 2022. Van pro-abortus werd hij anti-abortus, op basis van de praktijk en intensief ethisch onderzoek.

Wat Miller vertelt is dat het ongeboren kind bij late abortussen een zout-injectie in het hart krijgt, zodat het sterft. Of, als het te groot is om zo uit de baarmoeder te worden gezogen door een vacuüm-pomp (na 13 tot 14 weken) dat het in stukken wordt gesneden in de baarmoeder. Als het hoofd te groot is, wordt de schedel gebroken.

Dit gaat volgens Miller om 9000 gevallen per jaar in Engeland. In Nederland schommelt het aantal abortussen van foetussen vanaf de dertiende week rond de 5000 (2022: 5150; 2023: 5032; 2024: 4691). De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houdt dat bij.

Levenslange gevolgen van vroeggeboorte

De prijs van vroege geboorte zijn mogelijke ontwikkelingsstoornissen, waar de kinderen hun hele leven last van houden. De cijfers van de Europese Foundation for the Care of Newborn Infants, de European Society for Paediatric Reseach, de American Academy of Pediatrics, de Canadian Paediatric Society, British Association of Perinatal Medicine en de Zweedse Extremely Preterm Infants in Sweden Study liegen er niet om.

De Zweedse studie keek naar kinderen van 6,5 jaar en van 12 jaar. Zij waren allen foetussen geweest van 27 weken of jonger. Van de kinderen van 12 jaar had 37,4% een matige tot ernstige neurologische ontwikkelingsstoornis. Bijna 15% had een vorm van autisme. ADHD: 12,2%. Motorische ontwikkelingsstoornis, bijna 30%. En één op de drie had gedragsproblemen. De stoornissen zijn geen kattenpis. Wat eronder kan vallen zijn verlammingen en spasmen, blindheid en doofheid, (sterk) verminderde intelligentie en (sterk) verminderde leermogelijkheden. En dat is nog niet eens alles.

De kans op ernstige beperkingen neemt uiteraard af naarmate de foetus meer voldragen is. Maar bij 22 weken is het 1 op 3, bij 23 weken 1 of 4, bij 24 weken 1 op 7, bij 25 weken ietsje lager, bij 26 weken nog iets lager. Maar alles bij elkaar, bij geboorte na minder dan 27 weken: 33 tot 37%. Moet je je voorstellen wat dat voor het kind en voor de ouder(s) en voor eventuele zussen en broers betekent. Hun leven lang!

Dat alles zou een pleidooi kunnen zijn voor de proef die nu wordt overwogen: het aborteren van foetussen van 22 tot 24 weken. Maar alles in mij verzet zich daartegen.

De periode waarbij zwangerschapsonderbreking wordt toegestaan omdat de moeder het wil, moet niet verlengd worden, maar verkort. Met een verkorting zou het probleem waar de Nederlandse Vereniging voor Obstretie en Gynaecologie (NVOG) nu een ‘oplossing’ voor zoekt er helemaal niet zijn (het probleem is dat abortusklinieken niet na 22 weken aborteren, en ziekenhuizen alleen bij ernstige geboorteafwijkingen).

Het gaat daarom ook helemaal niet om die paar weken, maar om de weg te bereiden voor maatschappelijke acceptatie van de ‘sociale indicatie’: aborteren in het derde trimester omdat de moeder dat wenst. De NVOG schat dat bij zo’n tweederde van de 331 in 2024 afgebroken zwangerschappen van 22 tot 24 weken sprake was van een sociale indicatie. Dat zijn zo’n 225 vrouwen. Zij waren dus 5,5 of 6 maanden zwanger.

De glijdende schaal van Baas in eigen Buik

Natuurlijk heb ik in mijn jonge jaren gedemonstreerd voor de legalisering van abortus. De beëindiging van zwangerschappen met zulk oneigenlijk instrumentarium als breinaalden of een duw van een trap, of een harde slag op de zwangere buik, was een schrikbeeld. Wij, de feministen (vrouwen én mannen), waren daar - terecht - mordicus tegen. Bovendien was ‘Baas in eigen Buik’ een leidend ideaal. Voor de autonome beslissingsbevoegdheid van vrouwen moest elk tegenargument wijken.

Helaas hebben wij, de feministen (vrouwen én mannen), toen cruciale onvoorziene gevolgen buiten beschouwing gelaten. We hadden er geen idee van dat het bij de gelegaliseerde abortus niet alleen om abortus in het allereerste begin van de zwangerschap zou gaan (als het nog niet meer is dan een hoopje ‘snot’ – zoals mij werd getoond bij mijn eigen abortus), maar ook om half voldragen of zelfs voldragen kinderen.

Ik durf er vergif op in te nemen dat we kindermoord, want dat is in feite wat er in de 7^de, 8^ste en 9^de maand plaatsvindt (ik kan het niet anders zien), op geen enkele manier voor mogelijk hielden. Toen. Die ‘glijdende schaal’ hebben we gemist.

Wat we ook hebben gemist, zijn de spirituele en emotionele aspecten van zwangerschapsonderbreking. Een van de weinigen die er aandacht voor vroeg was NRC-columniste Emmy van Overeem. Ze kreeg een ongekende bak ellende over zich heen, wat toen nog ongewoon was. Maar ze hield stand. Ze had gelijk. Wij, de feministen, negeerden de negatieve aspecten. Het moet gezegd, de overgrote meerderheid van vrouwen waardeerden de mogelijkheid van een abortus zonder obscure toestanden.

Maar voor velen, zo is mij verteld door vrouwen die net als ik een abortus hadden ondergaan, bleek er toch een emotionele optater te zijn. Meestal onverwacht. Ook bij degenen die opgelucht waren dat hun zwangerschap artificieel was onderbroken. Ik kan me niet voorstellen dat de vrouwen die vijf of zes maanden zwanger zijn er zonder trauma vanaf komen. In plaats van het voorgenomen proefonderzoek zou een longitudinaal onderzoek naar de ervaringen van vrouwen die met een late abortus te maken hebben gehad, meer op zijn plaats zijn.

Uitstel, afstel en hoe mannen denken

Er waren nog tenminste twee gevolgen waar wij voorstanders geen rekening mee hielden: het uitstel van het daadwerkelijk krijgen van kinderen tot het niet meer lukte, en het effect op mannen.

Na de legalisering van abortus groeide het aantal ongewenst kinderloze vrouwen tamelijk dramatisch. Van de huidige honderd procent is vijf procent onvruchtbaar, vijf procent bewust kinderloos, terwijl tachtig procent kinderen had willen hebben, maar het te lang uitstelden en/of de juiste partner voor het ouderschap niet vonden. Zonder de brede beschikbaarheid van abortus, zouden de meeste ongewenst kinderlozen het moederschap ingerommeld zijn. Aanvankelijk tegen hun wens, maar Calum Miller geeft in het interview met Triggernometry aan dat 96 procent van deze moeders-tegen-wil-en-dank tevreden zijn met het feit dat zij het kind toch kregen.

Wat mannen betreft, in 2015 deden onderzoekers Catherine Coyle & Vincent Rue twee onderzoeken naar mannen die te maken kregen met abortus. In het European Journal of Counselling Psychology publiceerden zij bevindingen over 101 mannen, waarvan 49 een counselor hadden opgezocht en 51 een pastorale begeleider, die te maken kregen met abortus bij hun partner. Zij worstelden onder meer met verlies, rouw, machteloosheid en zingeving. Wie heeft er indertijd ooit aan de mannen gedacht? Wij voorstanders (vrouwen én mannen) niet.

Vooralsnog is het nog niet zeker of het OLVG of andere ziekenhuizen op deze heilloze weg doorgaan. De SGP heeft vragen gesteld aan de minister van gezondheidszorg. Het is maar de vraag of het parlement er ooit over hoeft te besluiten. Als dat toch gebeurt, hoop ik dat ze eerst naar Calum Miller luisteren. Of naar mij: doe het niet!

Mijn stelling is: op den duur wordt alles een onontwarbare, gordiaanse knoop.

Voorbeeld: we hebben huizen nodig. We kunnen niet bouwen vanwege bouwvoorschriften. Bouwvoorschriften krijgen we niet vanwege het milieu. Milieu heeft juist strengere maatregelen nodig. De huizen die we nog hebben gaan naar asielzoekers. Daar zijn artsen voor nodig. Maar die kunnen nergens wonen.

Je ziet de knoop.

Neem het toeslagenschandaal. Dat was een bestuurlijke en politieke affaire. Als je het woord “affaire” tegenkomt, dan zit je eigenlijk al midden in een knoop. Zo’n knoop wordt vaak een gordiaans. Verdeling asielzoekers: een gordiaanse knoop waar we maar niet uitkomen.

Ik kan zo wel doorgaan: de rotzooi en de rattenplaag in Amsterdam. Het steeds dommer worden van de leerlingen die niet meer goed kunnen lezen, schrijven en rekenen. De toenemende islamisering.

Samengevat: conflicten zijn knopen. Sommige zijn minder erg al kun je erover struikelen, andere kunnen leiden tot een wereldoorlog (Oekraïne-Rusland, Amerika-Iran, Israël-Gaza, enzovoorts.)

Alexander de Grote zag de knoop, probeerde tevergeefs het begin en het einde te ontdekken om hem los te trekken, en uiteindelijk begreep hij wat hij moest doen. Hij trok zijn zwaard en hakte de knoop door. Lees het verhaal vooral zelf, kinderen, als jullie dat nog kunnen. Het staat bij Plutarchus, Het leven van Alexander, hoofdstuk 18. De e-pub is al voor 5,50 euro te koop.

Het doorhakken van de knoop kan je opvatten als: neem in één keer strenge maatregelen, want we weten niet hoe we het anders moeten oplossen en dan wordt de knoop alleen maar groter en ingewikkelder.

Hoe kom ik hier op?

Mijn verknoopte geest stuitte twee keer geheel toevallig op de naam van Peter Thiel. Bij een column van Marjan Donner in De Groene, en bij een aankondiging dat hij de Axel Springer Award krijgt. Ik wist dat er iets met die man was, maar niet precies wat.

Hij is de oprichter van PayPal en Palantir, hij is investeerder, homoseksueel, christelijk en heeft een IQ van 160. En een van de rijkste mannen ter wereld.

Ha, dacht ik, verknoopte geest ontmoet tegendeel van andere verknoopte geest. Mij dus.

Even op Twitter (X) kijken: O, mijnheer is een racist en een fascist! En waarom dan? Hij is tegen woke en hij vindt de democratie obsoleet.

Interessant.

Of mag ik hem niet interessant vinden?

Hoedanook. Ik googelde en AI’de even verder en zag dat Thiel filosofie had gestudeerd bij René Girard, een katholiek denker die de “mimetische theorie”, inzonderheid “de mimetische begeerte” ontwikkelde: “Menselijk geweld ontstaat uit de neiging om elkaars verlangens te imiteren,” Ergo, jij wil iets omdat iemand anders het wil, en dan ik wil het ook en zo worden we aldus elkaars concurrent. Gevolg: strijd en ellende. Vervolgens wijzen we een zondebok aan en die proberen we te vernietigen.

Maar waarom ziet Thiel niets in de democratie, getuige zijn uitspraak: “I no longer believe that freedom and democracy are compatible”? Hij bedoelde daarmee dat democratische meerderheden volgens hem steeds vaker kiezen voor een grotere overheid en regulering, waardoor individuele en economische vrijheid worden beperkt.

Deze uitspraak wordt hem nogal kwalijk genomen.

Maar heeft Thiel hierin geen gelijk?

Alles wat ik over hem lees, duidt op een grootse tegendraadsheid, een mentaliteit die ik in Nederland ongelooflijk mis. Thiel handelt, behalve in crypto’s, in tegenstrijdigheden en waarschijnlijk maakt hem dat zo succesvol. Deze christelijke homo steunt jongeren als zij juist niet de universiteit afmaken maar in plaats daarvan een eigen bedrijf starten. Hij gelooft dat het einde der tijden nabij is, herleest met grote regelmaat de Openbaring van Johannes waarin over de Apocalyps wordt gesproken. Uiteraard steekt hij (daarom) veel van zijn geld in wetenschappers die onderzoek doen naar levensverlenging en natuurlijk heeft hij al vastgelegd dat hij na zijn dood ingevroren en bewaard wordt. Ook las ik dat Thiel een groot schaker was, maar daar geen tijd meer voor had omdat er veel geld verdiend moest worden.

Ik hou van zulke vrijbuiters.

Thiel is echt in alles paradoxaal. In dat licht moet je zijn uitspraak over het ouderwetse karakter van de democratie zien. In een democratie bepalen wij, het volk, de regeltjes waar we ons allemaal aan moeten houden. Als we dan iets moeten doen wat de meerderheid niet wil, dan zeggen we: maar de meerderheid wil het, dus daar leggen we ons bij neer. Er wordt wel beweerd dat er in een democratie rekening gehouden moet worden met de minderheid, maar dat is in de praktijk onzin: meeste stemmen gelden uiteindelijk. We zien democratie kortom als een vorm van bescherming.

Maar Thiel heeft gelijk. Als je echt vrij wilt zijn, dan heeft die democratie een vertragende werking, zeker als je ook rekening moet houden met een minderheid.

Eigenlijk vind ik het heel prettig dat Thiel eens aan die boom van de democratie schudt. Dat democratie op den duur leidt tot een grotere overheid die de vrijheid in de weg gaat zitten, zien we dagelijks. Hoe groter de overheid, hoe minder vrij we zijn.

Wat we tegenwoordig merken, is dat onze overheid knopen aan het maken is. Als de overheid iets niet kan oplossen, zetten ze ambtenaren aan het werk. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek werken er ongeveer 1,1 miljoen (fte) ambtenaren in Nederland. Bij de Rijksoverheid zijn dat er 160.000! Die doen uiteindelijk tegenstrijdig werk: ze proberen knopen te ontrafelen door nieuwe knopen te maken. Waardoor de oplossing van een probleem vaak het probleem wordt.

En ja, Thiel wil dus een “oligarchisch leiderschap”. Met autoritaire leiders. Eerlijk: ik ril ervan als ik dat lees, maar hoe lang nog? Dat racisme en fascisme van hem heb ik daarnet al in een keer doorgehakt.

Schunnige Zinnetjes

• De Argentijnse school waar kinderen leren: “Dit is een speler en dit is de bal. Deze moeten je schoppen en die moet in het doel.”

• Colapinto schopt altijd eerst tegen zijn auto en stompt zijn banden voordat hij gaat racen.

• Na een belletje van Trump heeft Infantino aan Mojtaba Khamenei de rode kaart getoond.

• “Hoe heet die straat in die achterbuurt ook alweer met al die Islamieten?” - “Je bedoelt de straat van Hormuz?”

• Volgens Trump had Donald J. Trump het beste testosteron ooit gemeten op deze aarde en omstreken.

• “In verband met het watertekort noem ik het weer ‘wateren’ als ik plassen bedoel.”

• Een pyromaan is een schlemiel die een wereldleider imiteert.

• Het verschil tussen een pyromaan en een wereldleider is: een pyromaan ziet bossen als mensen, een wereldleider ziet mensen als bossen. Overeenkomst: alles moet in de fik.

• Menig opwarming van de aarde geschiedt door een brandweerman.

• Bluswater: de tranen bij een bosbrand.

• Zoon van Trump: “Je kunt veel over mijn vader zeggen, maar hij voetbalt beter dan Messi. Veel beter. Met mijn vader had Argentinië gewonnen.”

Delen

Theodor serveert ook columns en literaire stukjes op SlordigLeven.nl

Theodor Holman

Literair warhoofd houdt van slordig leven

Europese ontwikkelingen hebben invloed op de levens van meer dan 450 miljoen Europeanen. Denk aan de oplopende Franse staatsschuld, de stagnerende Duitse economie, of de ruim een miljoen migranten die recent een verblijfsvergunning in Spanje hebben aangevraagd. Ook de historische impopulariteit van Europese regeringen en regeringsleiders is essentieel om de Europese politiek te begrijpen.

Toch blijft veel Europees nieuws onderbelicht in de Nederlandse media. Een belangrijke reden is dat media vooral nationaal zijn georganiseerd en zich richten op nationale politiek. Daarnaast is de Europese Unie allesbehalve sexy. Wetgeving is technisch, besluitvorming is traag en vol met complexe compromissen, en instituties zijn ondoorgrondelijk.

Bovendien kent de Europese politiek weinig zichtbare conflicten en bekende hoofdrolspelers. Het Europees Parlement heeft geen Geert Wilders en is niet bepaald het toneel van retorische kunde. Daardoor halen debatten over Kamerleden en hun taalgebruik meer voorpagina’s dan Europese wetsvoorstellen die de levens van 450 miljoen Europeanen beïnvloeden.

Dat is een probleem voor de Europese democratie. Media zouden immers een vijfde macht moeten zijn die de regerende macht controleert, kritische vragen stelt en burgers informeert. Journalistieke tegenmacht is des te meer nodig, omdat de macht van de EU groeit. Dat blijkt alleen al uit de hoeveelheid Europese wetgeving. Tussen 2019 en 2024 kwamen er jaarlijks zo’n 130 tot 150 verordeningen en richtlijnen bij, waarvan veel direct in de lidstaten gelden. Een groot deel van de Nederlandse wetgeving komt dan ook voort uit ‘Brusselse’ regels.

Maar hoe deze wetgeving tot stand komt blijft vaak onduidelijk, vooral omdat Europese instellingen weinig aandacht krijgen. Minder Europeanen volgen de plenaire vergaderingen van het Europees Parlement dan dat er Europarlementariërs zijn. Bij de Europese verkiezingen van 2024 waren Bas Eickhout (GroenLinks) en Malik Azmani (VVD) met 11 en 10 procent de bekendste Nederlandse Europarlementariërs. En bij Manfred Weber zullen mensen eerder denken aan barbecues dan aan de machtigste man in het ‘EP’.

Daardoor leverde het slechts weinig media-aandacht op, toen een minderheid in het Europees Parlement, geleid door een weinig bekende voorzitter, twee weken geleden een controversiële wet doordrukte over het scannen van online communicatie door techbedrijven - in de volksmond bekend als Chat Control.

Nog minder transparant is de Raad van de EU waar lidstaten over wetgeving onderhandelen. In Brussel wordt de Raad de ‘zwarte doos’ genoemd: niemand weet wie welke besluiten neemt. Zelfs regeringsleiders worden soms verrast. Zo kreeg dit omstreden ‘Chat Control’-voorstel in 2024 één stem te weinig voor een meerderheid, nadat de Belgische premier er één dag van tevoren achter kwam dat zijn minister van Binnenlandse Zaken vóór wilde stemmen.

Ongemakkelijke relatie tussen Europese macht en media

Hoewel er wel degelijk pan-Europese media zijn die zich op Brusselse besluitvorming en een Europees publiek richten, blijft hun bereik veelal beperkt tot de Brusselse bubbel. Euractiv heeft evenveel unieke maandelijkse bezoekers als De Limburger. Problematischer is dat veel van die Europese media wel erg innig zijn met de macht die ze moeten controleren, in de eerste plaats financieel. Zo deelt de Europese Commissie gemiddeld €35 miljoen per jaar uit aan mediabedrijven om ‘mediapluralisme’ te bevorderen.

Euronews ontving maar liefst €227 miljoen uit EU-gelden tussen 2014 en 2023. Dit feit ontbreekt volledig op de ‘about’-pagina van de nieuwsorganisatie die stelt ‘zonder enige schroom onpartijdig en onafhankelijk’ te zijn.

Ondanks dat de Europese Rekenkamer stelde dat Euronews redactioneel onafhankelijk is, tast de schijn van afhankelijkheid al de geloofwaardigheid van hun berichtgeving aan. Media moeten immers de uitvoerende macht controleren. En binnen de EU lijkt de Europese Commissie het meest op een regering. Als uitvoerend orgaan kan ze immers als enige Europese wetten voorstellen, de begroting beheren, en toezien op de uitvoering van wet- en regelgeving. Stelt u zich de ophef voor, als bekend zou worden dat het kabinet RTL Nieuws of De Telegraaf subsidieert.

De schijn van afhankelijkheid versterken journalisten van Euronews bovendien zelf door hun onkritische journalistiek. Zo mocht Eurocommissaris voor Klimaat Wopke Hoekstra twee maanden geleden in hun talkshow uitgebreid zijn klimaatbeleid uitleggen. Het artikel bevat bijna alleen citaten en noemt als enige kritiek dat het Europese klimaatbeleid te langzaam gaat.

Helaas vormt dit interview geen uitzondering. Zo mocht ook de Maltese Eurocommissaris voor Intergenerationele Rechtvaardigheid, Jeugd, Cultuur en Sport(ja, die bestaat) twee keer aanschuiven. Enkele vragen:

• Droomde u ooit van een carrière als profvoetballer?

• Bleef u laat op om naar WK-wedstrijden te kijken?

• Wordt Spanje wereldkampioen?

Kinderen in het Jeugdjournaal ondervragen lijsttrekkers voor Tweede Kamerverkiezingen kritischer dan dat Euronews-journalisten Eurocommissarissen bevragen. Door dit gebrek aan kritische distantie en hun financiële afhankelijkheid kan ik de ‘factchecks’ van Euronews over voorstellen van de Europese Commissie moeilijk serieus nemen. Zeker wanneer Euronews daarbij diezelfde Commissie om uitleg vraagt.

Ook POLITICO Europe, het invloedrijkste Brusselse medium, fungeert regelmatig als doorgeefluik voor standpunten van de Europese Commissie en anonieme kritiek van ambtenaren aan lidstaten. Een schandelijk voorbeeld daarvan was berichtgeving in december over de Belgische weerstand tegen het gebruik van Russische financiële tegoeden.

Vlak voor een Europese top waarop een Commissievoorstel hierover werd besproken, publiceerde POLITICO het artikel “How Belgium became Russia’s most valuable asset”. Daarmee wekte het de indruk dat premier De Wever de belangen van Poetin diende. In een ander artikel waarschuwden anonieme ambtenaren à la The Sopranos dat België in de toekomst op minder steun moest rekenen, als het niet akkoord zou gaan.

Had ik al vermeld dat de Europese Commissie regelmatig betaald reclame maakt in POLITICO´s nieuwsbrief Brussels Playbook? Tegelijkertijd geeft POLITICO in human interest-artikelen een menselijk gezicht aan de Europese machthebbers. Want waar kun je de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, vier jaar op rij de ‘machtigste vrouw ter wereld’ (volgens Forbes), beter naar vragen dan haar favoriete Eurovisie-nummer?

Wie daarentegen te kritisch wordt, verliest de toegang tot de macht, zo ondervond Euractiv. De berichtgeving van hun journalisten is zichtbaar kritischer dan voorheen, en dat wordt hen niet in dank afgenomen. Ze zijn sinds vorig jaar niet meer welkom bij briefings van de Commissie, waar spindoctors informatie en de gewenste boodschap delen.

Europese Unie mist volwaardig publiek debat

Door dit gebrek aan kritische Europese berichtgeving, in combinatie met de nationale focus van media uit de lidstaten, krijgen EU-politici en beleid niet de kritische aandacht die ze verdienen. Dat verzwakt de democratische controle. Besluiten en wetten zijn immers gebaat bij een kritische analyse van voorstellen, inzicht in besluitvorming, en toezicht op de uitvoering. Zonder die controle hebben burgers minder zicht op de keuzes die in hun naam worden gemaakt en kunnen ze machthebbers minder goed ter verantwoording roepen.

Zo zijn de Green Deal en de AI Act de afgelopen twee jaar afgezwakt. De vraag is of die draai nodig was geweest als er meer media-aandacht en publiek debat over deze plannen was geweest, en meer Europeanen op de hoogte waren geweest van de kosten en baten. En wat zouden Europese belastingbetalers vinden van gezamenlijke schulden, als ze wisten dat tientallen miljarden uit het coronaherstelfonds aan pensioenen zijn besteed, en de Europese Rekenkamer geen idee heeft waar lidstaten tientallen miljarden aan hebben uitgegeven?

Een fundamenteler punt is dat publiek debat nodig is over de vraag wat ‘Europa’ is en wat de Europese Unie al dan niet zou moeten doen. Zoals journalist Walter Lippmann in zijn boek Public Opinion stelde, definiëren politici, media en burgers in wisselwerking wat het publiek belang is. Europese politici, zoals de Franse President Macron, pretenderen geregeld dat zij het alleenrecht hebben op wat Europa, Europese waarden en het Europees belang zijn. U en ik gaan daar natuurlijk ook over. Maar een democratisch debat daarover is alleen mogelijk als Europese burgers eerst weten wat er in Brussel speelt.

Kortom: groeiende Europese macht verdient meer tegenmacht. Ikzelf ontvang geen enkele euro vanuit Brussel. Ik heb geen belang buiten mijn eigen onderbouwde, kritische mening en mijn drang om u te informeren over Europese ontwikkelingen. En ik ben vereerd dat ik dat vanaf vandaag mag doen in Bericht uit Brussel op Nijmans Nieuwsbriefje. Europa is te belangrijk om aan de Brusselse bubbel over te laten.

Naschrift van De Hoofdredactie

U las de eerste bijdrage van Ruben Cober aan Nijmans Nieuwsbriefje. Hij stelde zich hier al eerder voor. Eindelijk een beetje verjonging op NN. En een beetje meer Brussel, want de berichtgeving daarover is te beperkt. Media en de EU staan, zoals hierboven beschreven, bovendien niet in een gezond-kritische verhouding tot elkaar.

Zelf herinner ik me goed hoe NOS-correspondent Chris Ostendorf ten tijde van de eurocrisis verkondigde dat de EU ons allemaal slechts ‘een kopje koffie per dag kost’. Dus wat zeuren we nou, wilde hij de Nederlandse nettobetalers maar meegeven. Die teneur spreekt helaas uit de meeste media.

Daarom hier voortaan tweewekelijks een extra steentje in de vijver. Voor Rubens bijdragen ontvangt NN geen subsidie. We doen het hier allemaal onafhankelijk, op eigen kracht, en met uw zegen.

Zolang de digitale euro betalingen aan onafhankelijke media niet blokkeert, kost die zegen maar dertien cent per dag. Houdt u vast nog genoeg over voor een kopje koffie.

— Bart

Abonneer nu

of

Doneer één Ostendorfje (met een koekje)

Meer lezen van Ruben? Schrijf in voor Europa, Best Belangrijk:

Europa, best belangrijk

Wekelijks heldere en kritische analyses van Europees nieuws, politiek en de uitdagingen die de toekomst van ons continent vormgeven

Door Ruben Cober

Een dikke dertig jaar later zijn we wat Europa betreft vermoedelijk dichter bij een dystopie dan een utopie. Maar misschien denken we dat alleen maar omdat het maandag is, Theodors paars-satijnen overhemd nog in Amsterdam in de kast hing terwijl hij zelf tussen de stinkschapen op Texel zit, en blauwe loafers met gouden kwastjes mij toch een stuk minder spannend staan dan bij Andrew Tate…

Vind Radio Blauwe Hap op deze frequenties

We zenden uit op Spotify, in Apple Podcasts of open deze RSS Feed in je favo podcast-app. Op YouTube zenden we ook de Nijman & Charante Podcast en de Politieke Popcorncast uit, dus subscribe daar op ons kanaal!

MP3 voor Lex:

Veel Europese ontwikkelingen blijven onderbelicht, terwijl de macht van de EU steeds verder toeneemt. Daarom is het midden van juli, terwijl Brussel & Straatsburg met reces zijn tot medio september, een prima moment om een Europese verbreding van het Bericht uit Brussel op Nijmans Nieuwsbriefje aan te kondigen. Vanaf dinsdag 21 juli gaat Europawatcher en Brusselkenner Ruben Cober tweewekelijks de rubriek Bericht uit Brussel versterken en verdiepen.

De Europese Unie en haar politici krijgen structureel te weinig kritische journalistieke aandacht. Dat blijkt uit dossiers als de Pfizer-appjes van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, de klimaatmiljarden van Samsom en Timmermans, het EU-coronafonds, het Asiel- en Migratiepact, de pogingen van de Europese Commissie om sociale media te reguleren, het Chat Control-voorstel dat het online briefgeheim dreigt te ondermijnen, en de plannen voor een Digitale Euro die het bankgeheim kan herdefiniëren tot een gigantische Europese Centrale Databank van alle uitgaven in de eurozone.

Wie op NN de Berichten uit Brussel van Europarlementariër Auke Zijlstra leest, krijgt een inkijkje in de inner workings van een instituut waar zowel de geldpers van de ECB als de Matrix-printers voor legislatie van de Europese Commissie overuren draaien (en dat is nog niet eens zo hyperbolisch uitgedrukt). Maar Europa is groter dan de EU en daarom komt Ruben Cober de BuB-desk versterken.

Delen

Ruben Cober (Substack-profiel hier) schrijft over Europees nieuws, politiek en uitdagingen. Met ervaring als voormalig medewerker van een Europarlementariër en als schrijver voor YouTube-kanaal IntoEurope maakt hij Europa toegankelijker via zijn eigen nieuwsbrief Europa, best belangrijk - inderdaad, een verwijzing naar de destijds door Ton Elias (!) verzonnen slogan om de Europese Grondwet aan het volk te verkopen.

Ruben, stel jezelf even voor:

“Europese ontwikkelingen hebben enorme invloed op het dagelijks leven van meer dan 450 miljoen Europeanen, maar krijgen in Nederland vaak niet de aandacht die ze verdienen. De titel van mijn Substack-nieuwsbrief verwijst ironisch naar de Nederlandse overheidscampagne voor de Europese Grondwet in 2004-2005.

Hoewel ik toen zeven jaar oud was, weet ik dat Europa eenentwintig jaar later belangrijker is dan ooit. Een meerderheid van de nationale wetgeving komt voort uit Europese besluitvorming, en keuzes en omstandigheden in individuele landen hebben gevolgen voor heel het continent. Van Duitse economische stagnatie, Franse stijgende staatsschuld, tot Spaans (gebrek aan) migratiebeleid.

Toch blijft veel berichtgeving over Europees nieuws beperkt tot de Brusselse bubbel of de lidstaten, en hebben pan-Europese media een kleiner bereik dan De Limburger. Vanuit mijn ervaring als parlementair medewerker in het Europees Parlement heb ik bovendien gezien hoe groot de kloof is tussen de invloed van Europese instellingen en de mate waarin deze macht kritisch wordt gevolgd en bevraagd.

Met kritische analyses wil ik deze kloof verkleinen door Europese ontwikkelingen begrijpelijk te maken voor een breder publiek. Ik schrijf over uitdagingen op thema’s uiteenlopend van migratie, industrie tot buitenlandbeleid, en ik laat zien hoe keuzes en beleid doorwerken in het dagelijks leven van Europeanen. Europa is immers inderdaad best belangrijk.”

Best belangrijk, dus willen we op NN de spotlight LED-lamp wat vaker op zowel de besluiten van Brussel als de bredere situatie in Europa laten schijnen. Want als Duitsland de-industrialiseert (50.000 banen weg bij Volkswagen!), Chinese meuk de consumentenmarkt overspoelt, Amerikaanse digitale technologie niet door de Europese kan worden bijgebeend, de Energiewende een energiecrisis (b)lijkt te zijn en de sociaal-economische cohesie wordt uitgehold door inflatie, schuldenlast en ontwrichtende migratiestromen - wat kopen we dan voor overregulering waarmee fabrikanten worden verplicht om plastic dopjes aan de flessenhals te bevestigen?

Dus heeft NN aan Ruben Cober gevraagd om zijn kritische maar inhoudelijke blik te richten op Europa in het algemeen, met een focus op Brussel in het bijzonder. Dinsdagmorgen zijn eerste bijdrage, over het probleem van Europese media ten aanzien van de Europese Unie:

“Groeiende Europese macht verdient tegenmacht. Maar doordat de meeste media nationaal opereren, blijven Europese ontwikkelingen te vaak onderbelicht. En veel van de pan-Europese media die zich wel op Brussel richten, zijn afhankelijk van miljoenen euro’s aan subsidie vanuit dezelfde Europese Commissie die zij zouden moeten controleren. Alleen al de schijn van afhankelijkheid tast de geloofwaardigheid van berichtgeving aan.”

Inlezen in eerder werk van Ruben (of inschrijven voor zijn eigen Substack) kan hieronder. Daaronder enkele reminders van Auke Zijlstra, waarom Europa inderdaad best belangrijk is om met een wat scherper oog te volgen…

Europa, best belangrijk

Wekelijks heldere en kritische analyses van Europees nieuws, politiek en de uitdagingen die de toekomst van ons continent vormgeven

Door Ruben Cober

Haal meer uit Bart Nijman in de Substack App

Beschikbaar voor iOS en Android

Download de App

Verwijs een vriend

Wijsheid, moed, rechtvaardigheid, matigheid, geduld, eerlijkheid, integriteit, betrouwbaarheid, vriendelijkheid, nederigheid, vergevingsgezindheid, dankbaarheid, compassie, verantwoordelijkheid, doorzettingsvermogen, loyaliteit, vrijgevigheid, respect, nieuwsgierigheid, medemenselijkheid, creativiteit, nieuwsgierigheid, oordeelsvermogen, geloof, leergierigheid, dapperheid, hoop, bescheidenheid, fairness, waarheidslievendheid, welwillendheid, onbaatzuchtigheid, zelfbeheersing, humor, voorzichtigheid, waardering voor schoonheid, inlevingsvermogen, eerbied, ontzag, trouw, oprechtheid, discipline, volharding, veerkracht, flexibiliteit, aanpassingsvermogen, kalmte, onpartijdigheid, behulpzaamheid, tact, discretie, rationaliteit, eerbaarheid, fatsoen, plichtsbesef, gewetensvolheid, vreugde, devotie, waakzaamheid, edelmoedigheid. Dit is een lijst van deugden.

Je zou het niet denken, maar de lijst is onvolledig. Overigens, het woord ‘deugd’ is, vrees ik, nogal ouderwets. Vraag een willekeurige jongere wat een ‘deugd’ is, hoever zou deze mens-in-wording komen? Een moderner woord is ‘karaktersterkte’. Dat woord verwijst naar de mogelijkheid om het karakter te trainen. Droombeeld: dat in elke fitnessruimte waar spieren, hart en longen sterker worden gemaakt, een lijst hangt met de karaktersterkten waaraan men kan werken. Zo gek is dat trouwens niet. Plato, de filosoof die veel op had met deugden, kreeg zijn bijnaam ‘de breedgeschouderde’ (dat is wat ‘plato’ betekent) waarschijnlijk van zijn worstelleraar.

Er zijn vele andere verklaringen voor de constante stroom aan vechtpartijen, aanrandingen, verkrachtingen, bomaanslagen, messteekincidenten, schijnbaar willekeurige moorden, inbreuken op sociale regels, stelen door gratis rijden in het OV, lastigvallen van medereizigers, stelen in winkels, naar het leven staan van winkeliers, onvoorstelbare hoeveelheid straatvuil in de grote steden (Amsterdam is inmiddels berucht), pesten, in elkaar slaan van jongeren en ouderen, straffeloos doodrijden van een kind, negeren van de verkeersregels met gevaar voor eigen leven en dat van anderen, belagen van ambulancepersoneel, tergen van politieagenten, afsteken van vuurwerk, vandalisme bij demonstraties, geluidsoverlast na winnen of verliezen van wedstrijden, neerhalen van pride-vlaggen, lastigvallen van homo’s, lesbiennes en transgenders, in de fik steken van auto’s, vernielen van trams, intimideren van Joden en Christenen, lastigvallen van strandgangers, dreigen met wapens, antisemitische spreekkoren, vernielingen in de openbare ruimte, en zo verder.

En nu dan iemand die zijn wapen leegschiet op een woning terwijl dichtbij kinderen spelen in de speeltuin, en een caféganger die een andere caféganger bewusteloos slaat. Misschien zie ik spoken, maar alles bij elkaar opgeteld, komt het me voor als een burgeroorlog in het allereerste stadium. In de betekenis waarop de Canadese professor David Betz daarover spreekt.

Dat is niet ‘oorlog’ zoals we dat gewend zijn: legers tegenover elkaar. Maar het uitvallen van nu eens de elektriciteit, of het water, of onderbrekingen in de voedseltoevoer, of vechtpartijen tussen bevolkingsgroepen, verlies van gezag voor de autoriteiten, het onvermogen om de rust en de wet te handhaven door de overheid, het uit elkaar vallen van de sociale cohesie. Echt burgeroorlog is er niet in ons land. Maar de vele incidenten zijn niet uitsluitend ‘incidenten’. Althans, niet in mijn ogen, en niet als je ze alle samen in een groter geheel zet.

Er zijn, zoals eerder gezegd, vele verklaringen voor die hausse aan onaangename en vaak gewelddadige incidenten: politieke, sociaal-economische, religieuze, sociologische, psychologische. Wat vaak ook naar voren wordt gebracht, is dat tegenover rechten plichten staan en dat mensen moeten worden doordrongen van de plichten.

Een verklaring die echter zelden ter sprake komt, is het gebrek aan opvoeding in deugden. Er wordt wel geklaagd over ‘gebrek aan opvoeding’ en ‘gebrek aan onderwijs’, maar niet specifiek. Wat zouden kinderen en jongeren mee moeten krijgen, zodat zij zich als tieners, jong volwassenen en zelfs als volwassenen fatsoenlijk gedragen? De deugden!

Wat mensen – van jong tot oud – wel meekrijgen is dat iedereen – van jong tot oud – aanspraak kan maken op van alles en nog wat. Pak de lijst van mensenrechten van de Verenigde Naties er maar bij. En dan niet al die zaken die terecht juridisch verankerd moeten zijn zoals: geen mens mag worden gediscrimineerd, zondermeer als verdachte aangemerkt, tot slaaf gemaakt, worden uitgebuit, worden gefolterd of onmenselijk behandeld, willekeurig gearresteerd, vastgezet of verbannen, de mond gesnoerd, vervolgd, tot een huwelijk gedwongen en zo verder. Daartegen kan niemand bezwaar maken. Evenmin als tegen gelijke behandeling voor de wet.

‘Betaalde vakantie? Een mensenrecht?’

Maar wat te denken van al die andere zaken waarop ieder mens volgens de wereldgemeenschap kennelijk aanspraak kan maken. Zoals (in willekeurige volgorde en beslist niet uitputtend) leven, vrijheid, veiligheid, sociale zekerheid, arbeid, vrije beroepskeuze, eerlijke arbeidsvoorwaarden, onderwijs, voedsel, kleding, huisvesting, gezondheidszorg, sociale voorzieningen, eigendom, rust, vrije tijd, betaalde vakantie. Betaalde vakantie? Een mensenrecht? Ja. Het heeft, en niet alleen bij wijze van spreken, hetzelfde mensenrechtengewicht als vrijheid van meningsuiting of vrijheid om een land te verlaten (en er naar terug te keren).

Met alle gepiep en geknerp over ‘de’ democratie die gevaar loopt, is deze vorm van democratisering opmerkelijk goed gelukt: de uitstrooiing van mensenrechten over elke individuele aardbewoner. Dankzij de consumptiemaatschappij en ten behoeve van het in stand houden van de consumptiemaatschappij, moet erbij worden gezegd.

We zijn verworden tot verwende kinderen die menen overal recht op te hebben, maar er verder geen seconde over piekeren om karaktersterkten te ontwikkelen. Deugden? Als ik mijn zin niet krijg, gedraag ik me als een drie-jarige met een woedestuip of als een tiener die weigert naar welke vorm van gezag dan ook te luisteren. Dat alles onder het motto: ‘Ik bepaal zelf wel hoe ik me wil gedragen en wat goed is voor mij’

Nee, dus. Een samenleving blijft alleen leefbaar als mensen bereid zijn om te handelen naar de inzichten die wijze en fatsoenlijke mensen door de eeuwen heen hebben verzameld.

Misschien zie ik voor mijn ogen een burgeroorlog ontstaan, of misschien niet. Maar wat ook de redenen mogen zijn voor de hausse aan ellendige ‘incidenten’, ieder van die onverlaten die zich schuldig maken aan ontoelaatbaar gedrag - of het om vandalisme bij demonstraties, of steekpartijen uit drift, om het belagen van ambulancepersoneel of het bewusteloos slaan van een caféganger gaat - moet duidelijk gemaakt worden dat de rechten waarmee zij dat criminele gedrag legitimeren, niet bestaan.

Ze kunnen nergens aanspraak op maken, omdat wat de Verenigde Naties ook heeft besloten, mensenrechten zoals ‘sociale zekerheid’ en ‘authenticiteit’ geen onaantastbare ‘van God gegeven’ rechten zijn, maar sociale afspraken, die door samenlevers zelf moeten worden gehandhaafd. Opdat samenleven überhaupt mogelijk is.

Het bestaan van de mens is onzeker, het kan ieder moment op zijn kop worden gezet. Wat men van andere mensen kan verlangen, is dat zij zich fatsoenlijk gedragen. Wat men zelf kan inzetten tegen bestaansonzekerheid is karakter. Het echte gereedschap in het leven zijn al die karaktersterkten waarmee ik dit betoog ben begonnen. Die moet men trainen en die moet men onderwijzen.

Het trainen van incasseringsvermogen en geduld, van welwillendheid en voorkomendheid is belangrijker dan het oefenen van spieren, hart en longen. Want daarzonder zou het wel eens echt burgeroorlog kunnen worden (of al zijn).

Haal meer uit Bart Nijman in de Substack App

Beschikbaar voor iOS en Android

Download de App

De Nederlandse asielcrisis vraagt tot een nieuwe definitie van waanzin: keer op keer helemaal niets doen en met schijnmaatregelen proberen daadkracht te veinzen, in de hoop dat het probleem zichzelf oplost. De meest recente schwalbe komt van asielminister Bart van den Brink, die het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel tot ‘veiligheidsrisicogebied’ bestempelde na een toneelstukje van het Rode Kruis. Het spel volgt een patroon van opzettelijk in stand gehouden onmacht.

Op vrijdag 10 juli vertrokken het Rode Kruis en Stichting Vluchtelingenwerk met veel bombarie uit Ter Apel, waar ze sinds medio mei tenten, dekens, water, voedsel en ‘een luisterend oor’ hadden geboden aan migranten wier instroom na barre tochten door talloze veilige landen helaas vlak vóór de poorten van het overvolle Groningse aanmeldcentrum werd gestuit. (Er kan een vleugje cynisme uit deze tekst ademen.)

Het Rode Kruis voelde zich gedwongen tot vertrek omdat ze niet langer veilige hulpverlening konden bieden, “omdat een kleine groep overlastgevers zorgt voor onveiligheid voor onze hulpverleners én de hulpvragers”. De organisatie die van Soedan en Venezuela tot bij hongersnoden en natuurrampen hulp verleent of Joodse gijzelaars vervoert voor Hamas, doet of ze bang is voor ‘een kleine groep overlastgevers’?

Het Rode Kruis maakt een schijnbeweging, pruttelde mijn onderbuik in de N&C-podcast met Maaike van afgelopen maandag. Het sprak ook vrij letterlijk uit de teksten van het Rode Kruis. Hun dramatische zelf-deportatie dient een ander belang: de ngo eiste in hetzelfde persbericht waarin hun aftocht uit Ter Apel geblazen werd een “structurele oplossing” voor asielopvang en citeert directeur Harm Goossens met…

“…een urgent appel aan alle gemeenten in Nederland: stap naar voren en zorg voor een spoednoodopvanglocatie. Zo’n locatie biedt ademruimte voor Ter Apel en zorgt ervoor dat mensen ook overdag een veilige plek hebben. We hebben het over enkele tientallen mensen per dag, in een land met 18 miljoen inwoners.”

[De laatste 1 miljoen van die inmiddels 18.2 miljoen mensen in Nederland bestaat overigens voor 90 procent uit migranten, maar dat terzijde.]

Vluchtelingenwerk-bestuursvoorzitter Frank Candel viel Goossens bij in EenVandaag: “Het gaat om vijftig tot tachtig plekken. Jongens, laat een paar gemeenten hun verantwoordelijkheid nemen.” En voilà, met die vingerwijzende vraag (‘Wij beoordelen de situatie maar *JIJ* moet verantwoordelijkheid nemen’) laaide het debat over de gedwongen asielspreiding weer op. Harder dweilen, hardwerkende burgers en belastingbetalers van Nederland!

De subtiele schoften van de Raad van State

Want die asielkraan draait zichzelf niet dicht. Het is moeilijk te geloven dat het toeval is, maar TOEVALLIG publiceerde de Raad van State maandagmorgen 13 juli een advies om een initiatiefwet van JA21 om de spreidingswet in te trekken (gesteund door BBB, FVD, Markuszower en Keijzer), niet in behandeling te nemen. “Het voortdurend ter discussie stellen van de wet is mede met het oog op de uitvoering ongewenst”, pleitte de hoogste divisie van bestuursrecht in Nederland, in een zin die mij bijzonder antidemocratisch klinkt.

(En heel erg D66, maar sinds 1 juli is CDA’er Sybrand Buma de opvolger van D66’er Thom de Graaf. Same difference, really.)

Het advies dat 13 juli openbaar werd is op 8 juli opgesteld, twee dagen voordat het Rode Kruis zichzelf uit Ter Apel misbaarde. Ook hierbij borrelt in mijn onderbuik de lettervermicelli omhoog, die het woord v o o r k e n n i s ? begint te spellen.

De Raad van State wijst plichtmatig/gratuit (kies maar) op internationale verdragsverplichtingen voor asielopvang en stelt dat “gemeenten vrezen dat [intrekking van de Spreidingswet] zal leiden tot een toename van maatschappelijke onrust.” Daarbij natuurlijk geen woord over de onrust die in heel Nederland onder veel burgers óók bestaat over deze gedwongen opvang. Want dat zou populistisch zijn.

Over de instroom van migranten wil de RvS juist expliciet niets zeggen: “De wijze waarop asielzoekers worden opgevangen, staat los van de asielinstroom.” Dus waar het advies het democratisch ter discussie stellen van de dwangwet letterlijk ongewenst verklaart, schuiven ze het vraagstuk over een inperking van de instroom juist heel deemoedig terug naar de Kamer: “De vraag in hoeverre instroombeperking als noodzakelijk of urgent wordt ervaren, vergt een zelfstandige politieke en bestuurlijke afweging.”

Subtiele schofterigheid van de Raad van State, die donders goed weet dat coalitiepartijen D66 en CDA in de Eerste Kamer in april de Asielnoodmaatregelenwet van Marjolein Faber blokkeerden. Deze Faberwetten zijn in juli 2025 onder kabinet Schoof door de Tweede Kamer met ruime meerderheid aangenomen (94 voor, 56 tegen) en hadden expliciet tot doel ‘de asielketen te ontlasten en de instroom van asielzoekers te verminderen’.

Een van de argumenten van D66 voor hun tegenstem luidde dat het nieuwe Europese Asiel - en Migratiepact de migratie-instroom centraal gaat coördineren, dus Nederland geen eigen wetten hoeft te maken. Tikkeltje pportunistisch, want D66 heeft in Brussel tegen dat pact gestemd. De premierspartij wekt dus enigszins de indruk niets tegen de instroom te willen doen, en vindt in de Kamer, Senaat én Raad van State coalitiegenoot CDA aan hun zijde. Toevallig zeg.

(Op papier is de RvS onafhankelijk. In de praktijk merk je dat niet echt...)

Minachtende messentrekkers zonder broek

In tegenstelling tot de Asielnoodmaatregelenwet is de Spreidingswet, bedacht door de VVD tijdens Rutte IV, dankzij de kongsi van D66 en CDA (en met steun van de VVD in het coalitieakkoord) wél overeind gebleven.

Als ondertussen aan de instroom niets wordt gedaan, betekent dit dat iedere gemeente die een noodopvang opent om “verantwoordelijkheid te nemen”, niet weet hoe groot die verantwoordelijkheid wordt en hoe lang deze genomen moet worden. Dat geeft onrust, want omwonenden kunnen dan dus ook niet goed inschatten hoeveel Lisa’s er eventueel geofferd moeten worden op het migratie-altaar van een messentrekkersgilde van jongens die de gewoonte hebben hun broek naar beneden te trekken om hun minachting te tonen.

Die laatste verzin ik niet, dat zijn letterlijke woorden van de burgemeester van Westerwolde, waar Ter Apel onder valt, in een interview met NRC dat een dag na de lawaaierige aftocht van het Rode Kruis verscheen.

Krijgt u al een beetje beeld?

Het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk leggen de dramatische retoriek neer en spelen slinks in op breed levende onveiligheidsgevoelens, maar wel om een heel ander doel te verwezenlijken: meer migranten spreiden over meer opvanglocaties. De Raad van State levert een advies waarmee voorstellen voor het intrekken van de dwangwet omstreden worden gemaakt. En het kabinet kan vervolgens roepen dat hun handen gebonden zijn door een zorgplicht voor veiligheid en handhaving, de vigerende Spreidingswet, en het advies dat de RvS daarover geeft.

Dit is het spel van mensen die, zoals Renske Leijten in haar laatste column ook over de corona-verhoren beschreef, iets te goed weten hoe je een afstand moet creëren tussen het politieke besluit en de publieke gevolgen.

Het is ook een anekdote over een zielloos technocratisch establishment dat lijdt onder een legitimiteitscrisis, in een land dat wordt geregeerd door opportunisme, onmacht, onzekerheid en een weinig overtuigende premier die alleen op Instagram lijkt te bestaan.

Een ovationeel applaus voor dit toneelstuk

Om het acteerwerk af te maken, wisten media in het weekend al te melden dat op maandag voor het einde van de dag een reactie van asielminister Bart van den Brink zou volgen. En jawel hoor, stipt om 17:00 uur kwamen de ‘Extra maatregelen voor veiligheid en opvang in Ter Apel’.

Er is op het terrein een kantoorpand gevonden voor de stoelslapers, het gebied rond het aanmeldcentrum is tot veiligheidsrisicogebied bestempeld en die gemene jongemannen die voor “incidenten, opstootjes en intimidatie” (en ohja, een paar steekincidenten) zorgen, krijgen een genadeloze veeg uit de pan: “Zij zetten het draagvlak onder druk en verpesten het voor de mensen die onze hulp nodig hebben.”

Nou. Dát zal ze leren voortaan hun broek op te houden!

Natuurlijk bevat de aankondiging ook een ronkende quote van de minister. Het woord ‘onacceptabel’ valt daarin, zoals het tegenwoordig altijd valt: achteraf, en dood.

De nadruk ligt namelijk op de tweede helft van deze zorgvuldig gescripte uiting: de CDA-minister betoont op zijn erkentelijkheid jegens het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk voor hun moed in het aanzien van messentrekkers, waarna hij tot besluit - de circlejerk van het politieke theater is rond, maakt u zich gereed voor een ovationeel applaus! - alle gemeenten nogmaals oproept om asielopvang aan te bieden vanwege de ‘urgente en kritieke situatie in Ter Apel’.

En dát, lieve COA-kindertjes, is waarom we ten aanzien van het asielbeleid de definitie van waanzin moeten aanpassen, van het aan Einstein1 toegeschreven ‘steeds opnieuw hetzelfde doen en een ander resultaat verwachten’ naar een nieuwe definitie. Ik stel voor:

Delen

Een luisterend oor?

Je kunt als ngo-baasje met 160.000 euro bruto per jaar op televisie het probleem leugenachtig reduceren tot ‘vijftig tot tachtig plekken’. Je mag met grote woorden en een hoge moraal voor andermans verantwoordelijkheid prediken in een stroom van columns en kritieken die de kwestie machinaal eenzijdig belichten en alle asielkritiek afdoen als “populisme”. Je kunt ook, als Binnen de Ringeling die Ter Apel niet eens op de kaart kan aanwijzen, nattevingerwijzen naar je eigen media-navel door te stellen dat het asielprobleem een “gevoelscrisis” is die vooral “aan talkshowtafels” gevoed wordt (geen grap, zie DPG, 9 juli).

Je kunt zelfs - ook al ben je van D66, de partij die altijd riep dat Marjolein Faber niks kon en niets voor elkaar kreeg - doodleuk Marjolein Faber de schuld geven, door te schmieren dat ze in het jaartje dat ze minister van asiel was ‘de asielketen heeft uitgekleed’. Het lukte Kamerlid Robert van Asten op 13 juli, in een tweet waarin hij zijn eigen kabinet natuurlijk prijst voor het ‘ingrijpen’.

Jep, het Paternottepopulisme is sterk in deze pipo:

Je kunt het allemaal doen. Maar het probleem lost zichzelf niet op.

Nu is Ter Apel dus een veiligheidsrisicogebied. Bijzonder wel, want als je in Loosdrecht als burger de straat op gaat om de vrees uit te spreken dat een zonder enig overleg opgedrongen azc een veiligheidsrisico zou kunnen betekenen voor jezelf, je kinderen en je leefomgeving, wordt de ME* met getrokken wapenstok op je afgestuurd. Het ene veiligheidsrisicogebied is het andere niet.

Maar als een minister iets tot veiligheidsrisico bestempelt, is het voor het Rode Kruis weer veilig genoeg om terug te keren. Dat maakten ze binnen een uur na de ‘daadkracht’ van de asielminister bekend, in een kleine encore van deze klucht.

De opzet van het Rode Kruis is geslaagd, tot aan de minister speelde iedereen keurig zijn rol, de druk op gemeenten voor het uitvoeren van de dwangwet is opgeschroefd, de wens tot het intrekken van die wet is ondemocratisch verklaard en sinds woensdag bieden de hulpverleners weer ‘eten, drinken en een luisterend oor’ aan asielmigranten. Dat laatste zouden wel meer mensen willen - in Loosdrecht, of Doetinchem, of Schiedam, en niet in de laatste plaats in het dorp Ter Apel zelf.

Maar ja. De waanzin regeert, per definitie.

*Die ME, is dat dezelfde ME die weigerde in te grijpen toen Marokkanen en andere ‘jongeren op fatbikes’ delen van Amsterdam vandaliseerden en vuurwerk naar de politie gooiden, ‘omdat het anders oorlog wordt’?

1

Deze uitspraak wordt meestal aan Einstein toegeschreven, maar is waarschijnlijk niet van hem. Nee, er is inderdaad niets meer echt, geloofwaardig of betrouwbaar tegenwoordig.

Haal meer uit Bart Nijman in de Substack App

Beschikbaar voor iOS en Android

Download de App

Er wordt altijd op aangedrongen dat je “empathie” moet hebben - inlevingsvermogen. Want weet jij hoe de ander zich voelt, dan begrijp je hem beter, dan snap je zijn beslissingen en misschien ook zijn mogelijke agressie. En als je helemaal in de ander bent gekropen en precies kan denken zoals hij denkt, dan kan je de ander… vergeven.

Vergeven is… ja, wat is dat eigenlijk? Als iemand iets heeft gedaan en je vergeeft hem, vind je het dan niet meer erg? Hoe werkt dat? Ik zou het niet weten. Nergens zie ik ook staan hoe dat moet, behalve door middel van “empathie”. Maar hoe je moet empathiën zou ik ook al niet weten.

Kijk, daar heb je een paar jongens die willen rellen en ze zijn van… even kijken…Marokkaanse afkomst. Ik ga me even in ze inleven.

Zijn ze arm? Misschien wel, maar hoe komen ze dan aan die fatbikes en die grote messen, die mobiele telefoontjes en al dat vuurwerk, die tasjes en die dure kleertjes… Ik kan me niet goed inleven in hun armoede.

Hebben ze een gebrek aan opleiding? Misschien. Wat kunnen ze dan niet met een gebrek aan opleiding? Ze kunnen in ieder geval goed cobra’s mikken, goed appen, goed filmpjes maken, goed vechten. Maar hoe ik het ook wend of keer: empathie is onmogelijk, het lukt me niet, en het schenken van vergeving dus ook niet.

Ik weet niet welke dronken kapelaan of doorgesnoven paus het begrip “vergeving” heeft verzonnen, maar al heel vroeg werd mij het Onze Vader geleerd met daarin de zinsnede: “En vergeef ons onze schulden, zoals ook wij aan anderen hun schuld vergeven…” Ik had moeite met die “anderen” die ik moest vergeven. Ik was dus als kind al haatdragend.

Maar misschien wil ik wel vergeven, zoals ik ook wel empathie wil opbrengen. Ik ben uiteindelijk toch goed opgevoed. De vraag is echter: empathie tot waar?

Read more

Met voetbalwedstrijden laat op de avond en in de nachten, en de parlementaire enquête corona overdag heeft onze tv overuren gedraaid. De evaluatie van allerhande FIFA-capriolen op het WK zal vast nog komen, die van de parlementaire enquête las ik al in de T. en de V. Het is interessant wat ingewijden oppikken uit de verhoren met getuigen. Waar de Volkskrant niets nieuws onder zon zag, somde de Telegraaf wat observaties op. Of je nu zat te kijken of luisteren, wat zeker opvalt is hoe drie mannen erg veel genoemd worden: Mark Rutte, Hugo de Jonge en Ferd Grapperhaus. Rutte bevestigde dit zelf ook in een appje aan De Jonge. Hij bedankte hem voor de samenwerking ‘met Ferd tegen de rest’, was zijn evaluatie. De Drie van de Corona, zeg maar.

Of er veel mensen zijn die de enquête intensief volgen, is zeer de vraag. Volgers zijn voornamelijk ingewijden. Van de ene kant, of het andere perspectief. En dan bedoel ik zij die vinden dat achteraf kritiek veel te makkelijk is, en zij die vinden dat ze gelijk krijgen. Zeker door de zich met zekerheid aftekenende conclusie dat er voor tegengeluid maar weinig ruimte was.

Of het nu artsen waren die anders dachten, door de kinderombudsman die zich een roepende in de woestijn voelde en zelfs door ambtenaren die als rol hadden ‘tegen te denken’. Ja, een ander geluid was er wel, legde Mona Keijzer uit, maar er werd niets mee gedaan. Rutte zelf bleef maar benadrukken dat hij tegengeluiden graag wil, maar ernaar luisteren - dat gebeurde overduidelijk niet.

“Alleen samen krijgen we corona onder controle”, was de leus in de coronajaren. Samen naar de vaccinatie- en teststraat. Tegelijkertijd was het zoveel mogelijk afstand houden. Geen grote groepen. We werden beperkt in het samenleven. Ook viel het ‘samen’ weg zodra iemand er anders over dacht. Ik kan me goed herinneren hoe het woord ‘wappie’ opkwam en te pas en te onpas gebruikt werd als mensen ergens anders over dachten dan hetgeen dat ‘samen’ bepleitte.

Bevelen die geen bevel mochten heten

Ondanks alle begrip voor het beleid in de eerste fase, toen het land en de wereld halverwege maart op slot ging, blijkt heel duidelijk dat het vasthouden aan de maatregelen van die eerste fase op z’n zachtst gezegd als tunnelvisie moet worden gezien. Deze heldere lijn uit de verhoren is een vaststelling die onderstreept wordt door het vasthouden aan de crisismodus onder leiding van de NCTV. Die dienstbaar alles ambtelijk regelde, maar wel zo strak dat tegengeluid gemakkelijk weg te schamperen was. “Wij maken ons in ieder geval wel zorgen om ánderen”, hoorde je vaak vallen.

Uit de vele verhoren is te concluderen dat de Drie van Corona de modellen en adviezen van RIVM en OMT gebruikten om hun keuzes door te drukken en zich te verstoppen voor de politieke keuze die ze wel degelijk namen. Eventueel verzet van burgemeesters (en andere ministers) werd gebroken door nóg een advies te vragen aan het OMT.

Het moest maar duidelijk en stevig zijn, zo was de boodschap van Grapperhaus aan Van Dissel. Dit moest absoluut niet opgevat worden als een bevel, beweerde hij. Maar hij liet wel even aan De Jonge weten dat hij er zo in zat en die zou in zijn contacten de boodschap nog een keer herhalen. Ze deden het overigens wel samen! In het verhoor van Rutte werd zijn appje aan De Jonge voorgelezen. Met de opmerking ‘samen met Ferd tegen de rest’.

‘Hoeder van de rechtsstaat’ weigert te antwoorden

Ieder verhoor leverde headlines op, emotionele uitspraken of oproepen aan de commissie. Zoal van Khadija Arib, die zei dat de enquête ook om waarheidsvinding moet gaan. Reken maar dat de commissie de antwoorden op vele (zo niet alle) vragen al kent. Het meest interessante is de confrontatie met de feiten. Maar dan hapert het geheugen ineens heel vaak, of speelt de emotie op. “U moet antwoorden”, zei Songül Mutluer (Pro) tegen Grapperhaus. Hij wilde niet zeggen welke ministers voor de avondklok waren. Hij kon toch niet onder ede uit de ministerraad klappen, verzuchtte hij meermaals.

Maar inmiddels wisten de kijkers al dat de ministerraad enkel afstempelde wat eerder was voorgekookt in het Catshuis, het veiligheidsberaad, in Torentjes-overleggen. En daar zat-ie dan, de voormalig minister van Justitie, hoeder van de rechtsstaat, te weigeren om antwoord te geven. Ontluisterend.

Net zo stil was ik na het verhoor van de andere twee van de Drie van Corona. Rutte gaf wel antwoorden maar kwam nergens met reflectie. Hij beriep zich meermaals op de onzekerheden van die tijd, maar reflecteerde totaal niet op de door hem, De Jonge en Grapperhaus gecreëerde mist rond politieke besluiten. Als modellen het zeggen en als de besluiten ordentelijk zijn genomen, dan is er blijkbaar geen vuiltje aan de lucht.

‘Van deur tot deur, van arm tot arm’

Na het verhoor van De Jonge was het goed om even te mogen pauzeren (de commissie gaat pas eind augustus weer verder). De Jonge had toch zo’n last gehad van desinformatie! Hij schaarde daar, gezien zijn antwoorden, alles onder wat het beleid onwelgevallig was. Dat zijn uitspraak, dat ze ‘van deur tot deur en arm tot arm zouden gaan’ veel mensen angstig zou hebben gemaakt, dat wuifde hij weg de logica dat dit kwam door ‘desinformatie van wappies’. Het was misschien een stevige uitspraak, erkende hij wel, maar wat verwacht je dan van een minister van VWS?

Veel vuurwerk kwam er niet in de verhoren, maar fascinerend is het om te zien hoe een ambtelijke logica van besluitvorming niet de gevolgen goed kan meewegen. Zo werkt het nu eenmaal: als er maar een stevig genoeg advies ligt, dan voeren we de avondklok in. Want dan maakt de onderbouwing het besluit onomstreden, terwijl iedereen toch kan zeggen dat ze het liever niet gedaan hadden.

Hoe werkt dat toch? Die afstand creëren tussen het besluit en de gevolgen. Het verschuilen achter een advies om een zeer vergaand politiek besluit te nemen?

Een beleid van politici die angst kunnen mennen

Het wordt helder dat voor het nemen van de besluiten niet alleen een ambtelijke werkelijkheid van modellen en adviezen nodig was, maar ook angst. Om zelf ziek te worden en mogelijk te overlijden, angst voor volle IC’s en voor overbelasting in de zorg. Ook herken ik persoonlijk de angst om een kwetsbare andere te besmetten.

De meer praktische getuigen, zij die in de praktijk de nare kanten van het beperkende beleid zagen, kwamen met allerhande oplossingen die minder ver gingen dan opnieuw de scholen sluiten of een avondklok invoeren. Maar ze kwamen er niet doorheen.

De bureaucratie won het, omdat er politici zaten die de angst konden mennen. En die in de slipstream van de angst iedereen die anders dacht over de angst, konden wegzetten als onverantwoordelijk, onwetenschappelijk en - uiteindelijk - als wappies en complotdenkers.

Van deze extreem ongezonde dynamiek moeten we vooral leren. Want als politici het volk gaan verdelen, krijgen ze ruim baan voor besluiten die ze achteraf blijven goedpraten. Zo kregen de Drie van Corona samen de rest eronder.

Bent u al bekend met ons concept? Een kleine afdrachtsregeling in de vorm van een abonnement houdt NN vrij, onafhankelijk, breed en kritisch:

Abonneer nu

Terwijl Rob Jetten strandkiekjes van personeelsuitjes met zijn Vak K-genoten deelt of in het AD vertelt dat je als premier niet ontspannen op vakantie kan, ligt politiek Nederland nochtans op z’n gat. Terwijl er toch genoeg reden is om alle verloven in te trekken en die verdomde asielwaanzin te stoppen voordat alle instanties functioneel onder de voet zijn gelopen.

Maar ja. Den Haag met vakantie, de ME die niet meer handhaaft bij rellende Marokkanen en de media die ieder asielincident reduceren tot populistische opruiing en elke homomishandeling afdoen als een gevalletje ‘manosphere’: de burger lijkt met de dag meer op zichzelf aangewezen, en voelt dat ook zo.

Tel daar nog de moord op voormalig Britse politica Ann Widdecombe (78) bij op, een klassieke conservatieve madam die het woord voerde over de migratiepolitiek van Nigel Farage z’n Reform-partij. Zij lijkt te zijn doodgeslagen in haar woning in Dartmoor, en zo we hebben een actuele casus bij een groot mysterie van de postmoderne tijd: waarom haten “wij” onszelf toch zo, dat we tot collectieve maatschappelijke verminking over willen gaan?

Instant Update: Minister van den Brink verklaart Ter Apel tot ‘veiligheidsrisicogebied’. Erg benieuwd of iemand het zal willen handhaven.

Bronnen & Verwijzingen

Lees het advies van de Raad van State over de dwangwet bij ‘de Afdeling’ zelve (en lees over de nieuwe vice-voorzitter Sybrand Buma bij Tamarah Benima). Lidewij de Vos roept de Kamer terug van reces vanwege Ter Apel in deze tweet (gaat overigens niet gebeuren - red.) Dat de manosphere homo’s mishandelt in Amersfoort, leest u bij de NOS.

Voor een mooie IM over Ann Widdecombe (en een terechtwijzing van degenen die haar dood vieren) verwijs ik naar Tom Slater op Spiked. Haar palmares is te vinden op Wiki, waar je ook de in de podcast aangehaalde moorden op politici Jo Cox (2016) en Sir David Amess (2021) kunt ‘herbeleven’. Tot slot wenst Rob Jetten u een ontspannen vakantie toe.

MP3 voor Lex

In Silves is een vervallen kurkmuseum, dat was gevestigd in een van de oudste kurkfabrieken van Portugal, nieuw leven ingeblazen door Erik de Vlieger. Samen met Arthur van Amerongen toog ik op 4 juli naar het bloedhete stadje voor de opening, een glaasje bubbels en een summer chic Portugees dansje van een netwerk aan verzamelde lokale notabelen, ondernemers en aanwaaiers. Het werd een avond waarop Portugal en Arthugal elkaar ontmoetten. Ontkurk iets lekkers voor uzelf, ik gids u door beide gebieden.

Financiële conflicten, vastgelopen papiersporen en een onvermijdelijke verwaarlozing hadden de deuren van het museum in de oude kurkfabriek zestien jaar gesloten gehouden voordat De Vlieger met zijn breekijzer en een nostalgie voor in onbruik geraakte industriële werktuigen zowel de deur van het museum, als de lokale bureaucratie openbrak.

In zijn verbale knip van het lintje pleitte Erik, wiens bedrijf Carvoeiro Branco in twintig jaar uitgroeide tot de grootste projectontwikkelaar van de Algarve, voor meer trots en ambitie vanuit het zuiden richting de hoger gelegen streken aan de stedelijke Portugese westkust. De Algarve moet tot Setúbal reiken.

De Vliegers roep om ambitie werd door een tweehonderdtal toehoorders onthaald met een applaus waarin je de zachte consensus proefde dat ambities van deze orde goed klinken en bij de ondernemende Hollander heus in goede handen zijn, maar daar ook mogen blijven.

Daarna was het woord aan Professor Doutor Jorge Custódio, een serieuze senhor op het gebied van industrieel erfgoed en nauw betrokken bij zowel het originele, vervallen museum als de renovatie. Zo iemand kan niet ontbreken want een Nederlander mag best herbouwen: enkel een Portugees begrijpt het sentiment.

Een blik op de stapel speechpapier ontlokte aan de ongeneeslijke Amsterdammer in De Vlieger de hardop uitgesproken hoop dat het officiële gedeelte wel voor het ontbijt zou worden afgerond. Voor Arthur, die naast me zat, was dit het sein om de bar op te zoeken. “Wegwezen, vriend. Dit gaat uren duren. Uren! Portugal is hierin echt de oude Sovjet-Unie. Het Oostblok, met een zonnetje!”

Ik bleef zitten. Eerst uit interesse, daarna uit beleefdheid en binnen vijf minuten stond ik naast Tuur aan de bar met het eerlijke smoesje dat ik de Portugese draad was kwijtgeraakt. De lezing kabbelde gevoelsmatig inderdaad uren door. Zo er al een opleving in ambitie was, werd daar resoluut de kurk weer in gepropt door o Professor.

Dit was wel het moment waarop Portugal en Arthugal elkaar overlapten.

Wie de columns, boeken en tweets van Arthur van Amerongen over de Algarve kent, is bekend met zijn beschouwingen over de ondiepe genenpoel van Zuid-Portugal, waar de besnorde vrouw als een van de zeven schoonheden geldt en flets tl-licht fluorescente flikkeringen werpt op getaande gelaten van stoïcijnse Portugese arbeiders, vissers en opaatjes, die in plastic Super Bock-stoeltjes aan met papier gedekte tafels huisgestookte vijgenbrandy drinken na hun prato van gekookte aardappeltjes met op de roetzwarte roosters van roestige churrascos gegrilde sardientjes.

Read more

Wel schuldig, geen straf. Dat is het oordeel van een Nederlandse rechter over een Fellow Traveler van de islamofascisten (ook wel ‘Palliewappie’ genoemd door mensen die slecht over de pro-Palestina-activisten denken). Hij sierde vorig najaar het Nationale Monument op de Dam met een tekst in rode verf. Het Holocaust-onderwijs heeft bij deze gast volledig gewerkt, want hij wist met zijn ‘Never again is now’ alle Joden, vrienden van Joden en andere weldenkende mensen in het hart te raken.

De arme man had al €895 betaald voor de schoonmaakklus (een mats-bedrag als je het mij vraagt) en dat was kennelijk genoeg boetedoening, vond de invoelingsarme magistraat die rechtsprak.

De vandalen die in de nacht vóór 4 mei 2026 het monument op veel grotere schaal met rode verf bewerkten, konden niet weten dat hun voorganger er zo gemakkelijk vanaf zou komen. Maar ze hebben het zekere voor het onzekere genomen, want ze hadden zich net iets beter voorbereid: ze zijn niet gepakt want onherkenbaar op het materiaal van de toezichts-camera’s (Je vraagt je af waar die dan goed voor zijn, maar dit terzijde).

Zouden al die jihadisten en hun sympathisanten in de wereld er wel eens bij stilstaan hoe het in hun eigen leven zou uitpakken als Israël met de grond gelijk zou worden gemaakt, alle Israëli’s (twee miljoen Arabische Israëlische staatsburgers incluis) over de kling gejaagd en elke Jood of Jodin waar ook ter wereld afgeslacht? Dat is immers de betekenis van ‘From the river tot he sea, Palestine shall be free’.

Niks joods meer en niks joods-vriendelijks tussen de Jordaan en de Middellandse Zee. Dat is wat Iran, Hamas, Hezbollah, de Houthi’s en een zeer grote meerderheid van moslims wil. Ja, ik noem de gewone moslims ook. De aardige, niet-terroristische buurman en buurvrouw, collega, docent, verpleegster, arts, welzijnswerker en zo verder, met wie ook ik het goed kan vinden.

‘Achter mij bevindt zich een Jood, kom en dood hem’

Waarom noem ik hen dan toch? Vanwege een hadith (Sahih 2922 volgens de geautoriseerde canon van een heer genaamd Muslim). Deze overlevering over Mohammeds uitspraken en handelingen stelt:

“The last hour would not come unless the Muslims will fight against the Jews and the Muslims would kill them until the Jews would hide themselves behind a stone or a tree and a stone or a tree would say: Muslim, or the servant of Allah, there is a Jew behind me, come and kill him, but the tree Gharqad would not say, for it is the tree of the Jews.”

Oftewel in vertaling:

“Het uur zal niet aanbreken voordat de Moslims tegen de Joden strijden en de Moslims hen doden, totdat de Joden zich achter een steen of een boom verbergen. Dan zal de steen of de boom zeggen: Moslim, dienaar van Allah, achter mij bevindt zich een Jood, kom en dood hem. Maar de Gharqad boom zegt niets, want dat is de boom van de Joden.”

Het ‘uur’ waarvan sprake is, is de Dag des Oordeels, ook bekend uit de joodse en christelijke traditie. Deze is onderdeel van de periode waarin de messias verschijnt, waarna er eerst een grote oorlog wordt uitgevochten, gevolgd door een eeuwigdurende vrede. In Sjia-theologie komt dan al-Machdi, de twaalfde imam - ook een messiaanse figuur - uit uitballingschap en verborgenheid terug, waarna op aarde alles goed wordt.

Hadith Sahih Muslim 2922 (hij heet ook wel eens anders en heeft ook wel eens een ander nummer) is opgenomen als artikel 7 van het Handvest van Hamas uit 1988. (Anders dan vaak wordt beweerd, heeft Hamas deze hadith niet achter zich gelaten). Misschien zouden de NOS, de omroepen, de Volkskrant, Trouw, NRC, het Nederlands Dagblad, het AD, Het Parool, de talkshows, de antizionistische universitaire docenten, vakbondsleiders, cultuurmakers en politici het daar eens over kunnen hebben.

Hoe zou zo’n van Joden bevrijde wereld eruit kunnen zien? Het vrije weekend verdwijnt niet. Dat bestaat dankzij de in het Oude Testament voorgeschreven Sjabbat, waarop de vrije, oorspronkelijk aan God gewijde, maar tot koopzondag verworden zondag is geënt. De Tien Geboden verdwijnen ook niet. Die behoren tot het culturele erfgoed van de Westerse Beschaving, Rusland, Zuid-Amerika en Afrika. De afschuw van vergelding en eigenrichting – ook bijbels erfgoed – zal blijven bestaan.

De idee dat “alle mensen zijn geschapen naar het evenbeeld van God” is aan erosie onderhevig door de opkomst van het identitaire slachtofferdenken, maar soit: het fundamentele inzicht dat alle mensen evenwaardig zijn, zal deze aanval wel overleven.

Ook zonder Joden overleven avocado’s, de balpen en de pil

Dat geldt ook voor moderne uitvindingen gedaan door Joden – al dan niet Israëliers. De druppelirrigatie werd vanaf 1930 bedacht door Simcha Blass en begin jaren ’60 door hem verder ontwikkeld. Totdat hij het systeem samen met kibboets Netafim wereldwijd op de markt zette. Vooral landen en streken met droge gebieden hebben hun voordeel ermee gedaan. Door de druppelirrigatie is de globale agrarische productie naar schatting met twintig procent gegroeid.

De sympathisanten en activisten van de Palestijnse zaak zullen niet hoeven te vrezen dat ze geen avocado’s meer kunnen kopen, om maar iets te noemen, als (dit keer) alle Joden worden uitgeroeid.

Ze hoeven het ook niet zonder balpen te doen, uitgevonden door de broers László en György Bíró. Hongaarse Joden die voor de Tweede Wereldoorlog vluchtten naar Argentinië. ChatGPT vertelt dat László patent aanvroeg voor een pen met snel drogende inkt. En ook dat Argentinië een Dag van de Uitvinder heeft, op 29 september, zijn geboortedag.

Nog twee andere uitvindingen wil ik noemen (van de duizenden uitvindingen, technische verbeteringen, theoretische inzichten die door Joden zijn bedacht, en waarvoor niet weinigen de Nobelprijs ontvingen): de USB-stick en de anticonceptiepil. Die pil was het resultaat van de inspanningen van velen, Joods en niet-Joods. Maar Carl Djerassi wordt vanwege zijn bijdrage aan het productieproces (1951) wel de ‘vader van de anticonceptiepil’ genoemd (al verzette hij zich daartegen, omdat hij vond dat het teamwerk was geweest).

Zal de anti-verslavingstherapie die in Haifa wordt ontwikkeld (samen met wetenschappers uit alle windstreken in de Verenigde Staten) de wereld net zo veroveren als de druppelirrigatie, de balpen, de USB-stick en de anticonceptiepil? Hij zou miljoenen en nog eens miljoenen mensen kunnen helpen. Alleen al in Nederland: de honderdduizenden alcoholisten en nog eens honderdduizenden verslaafden aan slaapmiddelen, pijnstillers of antidepressiva in ons land.

Waar gaat het om? De pijnkliniek van het Rambam Health Care Campus in Haifa heeft een aan opioïden verslaafde patiënt weten te verlossen van zijn onophoudelijke hunkering. Er is dus vooralsnog in Israëls Noorden maar één ongelukkige veranderd in een gelukkige, maar dit kan het begin zijn van een heuse doorbraak. De pijnkliniek wordt geleid door dr. Amir Minerbi. Het multidisciplinaire team van de pijnkliniek dat deze experimentele therapie heeft toegepast wordt aangevoerd door dr. Lior Lev-Tov.

Bij de therapie worden laag-intensieve gefocuste ultra-geluidsgolven gericht op het specifieke deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor gevoelens van genot, bevrediging en positieve bekrachtiging (voor de medisch ingevoerden: de nucleus accumbens). De patiënt begon met het slikken van opiöiden voor het bestrijden van pijn na een beschadiging van zijn nek. Uiteindelijk was de pijn weg, maar zijn verslaving - 130 pillen per dag - niet. Twintig minuten van gerichte geluidsgolven en de man snakte niet meer naar de pijnstillers. En: de hunkering bleef weg. In de Verenigde Staten wordt dit onderzoek al gedaan in Morgantown, San Francisco en Washington door een grote groep niet-Joodse wetenschappers. Het onderzoek in Haifa is dus deel van deze internationale zoektocht.

De Rambam Health Care Campus is niet alleen vanwege dit experimentele onderzoek interessant, maar ook vanwege de samenstelling van zijn personeel. Er werken op het ogenblik bijna vijftienhonderd artsen en nog eens zo’n vijfduizend verplegers en verpleegsters, technici, administratieve medewerkers, koks, portiers en wat je allemaal niet hebt in een groot ziekenhuis. Een kwart daarvan is Arabisch/Palestijns of Druzisch.

Het anti-verslavingsonderzoek in het Rambam in Haifa is een van de zeer vele wetenschappelijke samenwerkingsverbanden die Israëlische instituten onderhouden met de rest van de wereld. In Nederland wordt er driftig gewerkt door activisten voor ‘de Palestijnse zaak’ om universiteiten en hogescholen zo ver te krijgen dat ze dit soort samenwerkingsverbanden stoppen. Met meer of minder succes. Of het echt ten gunste is van de Palestijnen valt te bezien. Want niet alleen het Rambam heeft enorm veel Arabische/Palestijnse medewerkers, artsen en patiënten. Dat geldt ook voor het Soroka Ziekenhuis in Beersjewa. Of het Hadassah Ziekenhuis in Jeruzalem. Om enkele grote ziekenhuizen te noemen. En wat Arabische/Palestijnse docenten, studenten en andersoortige medewerkers betreft, verschilt het plaatje niet voor alle Israëlische universiteiten en hogescholen en voor zeer veel state-of-the-art-bedrijven. Immers: twee miljoen Arabieren/Palestijnen zijn Israëlisch staatsburger.

Zwichten voor Fellow Travelers van islamofascisten

Maar de Palestijnse Israëliërs wordt niks gevraagd door de pro-Palestijnse activisten in ons land. Als ChatGPT niet aan het hallucineren is, heeft de Radboud Universiteit op 21 mei 2025 de samenwerking met de Tel Aviv University en de Hebrew University of Jerusalem opgeschort (correct). De Universiteit van Tilburg deed dat met de Bar-Ilan University en de Reichman University op 7 mei 2025 (correct). De Erasmus Universiteit bevroor op 5 juni 2025 de samenwerking met de al genoemde Bar-Ilan Universiteit en de Hebrew Univerisity, en ook met de University van Haifa (correct). De Technische Universiteit Eindhoven houdt sinds 16 juni 2025 wetenschappers en studenten van het Technion-Israel Institute of Technology op afstand; ook daar is de samenwerking opgeschort of bevroren (correct).

Ze zijn allen gezwicht voor de Fellow Travelers van de islamofascisten. Ze zijn door de knieën gegaan omdat universiteitsbestuurders niet in de gaten hebben hoe ze zijn gehersenspoeld door de Nederlandse media, die de ideeën dat Israël een ‘Apartheidsstaat’ is en dat Israël in Gaza volkerenmoord heeft gepleegd, gangbaar hebben gemaakt. Ze hebben blijkbaar een voorbeeld genomen aan de velen in de overheid en de rechterlijke macht die een onverdraaglijke zwakte en blindheid vertonen als het om morele beslissingen gaat.

Wat de bijdragen van Joden (inclusief Israëliërs) door de eeuwen heen is geweest, kan iedereen opzoeken. Maar als de nachtmerrie van mij, mijn volk en onze vrienden – dat wil zeggen de genocidale droom van de Jodenhaters - werkelijkheid wordt, is het ook gedaan met de bijdragen die Joden/Israëliërs nog kunnen leveren. Bijdragen aan de gezondheid, landbouw, watertechnologie, communicatie, computertechnologie, mobiliteit, AI en cultuur waar de hele mensheid van zou kunnen profiteren.

Onderwijs over de Grote Moord op de Joden heeft contraproductief gewerkt. Het lijkt erop dat te veel mensen juist een licht is opgegaan: ‘Het is heel gemakkelijk om Joden te vermoorden, en als het meezit smijt je ze die daadwerkelijke volkerenmoord ook nog in het gezicht. Je zult verbaasd zijn wie je – van hoog tot laag – kunt inzetten voor deze tactiek’.

Feiten inbrengen tegen deze nieuwe religie genaamd Antizionisme zet ook geen zoden aan de dijk. Net als gelovigen van andere religies is de verknochtheid aan geloofswaarheden bij de Antizionisten sterker dan welke waarheid ook. Maar misschien kan deze nieuwe vorm van Jodenhaat tegengegaan worden met een beroep op de fantasie, met speelfilms waarin getoond wordt hoe een wereld zonder Joden er daadwerkelijk uit zal zien: dor, minder slim, minder effectief, minder grappig, minder verwonderlijk, minder ontroerend, minder hoopvol. Kortom, minder menselijk.

Delen

Een gezellig feestje in de stad omdat het voetbalelftal van Marokko heeft gewonnen: drie zwaargewonden dit keer in Amsterdam. Wat het politieoptreden heeft gekost, weet ik niet.

We zijn al aan die rellen gewend. Van tevoren maakte men er al grappen over.

Waarom vindt men rellen tot hersenschade en de dood erop volgt zo feestelijk?

Aangezien ik redelijk veel rellen heb meegemaakt, heb ik daar een theorie over ontwikkeld. Deze rellen hebben te maken met een “identificatiestoornis”.

Een toeschouwer identificeert zich met de held die hij zelf niet is. Dat kan een speler zijn, of een heel elftal. Dat elftal zijn “Wij” dan. De beste speler ben “Ik.” Dus als Hakim of Saibari scoort dan scoren “wij” ook. En als Marokko wint, win ik. Ik ben blij als ik fan van Marokko ben. Dat gevoel van vreugde wil ik zo lang mogelijk vasthouden.

Maar het vervelende is: ik heb niet echt gewonnen, ik heb niet werkelijk iets gedaan. Ik heb voor de televisie zitten juichen en dat was het dan. Er is niet “echt” iets waarop ik trots kan zijn. Maar hé, ik zie daarbuiten een tegenstander! Een vijand! De politie! Plus de stakkers die verloren hebben! Dat is iedereen behalve wij: winkeliers, mensen die niet achter Marokko stonden, etcetera.

Als ik die stakkers op de een of andere manier echt weet te verslaan, dan ben ik, terwijl ik denk dat ik ook een speler ben, een ware held. Zeker als ik dan ook nog een paar agenten kapotschop.

Om ze te verslaan moet ik ze eerst uitdagen. Dus: bommetjes, ruiten ingooien, vuurwerk naar politie, zorgen dat de ambulancebroeders zelf in de ambulance terechtkomen en branden stichten terwijl ik de brandweer het blussen belet. Schijn wordt werkelijkheid. Het is geen voetbalwedstrijd meer, maar oorlog.

En ik kan, al strijdend in mijn eigen hallucinatie, die oorlog winnen! Ik kan de politie verslaan, de andere buurten verslaan. Ik haat ze want zij haten ons, en zij haten ons omdat ze denken dat wij zwak zijn. Dat zullen we nog wel eens zien. Omgekeerd: als mijn stam verliest, kan ik het, als held, weer goedmaken. Ik ga dan de straat op en zal mijn vijand bevechten.

Dus ik win altijd, want ik kan schade aanrichten. Schade is verlies, dus moet het wel winst voor mij zijn. Ik kan mensen het ziekenhuis in helpen. Dan is de ander zwakker en win ik ook. In gekte zit logica, zoals we weten.

Een identificatiestoornis is een hersenaandoening waar iedereen wel in enige mate aan lijdt. Hoe beschaafder je bent, hoe minder last je ervan hebt. Je zou beschaving kunnen definiëren als een vorm van zelfbeheersing.

Maar tot waar gaat zelfbeheersing? Ik hoor steeds vaker de stelling die in de film “Citizen Vigilante” naar voren komt, dat als de overheid niet handelt, je uiteindelijk het heft in eigen handen neemt. (Ik heb die film trouwens niet gezien.)

Toch is er een verschil tussen de jongens en meisjes die een identificatiestoornis bezitten en de burgers die zich door de overheid genaaid voelen. Een stoornis is een ziekte, je genaaid voelen door de overheid kan de realiteit zijn. Boeren bijvoorbeeld, de slachtoffers van het toeslagenschandaal… allemaal schandalig gepakt door een arrogante overheid.

Hoeveel zelfbeheersing mag je van de slachtoffers vragen? Hoeveel beschaving moeten ware slachtoffers van de overheid tonen? Maar hoe strijd je tegen de overheid? Met “debat”? Door ze in het parlement maar te laten praten terwijl je keer op keer moet ontdekken dat het niets uithaalt? Door het uiteindelijk te laten beslissen door rechters die je steeds minder vertrouwt omdat je ziet dat ze ook vreemde beslissingen over de vrijheid van meningsuiting nemen? De democratie dient ons te beschermen, maar als die blijkt te falen? Is de democratie niet een achterhaald systeem als je om je heen steeds meer slachtoffers van een falende overheid ziet?

Wat moeten we dan met de democratie?

De democratie is een oude hoer geworden. Je moet voor liefde betalen die op sterven na dood is, en je in bed in slaap kletst.

Schunnige Zinnetjes

• Je kunt veel van Trump zeggen, maar niet dat hij geen verstand heeft van Infantino.

• Verdient Infantino een strafschop of een strafschot?

• De begrafenis van Khamenei duurt zes dagen. Ik dacht dat hij al onder de grond lag.

• Frans Timmermans heeft zojuist te horen gekregen dat hij helaas niet voor het premierschap van Madurodam in aanmerking komt.

• Femke Halsema overweegt alle Marokkaanse jongeren een console te schenken zodat ze na de voetbalwedstrijd thuis kunnen gamen.

• De juut haalt er tegenwoordig al heel snel de politie bij.

• Die morele kompassen zijn bij Temu spotgoedkoop. Zeker als je er tien tegelijk koopt.

• “Als je echt wil verbranden moet je naar Zuid-Frankrijk”, zei Seth.

• Als Trump met succes aan de Fifa had gevraagd om Marokko van Nederland te laten verliezen, hadden we hem een geweldige pief gevonden.

Delen

Theodor serveert ook columns en literaire stukjes op SlordigLeven.nl

Theodor Holman

Literair warhoofd houdt van slordig leven

Het is veelzeggend dat in aanloop naar de WK-wedstrijd Nederland - Marokko iedereen op voorhand al aanvoelde dat Bepaalde Wijken in Bepaalde Steden enige kinetische consequenties van die wedstrijd zouden gaan ondervinden, ongeacht de uitslag. De aankomende wedstrijd Frankrijk - Marokko brengt internationaal dezelfde meme-stroom op gang: de vraag is niet óf Noord-Afrikanen Parijs zullen slopen, maar hoe ernstig de rellen zullen worden.

Het is niet dat ordeverstoring door Arabische en Afrikaanse migrantenjongeneren een nieuw fenomeen is. Dat het zo breed zichtbaar is, en dat steeds meer mensen van elkaar zien dat iedereen hetzelfde ziet, weet, beseft en er (dus) over begint te praten: daar begint het kantelpunt. Vooral omdat het contrast met het handhavend gezag steeds groter wordt, of het nou Nederlandse motoragenten zijn die door “jongeren” op fatbikes en scooters worden uitgedaagd en verslagen, of Britse agenten die in opeenvolgende video’s steeds de verkeerde handelswijze lijken te kiezen. Omdat hun instructies niet deugen, omdat ze bang zijn om “racistisch” te handelen, of beiden.

Moeten ze dan toch maar eens met scherp gaan schieten op de benen, zoals Mona Keijzer suggereert, of zou dat ook een uiting van onmacht zijn? En lopen we echt het risico dat een film als Citizen Vigilante (waarin één man het opneemt tegen de ondermijning van wet, recht en gezag door verkrachters, rechters en politici) een startschot voor eigenrichting is, of sluiten wij burgers juist allemaal één voor één de luiken in een poging de wereld steeds verder buiten te sluiten?

Chaos maken zit bij Marokkanen in het bloed. Aldus sprak een Haagse Marokkaan bij PowNed. Maar “chaos” makende Marokkanen ondermijnen de democratie. Niet omdat ze bushokjes slopen, vuurwerk afsteken en de buurt uit hun slaap houden maar omdat ze aantonen dat hoe makkelijk het bevoegd gezag zich laat beschimpen, en dat gezag lijkt te zijn vergeten hoe ze hun taak handhavende taken moeten uitvoeren. Democratie (en de rechtsstaat die hem overeind moet houden) kan alleen bestaan zolang voldoende mensen erin geloven en erop vertrouwen dat het systeem wérkt. Hoe minder mensen dat gevoel hebben, hoe dichter je bij het kantelpunt komt waarin democratie kan omslaan richting anarchie.

Het goede nieuws is dat niemand preventief de stroom afschakelde tijdens het opnemen van deze Radio Blauwe Hap. De acute gedachte die de geest daaraan onwillekeurig toevoegt, is de vraag hoe lang de stroom uit zou moeten vallen voordat Bepaalde Groepen in Bepaalde Wijken van Bepaalde Steden beginnen met het plunderen van sportzaken, supermarkten en modeketens, omdat je zelfs met het licht aan al met een lampje moet zoeken naar de laatste restjes doortastend gezag in de publieke ruimte. Maar dat zal wel populistische wrongthink zijn - misschien wel de laatste retorische reddingsboei om je geestelijke vrijheid te bewaren.

Vind Radio Blauwe Hap op deze frequenties

We zenden uit op Spotify, in Apple Podcasts of open deze RSS Feed in je favo podcast-app. Op YouTube zenden we ook de Nijman & Charante Podcast en de Politieke Popcorncast uit, dus subscribe daar op ons kanaal!

MP3 voor Lex

De Sovjet-Unie mag dan ter ziele zijn, de anti-Amerikaanse indoctrinatie zit inmiddels in de botten van alles wat progressief was, is en zal zijn. Van de Amerika-haters (wereldwijd, maar zeker ook in Nederland) is daarom weinig meer te verwachten dan hoongelach voor mijn stelling dat de Verenigde Staten van Amerika de enige wereldmacht zijn die niet totalitair is.

Ga maar na: China heeft een surveillance-samenleving voor de grote steden, waar de nazi’s jaloers op zouden zijn geweest. Een wereldmacht compleet met moorden op dissidenten (Falung Gong en anderen), om hun organen te stelen. Rusland als totalitaire macht behoeft geen uitleg.

Drie: Islam. Die heeft weliswaar geen centrale regering en is bovendien verdeeld in sunni en sjia. Maar het netwerk dat de Moslimbroederschap onder de hele Westerse wereld heeft gelegd om de eigen doelstellingen te verwerkelijken, is net zo effectief als de wereld van de fungi. Andere machtsinstrumenten waarvan de Islam gebruik maakt, zijn de Verenigde Naties en het hele bouwwerk van internationale mensenrechtenorganisaties en -verdragen.

Maar er is toch ook nog Europa als wereldmacht. Niet totalitair? ‘Brussel’ probeert met de Europese Unie een moderne versie van het ideaal van Herr H. – een Duizendjarig Rijk – te formeren. Met in niet weinig lidstaten toenemende censuur, vervolging van andersdenkenden (duizenden aangeklaagd in bijvoorbeeld Engeland en al gevangen gezet voor uitspraken op internet), het afdwingen van digitale identiteits-‘papieren’, de komende digitale munteenheid (die in potentie ook surveillance mogelijk maakt), de totale negatie van wat kiezers willen (zoals ze hebben aangegeven met hun stemgedrag), en een hoeveelheid ‘red tape’ waarmee zelfs de allerlaatste vlieg kan worden gevangen. Dus niet totalitair?! Ik kan dat niet verdedigen.

Amerika dus. Of beter, de Verenigde Staten. Zaterdag is het the 4th of July, Onafhankelijkheidsdag. Op die dag, 250 jaar geleden, in 1776, verklaarden de oorspronkelijk dertien Britse koloniën in Noord-Amerika dat ze zelfstandig verder gingen. Engeland en zijn koning hadden zich tiranniek gedragen, en dan hoef je je als onderdanen niet meer onderdanig op te stellen. De Amerikaanse Revolutie, met zijn strijd om onafhankelijkheid, was al in 1766 begonnen en vond pas een officieel einde in 1783, toen Groot-Brittannië de Verenigde Staten erkende.

Dat je je tegen foute heersers mag verzetten, hadden de Founding Fathers opgepikt van de Engelse denker John Locke. Ze omarmden bovendien de tolerantie van religie en de vrijheid van meningsuiting (eigenlijk van ‘speech’ als geheel, wat veel verder gaat) als grondslagen van de nieuwe republiek aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. En dát hebben de stichters van de VS waarschijnlijk overgenomen van de mannen die de Verenigde Nederlandse Republiek als nieuw politiek idee uitdachten. Politicoloog Geerten Waling heeft een prachtig boek geschreven over de invloed van het Plakkaat van Verlatinghe – onze Onafhankelijkheidsverklaring in 1581 - op het denken van de Founding Fathers.

Je kunt niet over de Verenigde Staten denken – vooral niet wanneer je, zoals ik, beweert dat Amerika een wonder van vrijheid voor het individu is - zonder de strijd voor de burgerrechten. Al was het maar omdat een eeuw later, van 1861 tot 1865, de Burgeroorlog woedde. Er werd gestreden voor of tegen het afschaffen van de slavernij. Het aantal staten was inmiddels gegroeid tot 23. Twaalf waren voor afschaffing, elf tegen. Weet wel, de Burgeroorlog begon over het strijdpunt hoeveel macht de Federale Overheid had, en hoeveel de individuele staten (een strijd die tot op de dag van vandaag wordt uitgevochten). Bleef er één federalistische staat bestaan, of kwamen er twee grote blokken (De Unie en de Confederatie)? Het bleef de ‘Verenigde Staten’ – letterlijk. Met aanzienlijke autonomie voor de staten.

Emancipation Proclamation

In de elf staten van de Confederatie (het ‘Zuiden’) was naar schatting één op de drie inwoners zwart, én vrijwel altijd slaaf. Dat wil zeggen zo’n 3,5 miljoen mensen. In de twaalf staten van de Unie (het ‘Noorden’) was de zwarte populatie een half miljoen. Zij allen (!) kregen midden in de oorlog, op 1 januari 1863, hun vrijheid dankzij een ‘executive order’, uitgevaardigd door Abraham Lincoln.

De toenmalige president en hoogste militaire leider was duidelijk:

“That on the first day of January, in the year of our Lord one thousand eight hundred and sixty-three, all persons held as slaves within any State or designated part of the State, the people whereof shall then be in rebellion against the United States, shall be then, and thenceforward, and forever free; and the Executive Government of the United States, including the military and naval authority thereof, will recognize and maintain the freedom of such persons, and will not do act or acts to repress such persons, or any of them, in any efforts they may make for their actual freedom.”

Amerikaanse presidenten regeren vaak per ‘executive order’, oftewel per presidentieel decreet. Het is een van de manieren waarop federale overheidsdiensten hun directieven krijgen. Maar met Abraham Lincoln werd het dus echt serieus. Zijn decreet uit september 1862 (later genummerd tot no. 1) zou de geschiedenis in gaan als de Emancipation Proclamation. In september 1862 was die nog voorlopig, op 1 januari 1863 definitief.

Wat er ook in stond, in clausule 9, was:

“And I further declare and make known, that such persons of suitable condition, will be received into the armed service of the United States to garrison forts, positions, stations, and other places, and to man vessels of all sorts in said service.”

Dit was niet aan dovemansoren gericht. Naar schatting 180.000 man vochten aan de kant van ‘het Noorden’ (de Unie). Dat moeten dus bijna alle vrije zwarte mannen zijn geweest die maar enigszins tot vechten in staat waren. Dát ze zich inzetten voor deze Burgeroorlog werd trouwens als argument gebruikt om alle zwarten de vrijheid te geven.

Maar noch de Declaration of Independence, met zijn ‘We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness’; noch de Constitution (Grondwet) van 1787, noch de Bill of Rights met zijn tien amendementen van 1791; noch de bovengenoemde Emancipation Declaration van 1863 maakten een einde aan de achterstelling en achterstand van de zwarten. Een eeuw later woekerde het nog door.

Progressie van armoede: van alcohol tot fentanyl

In de zomer van 1967 bracht ik drie maanden door in een forensenstadje bij Philadelphia. Daar en in Boston was het minimale restje van mijn familie neergestreken na de Tweede Wereldoorlog. Mijn tante volgde haar Canadese soldaat, en mijn twee ooms volgden hun zuster en zwager. Het racisme was vreselijk. De Newark Riots waren aan de gang. Zes dagen lang waren er demonstraties, plunderingen, werden flatgebouwen, winkels, auto’s en openbare gebouwen in de fik gestoken, en waren er gevechten tussen de voornamelijk zwarte inwoners van Newark, de politie en de militaire politie van New Jersey.

Er vielen 26 doden en de economische en sociale klap kwam het stadje op een steenworp afstand van New York nauwelijks te boven. De beelden van de rellen werden op televisie getoond, maar ik was de enige die er naar keek. De jongeren en volwassen om mij heen – ze haalden hun schouders op. Behalve één jongen die naar Vietnam gestuurd zou gaan worden, hij belde mij iedere dag. Dennis. Hij had elke dag dezelfde tekst: “Do you know what I did today? I smashed a Negro and put him in the garbage bin.”

Ik dwong mijn familie om mij – 16 jaar oud – door de New Yorkse wijk Harlem te rijden. Ik wilde met eigen ogen zien wat in dat getto aan de hand was. Straat na straat lagen daar de alcoholisten letterlijk in de goot, met papieren zakken met de flessen alcohol erin. Zo stel ik me het huidige Los Angeles en San Francisco voor, waar de fentanyl-verslaafden een onbeschrijfelijke hel creëren, voor anderen en voor zichzelf. Over het verloederende San Francisco en de Verloederingsindustrie schreef auteur, journalist en activist Michael Shellenberger het onthutsende San Fransicko: Why Progressives Ruin Cities.

In 2017 was het racisme in New York in ieder geval niet meer wat het vijftig jaar eerder was.

In een interview met Joe Rogan op 21 februari 2017 vertelt de zwarte astrofysicus Neil deGrasse Tyson over het racisme in de VS uit zijn jeugd. Het was verminderd. Hij leidde dat af aan het aantal taxi’s dat hem voorbij reed in New York zonder hem mee te nemen. Waren dat er in zijn jonge jaren bij wijze van spreken vijf, decennia later waren het er ‘maar’ twee. (Vergeef me dat ik het exacte aantal niet heb gecheckt door het interview nogmaals te bekijken).

Karakter boven huidskleur

Mijn observaties in de VS van het racisme tegen zwarten kwam vier jaar na de wereldberoemde ‘I have a dream’-toespraak van dr. Martin Luther King op 28 augustus 1963. Pal voor het Lincoln Memorial, met naar schatting 250.000 demonstranten. Het werd een nieuw ijkpunt in de Burgerrechtenbeweging. Natuurlijk hebben we die toespraak toen ook in Nederland gehoord, of zelfs gezien. Als je hem nu leest, komt hij nog steeds binnen als een mokerslag. De dominee uit Alabama citeerde uit de Emancipation Declaration. En vervolgde daarna:

“This momentous decree came as a great beacon light of hope to millions of Negro slaves who had been seared in the flames of withering injustice. It came as a joyous daybreak to end the long night of their captivity.”

Maar:

“One hundred years later the Negro still is not free. One hundred years later, the life of the Negro is still sadly crippled by the manacles of segregation and the chains of discrimination. One hundred years later, the Negro lives on a lonely island of poverty in the midst of a vast ocean of material prosperity. One hundred years later, the Negro is still languishing in the corners of American society and finds himself an exile in his own land. So we have come here today to dramatize a shameful condition.”

Hij en de zijnen (en zo herinnerde hij zijn gehoor er aan: ook de blanken die naast hen stonden) waren naar Washington gekomen om erop aan te dringen dat de promesse ‘that all men, yes, black men as well as white men, would be guaranteed the unalienable rights of life, liberty, and the pursuit of happiness’ eindelijk zou kunnen worden verzilverd. Dat betekende stemrecht, samenleven en worden beoordeeld ‘niet […] op […] huidskleur maar op hun karakter.’ De speech ging de wereld rond – dankzij de televisie. De ‘dream’ werd onderdeel van ieders dna – tenzij je een hardcore racist en segregationist was.

De Burgerrechtenbeweging heet niet voor niets Burgerrechtenbeweging. Een klein jaar na de donderpreek van King jr., op 2 juli 1964, werd de Civil Rights Act aangenomen. Verboden werd discriminatie op basis van ras, religie, etniciteit. Verboden werd discriminatie bij verkiezingen. Verboden werd discriminatie in scholen, vakbonden, op het werk, in de handel, en openbare ruimtes. En zo verder.

Een wereldwijde ervarings-kernbom

De wet was al op 19 juni 1963 aan het Amerikaanse parlement voorgelegd door president John F. Kennedy. Ruim twee maanden vóór Kings toespraak. Vijf maanden later, op 22 november 1963, werd Kennedy vermoord. Ook dat werd op de Nederlandse televisie vertoond. De wereld schudde op zijn grondvesten, en de wereld zag het.

Nu wordt geklaagd over de social media en hun diepgaande invloed. Maar anders dan nu, waarbij we overspoeld worden door een tsunami aan informatie, en er een ongekende versplintering is van beelden die te zien zijn, waren toen wereldwijd alleen die televisiebeelden. Iedereen zag hetzelfde, iedereen was getuige van die ene, zelfde moord. Omdat zoiets nog nooit publiekelijk vertoond was, was het alsof er wereldwijd een ervarings-kernbom was gegooid.

Ruim anderhalf jaar na de moord op deze Amerikaanse president werd de Voting Rights Act aangenomen, op 6 augustus 1965. Die moest garanderen dat er voor niemand belemmeringen bestonden om te stemmen. Vijftig jaar later staan de federale kieswetten en de kieswetten van de staten weer volop in de aandacht. Want dat er bij Amerikaanse verkiezingen wordt gefraudeerd, is al decennia bekend. Alleen: het is zeer moeilijk het aan te tonen, door alle mogelijke manieren waarop het gebeurt.

Dat gezegd hebbende, er wordt betoogd door doorgewinterde activisten, niet in de laatste plaats aan de universiteiten en in politieke partijen, dat er ‘systemisch racisme’ is in de VS en in de Westerse wereld. Zwarte grootheden als de econoom Thomas Sowell maar ook opiniemakers en wetenschappers als Coleman Hughes, John McWhorter, Glenn Loury, Shelby Steele, Jason Riley, Larry Elder en talloze anderen verwerpen deze poging om te doen alsof er geen enorme vooruitgang geboekt is sinds begin jaren ’60.

Wat in de Declaration of Independence, de Grondwet en in de Emancipation Declaration is neergeschreven, heeft de ban van het racisme wel degelijk verbroken. De 4^e juli is daarom een gedenkwaardige dag. Het is de dag dat een wereldmacht in wording verklaarde dat alle mensen evenwaardig zijn, en rechten hebben die hen niet kunnen worden afgepakt. Van de huidige grootmachten is daarom enkel de Verenigde Staten van Amerika niet totalitair, wat de Amerika-haters ook beweren.

Delen

n.b. Zin verwijderd over Benjamin Franklin, die nooit president is geweest. In de gemailde versie staat die nog wel.

Volgens de Commissie en de Raad is de digitale euro een betalingssysteem met een offline en een online variant. Offline gaat dan in de vorm van een afgeschermd deel van je wallet op de telefoon en betalingen doe je met NFC door telefoons bij elkaar in de buurt te houden. Ook wordt gekeken naar batterijgevoede smartcards met dergelijke functionaliteit. Daarvoor is geen internetverbinding vereist. Dat is handig in het geval van langdurige stroomuitval – bijvoorbeeld door de vergroening van het elektriciteitsnet – of een grote cyberaanval die het hele internet in Europa voor meerdere dagen of weken plat legt. Als er weer internet is en daarmee verbinding met je bank, worden de bedragen verwerkt.

De online-variant werkt daarentegen precies als bijvoorbeeld iDEAL: je doet betalingen via het internet. Je betaalt rechtstreeks van je digitale euro-portemonnee naar een handelaar of een andere particulier, via de betaalinfrastructuur van de ECB. In tegenstelling tot de offline-variant is de meerwaarde van de online-variant minder duidelijk: als we al iDEAL (nu Wero) hebben in Nederland, waarom hebben we dan een publiek alternatief nodig? Wanneer was een publieke dienst ooit beter of goedkoper dan dezelfde dienst die door een private speler wordt aangeboden?

Die vraag stelde de rapporteur zich ook. Zijn initieel voorstel was een splitsing van de digitale euro in de offline en de online-variant. De EU zou eerst de offline-variant uitrollen. De online-variant zou pas worden ingevoerd als de private spelers zoals Wero of het Spaanse Bizum, er zijn er ondertussen meer, tegen een bepaalde datum niet in alle Europese landen voldoende actief zouden zijn. Zo zou de EU private betalingssystemen voldoende tijd en ruimte laten om zich te ontwikkelen op de Europese markt en zou de EU louter focussen op de uitrol van een noodinfrastructuur.

Ik steunde dat voorstel. Navarrete had een meerderheid over rechts voor zijn eigen voorstel maar zwichtte alsnog onder de druk van het linkse blok, dat vasthield aan het Commissievoorstel en stelde dat er geen mogelijkheid was om de online variant te verwerpen: alles of niets. Navarrete ging toch over links, wellicht op bevel van de strakke Duitse partijleiding van de EVP, die op dit onderwerp elke samenwerking met rechts resoluut uitsluit.

Met een online digitale euro wordt de ECB een directe concurrent van de banken. De ECB hoeft geen winst te maken, kan eindeloos verlies maken met de geldpers in de kelder, en is ook nog toezichthouder op de banken en ook nog toezichthouder van zichzelf als uitgever van de digitale euro. Ik heb geamendeerd dat dat absoluut niet kon. Verworpen.

Wie moet betalingen in digitale euro aanvaarden?

Voorlopig zijn er dus geen belemmeringen aan wat je ermee kunt kopen. Maar is iedere verkoper in de EU of in de eurozone verplicht de digitale euro te aanvaarden? De digitale euro is een alternatief voor Amerikaanse betalingsmethoden als Visa en Mastercard, maar het staat winkeliers vrij om betalingen in Visa en Mastercard te weigeren. Logisch. Visa en Mastercard rekenen kosten voor het gebruik van hun betalingsinfrastructuur. Die kosten kunnen sterk verschillen tussen de lidstaten. In sommige landen wordt een percentage op de totale verkoopsom gerekend, in andere landen een vast bedrag onafhankelijk van de grootte van het betaalbedrag. Als de kosten onaanvaardbaar hoog zijn kunnen handelaren beslissen om bijvoorbeeld geen digitale betalingen onder de tien euro te aanvaarden.

Voor de digitale euro geldt in principe echter een algemene acceptatieplicht: handelaars moeten betalingen in digitale euro aanvaarden, ook heel kleine bedragen. Dat is mogelijk een dure grap. De betalingsinfrastructuur is publiek maar moet nog ontwikkeld worden door de ECB, dus we hebben geen idee wat de kosten gaan zijn.

Volgens het Commissievoorstel is er een uitzondering voor micro- en kleine ondernemingen, en voor non-profits die geen andere vormen van digitale betaling aanvaarden. Ik verbaas me altijd over de positie van non-profits, zoals NGO’s. Non-profits zijn ook al uitgezonderd van de meeste anti-witwascontroles op hun financiële transacties. Het Parlement voert daar een extra categorie aan toe: de zelfstandigen die geen andere vormen van digitale betalingen aanvaarden. Ik wilde verder gaan: een uitzondering voor het hele MKB en alle zelfstandigen.

Wat kost de digitale euro?

Toen ik dat voor het eerst aan de ECB vroeg was het antwoord 300 miljoen. Dat werd in hetzelfde gesprek verhoogd naar 1,2 miljard. Onderzoek stelt het bedrag op 18 miljard. De Europese Commissie houdt het ondertussen op 5,4 miljard. Ik heb eerlijk gezegd geen idee meer welk getal ik serieus moet nemen, of dat dan het ontwerp en introductie betreft, en of daarna de jaarlijkse kosten worden terugverdiend, en of de reeds aangenomen honderd projectmedewerkers bij de ECB zijn meegerekend - en het zal sowieso wel hoger worden dan welk getal dat nu ook genoemd wordt.

De kosten per jaar na de ontwikkeling van het product, dat is dus een moeilijke vraag. We weten nog niet hoeveel mensen en handelaars nu eigenlijk gebruik gaan maken van de digitale euro, hoe frequent men betalingen zal uitvoeren en voor welke bedragen. Het is daarom logisch dat de ECB nog niet goed kan inschatten hoe duur of goedkoop de uitbating van de betaalinfrastructuur zal zijn. De Commissie stelt daarom voor om te werken met een overgangsperiode van tien jaar, waarin de kosten worden geschat op basis van vergelijkbare digitale betalingen, zoals de kosten die Visa en Mastercard vragen aan handelaren, en dat op basis van een Europees gemiddelde.

Het probleem met dit model is dat de Nederlandse kosten op digitale betalingen gemiddeld veel lager liggen dan het Europees gemiddelde. Daardoor zouden de kosten van de digitale euro in Nederland hoger zijn dan die van bijvoorbeeld Visa en Mastercard. Handelaren zullen dan verplicht worden om veel duurdere digitale betalingen in digitale euro te aanvaarden om goederen te betalen die ze goedkoper via iDEAL/Wero, Visa of Mastercard kunnen verkopen.

In de Raad wist het kabinet Schoof een uitzondering voor Nederland binnen te halen: lidstaten met zeer lage kosten op digitale betalingen mochten in de overgangsperiode hun eigen regels toepassen. In Nederland betekent dat 2 tot 4 cent per transactie, onafhankelijk van de grootte van het bedrag. Zo zouden betalingen in digitale euro’s zeker niet duurder zijn dan betalingen met andere digitale middelen.

Maar let op: wanneer de werkelijke kosten voor de ECB afwijken, komen die kosten via de nationale centrale banken gewoon weer bij de belastingbetaler terecht, ook in Nederland.

De rapporteur verwierp het hele idee van rekening houden met de bestaande kosten van het nationale betalingsverkeer: “Het is niet de rol van het Europees Parlement om voor nationale derogaties te pleiten”. Ik lees dat VVD-minister van Financiën Eelco Heinen uitgaat van een proportioneel compensatiemodel, waarbij er door de ECB te lage kosten in rekening worden gebracht bij Nederland. Toch stemde de VVD voor de parlementspositie zonder de derogatie, dus mij is niet helemaal duidelijk wat nu de bedoeling is.

De Europese parlementspositie

Het blijkt sowieso lastig om het tegenvoorstel van het Europees Parlement te lezen want ik zag dat diverse Europarlementariërs ongefundeerde uitspraken deden over de uitkomst. Nee, het betalingsverkeer wordt dus niet goedkoper maar duurder, en nee, Visa en MasterCard manipuleren de markt niet want het onderzoek daarnaar is nog helemaal niet afgehandeld, en nee, het is ook niet een anti-Trump-kaart want Trumps termijn loopt af voordat de digitale euro er is, en nee: de privacy is juist niet gewaarborgd. Je vraagt je af waarom partijen eigenlijk voor het voorstel gestemd hebben als ze de tekst duidelijk niet gelezen hebben.

En nu?

De stemming is een stap in het proces naar een mogelijke introductie rond 2029. Maar het is niet de enige stap. Ik heb voortdurend gewezen op de beperkte projectmanagementervaring van de ECB en aangedrongen op testen. Ik wilde niet alleen functionele testen maar ook ‘ethicial hacking’. En vanzelfsprekend moet in het geval van een mislukking het project eindigen.

Deze laatste twee eisen zijn door het parlement verworpen. Ook als de test mislukt, gaat het project gewoon door. Maar de pilot komt er dus. De ECB plant deze vanaf de tweede helft van 2027, met een twintigtal geselecteerde banken en een beperkt aantal handelaren, zowel online als offline.

Maar dit blijft beperkt tot interne ECB-omgevingen, wat de representativiteit beperkt. Het is de vraag of de pilot transparant gaat zijn over privacy-implicaties en mogelijke faalscenario’s.

Nog wat geleerd, Zijlstra?

Ik kan een opsomming geven. Ik heb geleerd dat er wel degelijk een probleem is wanneer betaaldata over de oceaan verdwijnt en strenge persoonsgegevensbescherming dan in de praktijk hoofdzakelijk een dode letter blijft.

Ik heb geleerd dat er zeker een business case te maken valt voor een Europese betaalinfrastructuur, maar dan het liefst eentje waar private betaaldiensten op kunnen opereren. Het klopt namelijk dat we beter wat onafhankelijker kunnen zijn van Amerikaanse en Chinese betaalplatformen.

Ik heb ook geleerd dat de meeste geesten bij de christendemocraten in het Europees Parlement nog niet rijp zijn voor deals over rechts, ook al ligt daar een ruime meerderheid. Je kan nog zo constructief en met onderbouwde meningen aan de onderhandelingstafel aanschuiven, en gemeenschappelijke grond met de mensen in het centrum zoeken en vinden op wat uiteindelijk grotendeels een technische discussie is, en hoewel individuele christendemocraten graag samenwerken (ook met mij), is de leiding ideologisch volkomen met links verweven. Die samen rechts, en daarmee ook mij, uitsluiten.

Ook zie ik, los van de ECB die daar zelf helemaal niet mee bezig is, hoe in deze Verordening de fundamenten van een controlemaatschappij zichtbaar zijn, en hoe makkelijk politici zich in die richting laten duwen alsof ze het zelf verzonnen hadden.

Aan de Nederlandse handelaren die onder de acceptatieplicht vallen: het spijt me dat het niet gelukt is. De Nederlandse consument wijs ik er met plezier op dat de digitale euro geen gebruiksplicht kent. Op dit moment dan.

Delen

— Auke Zijlstra is Europarlementariër namens de PVV. Voor NN schrijft hij over het wel en vooral wee in Brussel. Op X is hij te vinden als @EconoomZijlstra.

Eerdere Berichten uit Brussel over de digitale euro

Hoe zal het Iraanse volk zich nu voelen?

Hoe voelt een volk zich dat is verraden?

Ik herinner me dat je vroeger om de zoveel tijd op een plein in Teheran zo’n honderdduizend of meer leden van de Revolutionaire Garde zag. Vooraan zat een tulbandman op een ongemakkelijke troon - het zal een ayatollah zijn geweest, maar ik weet niet meer welke want ik hou dat niet goed bij - en de menigte, die zich tot totale hysterie opwerkte, scandeerde continu ‘Dood aan Amerika! Dood aan Israël!’

Ondertussen doodden ze hun eigen mensen, want die waren ruim in voorraad.

Maar nu vermoed ik dat een deel van het volk dat hoop koesterde en zich terecht door Amerika verraden voelt, eveneens zal roepen dat “Amerika” dood moet.

Verraad maakt je machteloos en dan kan je twee dingen doen: dat je je koest houdt. of dat je je bek opentrekt. Ik raad aan je koest te houden. Wie kiest voor het heldendom probeert uiteindelijk nog iets zinvols van zijn suïcide te maken. Wie held wil zijn, moet ooit diep wanhopig zijn geweest.

Hoe vermoord je eigenlijk een land? Ik zou het niet direct weten. Daarom vind ik zo’n leus altijd iets kinderachtigs hebben. Alsof je de atlas opent en hee, Amerika is weg. En kijk, Israël ook! Verdomd, die zijn in 2026 door Iran een kopje kleiner gemaakt. Aan de andere kant kan zo’n leus alleen maar betekenen: ‘wij, de Revolutionaire Garde van Iran, keuren het goed als de atoombom tegen Amerika en Israël wordt ingezet, want anders krijg je zulke landen niet weg’. Die leus moet ooit waarheid worden.

Israël beseft dat. Maar Amerika niet. Amerika gelooft in “deterrence”, afschrikking.

(Lezers, ik betreed nu een gebied waar ik weinig van weet, namelijk defensiepolitiek. Maar ik ga een poging wagen.)

Eens kijken wat de NAVO hierover te vertellen heeft: “At its core, deterrence is the ability to alter an actor’s cost-benefit calculus so they decide against taking an undesired action. It succeeds only when the opponent clearly understands that the costs of acting outweigh any potential gains.”

Belangrijk is die laatste zin… that the costs of acting outweigh any potential gains.

Keer op keer wordt duidelijk (en het wordt steeds duidelijker) dat waar de islam regeert, de dood het grootste offer is dat ze kunnen brengen. Dat is pas winst! De vraag is natuurlijk waarom ze dan niet massaal zelfmoord plegen. Dat komt omdat Allah meent dat ze hier op aarde nog wat te doen hebben - namelijk Israël van de kaart vegen, ons allemaal bekeren, Amerika vernietigen, etc. Niet goedschiks, dan kwaadschiks.

Dus de ayatollahs worden niet afgeschrikt. Ze kiezen geen eieren voor hun geld, maar zien de totale vernietiging van zichzelf als ondergeschikt indien dat eveneens de totale vernietiging van Israël en Amerika teweeg kan brengen. “Maar in de straat van Hormuz kiezen ze toch wel voor een wapenstilstand?” Nou, die wordt keer op keer expres geschonden en over die nucleaire deal weten we nog niets.

Het ultieme offer, de dood, is door de hele geschiedenis heen een wapen geweest en wordt krachtiger, meedogenlozer als het religieus wordt geïnspireerd. Bij gebruik zal de Allerhoogste zielsveel van je houden en zal Hij je alles schenken wat je wil. Tja, als je gelooft dat een simpele moord op een ongelovige je al 72 maagden kan schenken, dan kan de vernietiging van een heel land elke wens van je in vervulling doen gaan.

(Maar wat wens je dan?)

De martelaar, de sjahied, is een reclametruc die het zwartste wit moet laten lijken. Nergens is het leven zo waardeloos als bij de fanatieke islam; alles wat ze dierbaar is, schenken ze aan de dood.

Deterrence raakt, zo zien we tegenwoordig, zijn zinvolle betekenis kwijt.

Ook Poetin denkt tegenwoordig over het atoomwapen na.

En ik denk dat Trump ook niet twee keer zal nadenken om het atoomwapen in te zetten als dat zou moeten.

Ook dat begrijp ik. Momenteel zijn de grote leiders ongeveer even oud. Net zo oud als ik.

Mijn lievelingswens zou zijn om weer pacifist te worden, zoals ik vroeger was. Maar steeds regelmatiger fantaseer ik over een pistool waarmee ik bepaalde mensen kan vermoorden. De jongen die hier in de straat de 83-jarige zeer lieve mevrouw S. heeft aangevallen en beroofd. De vrouw die de poten van haar hond heeft vastgebonden en hem daarna in de Prinsengracht heeft gegooid. De jongens die twee jaar lang hun klasgenootje hebben gepest waarna hij zelfmoord pleegde.

De politie pakt me en ik krijg, weet ik veel, tien jaar gevangenisstraf. Wat maakt het uit, over drie, vier jaar ben ik vermoedelijk dood of zo seniel dat ik niet eens weet wie ik ben en waar ik leef. En zo ontwaakt in mij de fascist die ik verafschuw. Het gaat vanzelf. Dat ik me nog weet te beheersen komt door de dunne laag beschaving die ik nog bezit, al zit die onder het brokkelige craquelé.

Dat gevoel wat ik ken, hebben die leiders ook, maar dan met minder beschaving.

De dood, vernietiging, lijden, raakt ze niet meer; vanaf je vijftigste sterf je namelijk al bij stukjes en beetjes. Je weet dat er eigenlijk geen oplossingen zijn. Je wilt de boel schoon achterlaten…

Ik wou dat ik het Iraanse volk dat die ayatollahs weg willen hebben een mooie nucleaire bom kon geven. Vertel maar niet verder.

Schunnige Zinnetjes

• Dus door die afslank-injectie raak je vergiftigd waardoor je geen zin meer in eten krijgt. Kan je dan niet beter een half uurtje naar Rob Jetten kijken.

• Het verschil tussen die afslank-injectienaald en mijn vriendin is totaal weggevallen.

• Door die afslank-injecties is mijn vrouw een verdunde oplossing van zichzelf geworden.

• Als er wordt gelachen tijdens bepaalde talkshows hoop ik altijd dat er één of twee letterlijk stikken van de lach.

• In het Stedelijk Museum krijgen witte mannen tegenwoordig de zwarte piet.

• Eerlijk is eerlijk: Affelay heeft niet de harten van de Nederlanders gestolen.

• Identiteit: Als Nederlander voel ik mij in Amsterdam heel vaak een bedreigde jongen uit het Midden-Oosten.

• Identiteit: Als voetballer van het Nederlands elftal voel ik me Duitser.

• Als straf moesten de Nedelandse voetballers in de kleedkamer naar een opname van “Orgel Joke” luisteren.

Delen

Theodor serveert ook columns en literaire stukjes op SlordigLeven.nl

Theodor Holman

Literair warhoofd houdt van slordig leven

Even kort maar en met een lichte zweem van zelffelicitatie. Aan u, de lezer. Aan mijn fijne colofon. En vooruit, ook een beetje aan mijzelf. Want Nijmans Nieuwsbriefje staat op plaats 7 in de top 10 van alle Nederlandse nieuwsbrieven. In de oranje zee van Substack eindigt NN hoger dan het nationale elftal op het WK. Alle reden om níet te gaan rellen, maar wel om vol goede moed de doelpalen te blijven verzetten.

Ik hou het kort, want 21 juni is net geweest en het jaarlijkse verjaarverhaal hoeft hier niet herhaald te worden. Maar even, voor de context - plus een aardige anekdote.

Substack heeft onlangs een Nederlands kantoor geopend, daar mevrouw Margot James de sleutels van gegeven en tevens besloten Nederlandse leaderboards te bouwen (en automatische vertaling van alle artikelen aan te zetten, dus wie weet wordt NN ooit zelfs Big in Japan).

Met Margot maakte ik onlangs kennis en dat was behalve erg aangenaam ook min of meer toevallig. Vanwege mijn domicilie in Portugal stond ik namelijk wel bij haar Iberische collega op de lijst maar niet op de Nederlandse radar. Gelukkig hebben we elkaar gevonden, is ergens in de digitale backend op een button gedrukt en daarmee ben ik toegevoegd aan het nationale equipe van nieuwsbrief-makers.

Vervolgens was ik verbaasd maar blij verrast om te horen dat NN meteen in de top tien binnen komt in de net gelanceerde Nederlandse Bestseller-lijst, en in het rijtje Rising sta ik op dit moment zelfs op plek 2 (al hijgt ene Jan Dijkgraaf me in de nek, en sprint me ongetwijfeld spoedig voorbij). Maar kleur mij content, en mijn content kennelijk populair. Het lijkt er op dat het concept van NN om met meer dan één mannetje-met-een-mening (ikke) aan een multi-stemmig platform (colofon) te bouwen, begint aan te slaan. Zegt het vooral voort!

Na tweeënhalf jaar solo & zelfstandig, met géén idee of het kans van slagen had, maar met op dit exacte moment 10.475 free subs, een gestaag groeiend aantal betalende abonnees (kom erbij, we zijn een winnend team!), zes verschillende bijdragers plus twee podcasts, laat deze door Substack geopenbaarde Nederlandse sub-divisie zien dat we hoe dan ook de goeie kant op gaan.

Dat maakt mij vrolijk, dat stemt mij hoopvol en het is in bredere zin een mooie ontwikkeling dat Substack in Nederland dermate goede voet aan de grond krijgt, dat dit door DPG gevreesde Amerikaanse platform voor vrije, ongebonden publicisten zijn eigen cheffin de mission heeft gekregen.

Want dan is de rek er nog niet uit - we zijn pas net begonnen. Bedankt maar weer eens, dat u er bent. Ook wanneer Substack in Nederland door blijft groeien en meer schrijvers aantrekt, hoop ik dat NN nog lang noordwaarts zal blijven wijzen in de ranglijsten. Want de Nederlandse mediamarkt snakt naar minder verstikking en vingerwijzers, en meer vrijheid op een platform waar een direct contact met je lezers, abonnees en achterban volgens mij ook tot meer vertrouwen leidt. De hoge positie van in de ranglijsten wekt ten aanzien van NN in ieder geval wel die suggestie!

Enfin. Ik ging het kort houden, dus tot zover. Morgenvroeg - woensdag 1 juli - hervatten we de reguliere dienstverlening met Theodor Holmans Blauwe Hap, donderdag deel twee van Auke Zijlstra’s Bericht uit Brussel over de digitale euro en vrijdag luidt Tamarah Benima de week uit, en de Sjabbat in. Shalom!

Verwijs een vriend

Nieuw hier? Kijk gerust eens rond:

Haal meer uit Bart Nijman in de Substack App

Beschikbaar voor iOS en Android

Download de App

In 2007 constateerde prinses Máxima dat ‘de Nederlandse identiteit’ niet bestaat. Toevalliger heeft Nederlands sinds dat jaar altijd een positief migratiesaldo gehad en sinds 2022 komt honderd procent van de netto bevolkingsgroei uit migratie. Terwijl Nederlanders meer dan ooit zoeken naar ‘onze’ identiteit, vragen Nederlanders met een migratieachtergrond zich anno 2026 juist af of ze nog wel bij Nederland mogen horen. Wat is Nederland, en van wie is ons land?

‘’De’ Nederlandse identiteit? Nee, die heb ik niet gevonden’, sprak (destijds) prinses Máxima op 25 september 2007 bij de presentatie van een WRR-rapport met de titel Identificatie met Nederland. Ook zei ze: ‘’De’ Nederlander bestaat niet’. Bijna twee decennia later, zondag 31 mei 2026, vroeg journaliste Fidan Ekiz zich echter vertwijfeld af ‘of ze er nog wel bij hoort’. Bij WNL op Zondag zei ze: ‘Er groeien generaties op met de gedachte horen we hier nou wel, of horen we hier niet en ik had nooit gedacht dat ik dit zou moeten uitleggen.’

Eigenlijk kan het niet allebei waar zijn. Er kan niet géén ‘de’ Nederlander zijn, waar je dan vervolgens toch ‘niet bij kan horen’. Als er geen eensluidende Nederlandse (culturele) identiteit zou zijn, kun je daarvan immers ook niet buiten gesloten worden. Toch zit er zowel een kern van waarheid in wat Máxima zei, als in wat Fidan Ekiz verwoordde. En allebei hebben ze tevens ongelijk.

De uitspraken van Máxima leidden in 2007 tot behoorlijke verontwaardiging. Wie dacht die omhooggevallen Argentijnse Junta-dochter niet dat ze was? Nederlanders lézen immers graag de les, maar láten ‘m zich liever niet lezen. In het rumoer bleef vaak achterwege dat Máxima in haar toespraak ook zei: ‘Als troost kan ik u zeggen dat ‘de’ Argentijn ook niet bestaat.’

Waaraan ze toevoegde: ‘Ik vind het daarom heel interessant dat de titel van het rapport van de WRR niet is De Nederlandse Identiteit. Maar: Identificatie met Nederland. Dat laat ruimte voor ontwikkeling. En voor diversiteit.’

In 2007, op de valreep van een maatschappelijke omslag naar de massamigratie die we sindsdien hebben meegemaakt, was diversiteit nog geen de facto beleidsdogma waarmee autochtone Nederlanders achterin de bus worden gezet, en statushouders voorrang krijgen op sociale huurwoningen. Het was een term die paste in de liberale, tolerantie traditie van Nederland.

Fidan Ekiz identificeert zich overduidelijk met Nederland. Wie haar naam niet kent en haar verschijning niet zou zien maar louter haar stem zou horen, hoort een Rotterdamse parelketting-tongval en zou geen moment denken dat haar ouders van Turks-Griekse afkomst zijn. Ze is geboren en getogen in Nederland en heeft een zoon met Wierd Duk, die op zijn beurt bepaald geen onbekende pleitbezorger is voor de Nederlandse cultuur, geschiedenis en identiteit. Fidan ís Nederlands en tegelijkertijd een verpersoonlijking van die voornoemde diversiteit, in de betekenis van 2007.

In 2026 is diversiteit een dogma, een giftige term, en zo ziet de lezer al een beetje waar het heen gaat: het nationale debat over afkomst, cultuur, identiteit en samenleven in het met dijken omzoomde en door poldermolens droog gehouden Rijn-sediment dat zich Nederland noemt, is sinds de observaties van de toen zelf pas net ingeburgerde Máxima niet gezelliger geworden.

Read more