De raad zal deze week instemmen met een voorstel van D66, GroenLinks (of hoe ze zichzelf ook noemen) en DENK om de Joden nog verder in het verdomhoekje te drukken.

Het stadsbestuur zal formeel uitspreken dat ‘banden met organisaties die bijdragen aan oorlogsmisdaden of misdaden tegen de menselijkheid onwenselijk zijn.’ In wezen wordt antisemitisch BDS-activisme in Amsterdam gewoon wet, waarmee Palestijnse terreur de facto beloond zal worden en Mokum minder leefbaar wordt voor "duh zionistuh”.

Van ‘meer ambtelijke controle’ (HALLO! AUFMACHEN!) op ‘inkoopketens’ die handel drijven met Israëlische bedrijven in Judea en Samaria tot het ‘verkennen van steun aan wederopbouwprojecten in Palestijnse gebieden’ (de stad op palen gaat helpen met tunnels graven?), zal Amsterdam alles doen om dit latente antisemitisme ‘actief te communiceren richting bedrijven, culturele instellingen, sportorganisaties en onderwijsinstellingen.’

Ja Theodor, die Amsterdamse vrijheid is geleefd, en opgebruikt - wat rest zijn de stinkende hopen vullis. Dat is niet jouw schuld maar het is inderdaad absurd.

Bronnen & verwijzingen

Zie AT5 of DKDWNBNZN voor het progressieve dertienpuntenplan, dat door D66, PRO en DENK wordt overgenomen uit de antisemitische actiepunten van het ‘Amsterdam Palestina Referendum’ (APR), een vuig samenraapsel van pro-Palestijnse en Hamas-steunende kliekjes:

Gelukkig er ook nog Sam Harris, in eigen tekst of bij Haviv Rettig Gur. Maar hoe zeer de Joden ook de media & de wereld zouden beheersen, volgens Andrew Fox verliest Israël de propagandaoorlog - en daarmee z’n internationale legitimiteit.

Sam Harris

Why I Won’t Debate Critics of Israel

Many readers and podcast listeners have been dismayed by my enduring support for Israel and now urge me to debate someone—really anyone—drawn from a growing cast of scholars, grifters, and moral lunatics who have made that beleaguered country their professional or psychiatric obsession. The…

Read more

6 days ago · 6646 likes · 1179 comments · Sam Harris

Haviv Rettig Gur

120: Sam Harris on tribalism, religion, and what actually saves us

To support our work, please consider joining our Substack (https://havivgur.substack.com/ ), or Buy Me a Coffee (https://buymeacoffee.com/havivrettiggur …

Listen now

10 days ago · 127 likes · 4 comments · Haviv Rettig Gur

Andrew Fox

Israel’s greatest threat isn’t Hamas, Hezbollah or Iran

With tedious regularity, I am accused of being a paid Israeli shill. It is what people reach for when they do not want to engage with what I have actually said. It is easier to imagine a transaction than an argument, easier to believe there must be a cheque somewhere than to accept that a person might look seriously at Israel, Gaza, Hamas, the West Bank…

Read more

2 days ago · 2 likes · Andrew Fox

Deze Radio Blauwe Hap gaat ook over de corona-verhoren, Amerika en het (gebrek aan) Nederlandse nationale trots en weerbaarheid:

MP3 voor Lex

Haal meer uit Bart Nijman in de Substack App

Beschikbaar voor iOS en Android

Download de App

Het blijft toch heerlijke slow-tv: die openbare verhoren die nu gehouden worden door de parlementaire enquêtecommissie corona. Waar ik als student de enquête over de bouwfraude live volgde, zit ik nu ook wanneer ik kan aan de buis gekluisterd. Wat een ander beeld van het werk van de Tweede Kamer: rustig en stevig doorvragen. Worstelen om toch antwoorden te krijgen, met de vileine opmerking als het uitblijft.

We leven in een land van 18 miljoen bondscoaches als het Nederlands elftal weer eens aantreedt voor een toernooi, maar ook in een land van 18 miljoen deskundigen als het gaat om het terugkijken op de coronajaren. Iedereen heeft zijn eigen vragen, zijn eigen opvatting en zijn eigen reconstructie al gemaakt. Toch is het goed dat nu de enquête eindelijk wordt gehouden, omdat er waarheidsvinding moet plaatsvinden en omdat er conclusies moeten worden getrokken uit hoe de grondrechten zijn afgewogen.

Dat ook de Tweede Kamer onder het vergrootglas ligt, is meer dan nodig. Ook ik als toen functionerend Kamerlid heb veel informatie niet gezien, gekregen of doorzien. Dat dit dus wordt geëvalueerd, is meer dan goed.

Rond enquêtes vindt altijd veel gespin plaats. Ook dit keer weer. Achteraf de koe in de kont kijken, lekker makkelijk! Of deze, ook bij iedere enquête bon ton om te spinnen: Met een afrekencultuur, zullen bestuurders nooit meer besluiten nemen!

Ik zal deze luchtverplaatsing maar direct beantwoorden met twee keer ‘dikke onzin’. Sowieso zijn bestuurders veel te ijdel om geen besluiten te nemen en als het gaat om de eerste stelling: hoezo achteraf? Is niet één van de grote schadelijke fenomenen van de coronatijd dat iedereen die – een beetje – anders dacht dan de mainstream-mening weggeduwd werd en als ‘wappie’ te boek kwam? En dan heb ik het niet slechts over Rita met een mening, maar wetenschappers, mensen uit de praktijk die onterecht weggezet werden!

Maurice de Hond komt. Nodig Armand Girbes ook uit!

De commissie gaat – naast de terechte vragen over de besluitvorming en de afwegingen – ook met mensen spreken die er ánders over dachten. Gefundeerd anders over dachten. Zo weten we dat Maurice de Hond is uitgenodigd. Maar van Armand Girbes, inmiddels emeritus professor klinische geneeskunde en 25 jaar lang het hoofd van de intensive care van het VU medisch centrum, weet ik dat hij níet is opgeroepen. Dat is een gemiste kans!

Door zijn lange staat van dienst voor de professionalisering van de intensive care-geneeskunde heeft Girbes een belangwekkend internationaal netwerk en hij wees er al tijdens de eerste golf op dat we moesten opletten dat corona ándere zorg niet helemaal weg zou drukken. Hij zag op zijn IC wat wel en niet werkte, maar bereikte nauwelijks (of niet) de tafels waaraan besloten werd. We worden er allemaal beter van als hij in een sessie slow-tv uitgebreid zijn ervaring en inzichten kan delen met de enquêtecommissie.

Om te zorgen dat we niet alleen een goede reconstructie maken van wat er in Den Haag goed en fout ging, maar ook om in te zien hoe het ánders had kunnen gaan, is het zeer gewenst om een goede drie uur slow-tv te hebben met iemand die weet hoe in crisissituaties te handelen – dat is het dagelijks werk op een IC immers. Iemand die tegelijkertijd oog wist te houden voor de patiënt én zijn familie. Als er iemand op de hoogte is van hoe het één inherent samenhangt met het ander, dan moeten we Armand Girbes hebben als getuige!

Samen met Marianne Zwagerman start ik in de komende dagen heb ik deze petitie opgesteld om de Tweede Kamer én de enquêtecommissie te bewegen om hem ook openbaar en onder ede te horen. Ik reken op uw steun!

Ook omwille van wat Khadija Arib vorige week zei tijdens haar verhoor: het gaat niet alleen om lessen trekken, maar ook om het belang van waarheidsvinding.

Op slag van het wereldkampioenschap voetbal in het land van Donald Trump, waarover diverse deug-duiders roepen dat je nu vooral níet naar die halve fascistenstaat moet afreizen, is het een verademing een boek te lezen waarin niet alleen de naam van de huidige president nauwelijks voorkomt, maar dat zich volledig richt op de fijne waarden van vrijheid, onafhankelijkheid en soevereiniteit die het fundament legden voor wat zo’n indrukwekkende, ontzagwekkende en cultureel aanstekelijke wereldmacht is geworden. En niet alleen dat: Amerika, dat zijn wij van Geerten Waling geeft je ook nog het warm gloeiende gevoel van zachte trots dat ‘wij’ daar iets aan hebben bijgedragen.

Abonneer nu

Kom daar nog maar eens om, sinds de eerste verkiezing van Trump in 2015. Hoewel de NPO niet minder geld uitgeeft aan grote groepsreizen en personele perstrips naar het Land of Hopes and Dreams, is de berichtgeving volkomen verzuurd en naar sneue eenzijdigheid en simplificatie gekanteld. Amerika is Donald Trump, en Donald Trump is Amerika, en dat is allemaal Echt Ontzettend Vreselijk.

Mijn eigen ambiguïteit over de huidige Amerikaanse president heeft nooit afbreuk gedaan aan mijn liefde voor het land, z’n geschiedenis en z’n geweldige inwoners. Vanaf de eerste keer in 2004 tot het laatste bezoek in 2018 reed ik zo’n 50.000 kilometer door 36 staten. Met m’n ouders, m’n broer, met vrienden of m’n vrouw - van Boston tot San Francisco, van Key West tot Chicago en van New York tot New Orleans: nooit heb ik niet genoten van het land dat z’n rijke geschiedenis in bijna alle musea gratis openstelt en etaleert, en waar je de vrijheid welhaast in plakjes kunt snijden om in je valies mee naar huis te vervoeren.

Ik romantiseer, uiteraard, en geef de schuld daarvan aan Geerten Waling, wiens nieuwste boek me voor het eerst in tijden het gevoel gaf dat je echt nog wel van de Verenigde Staten kunt en mag houden. Want daarin is zo veel veranderd.

Toen ik mijn MA American Studies volgde aan de Universiteit Utrecht en vanaf januari 2009 een heerlijke lange winter en voorjaar in het ijskoude Madison, Wisconsin woonde (een diepblauw studentenbolwerk in een rode swing state van zuivel, ijs, Harley Davidson en Miller bier), werd kort na mijn aankomst Barack Obama ingezworen als president. George W. Bush was eindelijk weg, de Democraten hadden het land weer in handen en van ‘mijn’ UW-M campus tot diep in de haarvaten van het Mediapark vierde men de opluchting.

Een zwarte man was gekozen, de hoop kwam terug, de American Dream bestond toch nog en de Verenigde Staten waren weer onze allerbeste vriend. Hoera!

Tijdens de verkiezingsnacht van november 2008 was ik ongeveer de enige student Amerikanistiek die op de Uithof in Utrecht met een button van zijn Republikeinse tegenkandidaat John McCain had rondgelopen. Een beetje uit recalcitrantie want ik heb geen zeggenschap in wat de Amerikanen kiezen en tevens vond ik die Obama toen nog wel een aardige prater. Bovendien wás zijn winst ook van historische betekenis.

Wel voelde ik het leedvermaak toen tijdens een gastcollege in Utrecht een Amerikaanse diplomaat van Republikeinse signatuur op een verwijtende vraag van een medestudent waarom er ‘nú pas’ een zwarte man tot president was gekozen, droogjes antwoordde: ‘Leuke vraag, Europeaan, maar waar is jullie Obama?’ Volgens mij komt zelfs anno 2026 enkel het kortstondige premierschap van de Brits-Indiase Rishi Sunak nog het dichtst in de buurt van ‘zwart leiderschap’ in Europa.

‘De lezer zij gewaarschuwd’

Maar daar gaat Amerika, dat zijn wij helemaal niet over. Ver voordat Amerika z’n eerste zwarte president koos, begint de zoektocht van Geerten Waling (gepromoveerd historicus, onderzoeker, journalist en columnist) bij de geboortepapieren van niet alleen Amerika, maar ook van ons eigen land.

Dat doet hij, heel fijn, zonder postmoderne fratsen: dit boek gaat over de stichting van de Verenigde Staten en dat werd gedaan door “blanke mannen met macht, vermogen en aanzien”, benadrukt de schrijver in een inleiding waarin ook deze (door mij iets ingekorte) alinea staat:

“Geschiedschrijving [zegt] dikwijls meer over de tijd van de historicus dan over het tijdvak dat hij onderzoekt. Met de toegenomen gevoeligheid voor sociale rechtvaardigheid, diversiteit en inclusie, is ook het aantal academische studies naar slavernij, racisme, discriminatie en andere vormen van onderdrukking in het verleden navenant toegenomen. De lezer zij gewaarschuwd: dat perspectief speelt in dit boek amper een rol.”

Amerika, dat zijn wij is overigens ook geen ‘anti-woke’ boek, het is domweg wat een geschiedenisboek behoort te zijn: een goed onderzochte, op brede bronnen gebouwde verkenning van historische gebeurtenissen. Het bestaat bovendien in een actuele context: de Verenigde Staten bestaan aankomende 4 juli 250 jaar.

Hoe het allemaal begon, mag in algemene zin als bekende materie verondersteld worden. Van de Pilgrim Fathers en de handelskoloniën tot ‘no taxation without representation’, de Boston Tea Party en de strijd met de Engelse koning George III, van wie de eerste dertien staten zich vanuit ‘Common Sense’ losmaakten middels de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring van 4 juli 1776.

Nederland bestaat, vanaf zijn eerste gedaante, op 26 juli 445 jaar. Op die dag in 1581 werd het Plakkaat van Verlatinghe getekend door de Staten Generaal van de Zeven Verenigde Nederlanden, waarin het latere Nederland de Spaanse koning Filips II tot tiran bestempelde en zich van hem onafhankelijk verklaarde.

In zijn vlotte schrijfstijl beschouwt Waling deze historische kaders als een soort basale kennis, waardoor je - en dat zal per lezer verschillen - misschien niet bij alle namen of personen de ruimere context zult (her)kennen maar die het boek des te prettiger, vlotter en ook luchtiger maken omdat het niet álles wil uitleggen.

Van Tiende Penning tot een haven vol tirannen-thee

Waling zoekt in zijn boek namelijk primair naar parallellen en verschillen tussen het Nederlandse Plakkaat van Verlatinghe en de Amerikaanse Declaration of Independence van twee eeuwen later. Werd die laatste geïnspireerd door de eerste en zo ja, zijn daar bewijzen voor (of tegen)?

Anekdotes zijn in ieder geval voldoende voorhanden. Waar de Amerikanen in de 18e eeuw hun buik vol hadden van Britse invoerheffingen als de Sugar Act en de Stamp Act (hier geen grap maken over Trumps tarieven - red.), waardoor uiteindelijk de Britse theebalen in de haven van Boston werden gedumpt, leidde de Tiende Penning (een vorm van omzetbelasting) die de Spaanse landvoogd Alva invoerde bij de Nederlanders reeds in 1571 tot het gramschap dat de schalen richting opstand bewoog.

Er bestond een stevige Nederlandse invloed op de vroege vorming van Amerika. Iedereen weet dat New York ooit Nieuw Amsterdam heette, maar wist u dat zich onder de passagiers van de Mayflower, het beroemde schip waarmee de Pilgrim Fathers in 1620 aan land kwamen bij wat nu Plymouth Rock heet, ook Nederlands-Engelse calvinisten in ballingschap bevonden, die vanuit Leiden via Engeland naar het noord-oosten van de Nieuwe Wereld zijn meegereisd? Zij brachten (boeken met) Nederlandse historie mee. Ook de allereerste burgemeester van New York, Thomas Willett, kwam uit Leiden.

Amerika kent vanzelfsprekend vele vaders en moeders, pioniers en verschoppelingen, gouverneurs en kolonisten, gelukszoekers en pechvogels uit alle windstreken die het land hebben bewoond, bedwongen, gevormd of het juist tegen het land of leiderschap hebben afgelegd, maar daarin is een onmiskenbare historische Nederlandse invloed geweest op wet, recht, gezag en handel.

En dus ook op de Declaration of Independence, de Bill of Rights en de US Constitution? Waling dook - over een periode van tien jaar - bijna letterlijk in de boekenkasten van de Founding Fathers, op zoek naar bewijzen voor Nederlandse inspiratie uit de zestiende eeuw.

Daarbij poneert de historicus met zijn journalistieke oog ook wat - zeer terechte - cultuurkritiek over de relatieve Nederlandse onverschilligheid inzake onze eigen oprichting en onafhankelijkheid, zeker in verhouding tot het pompeuze Amerikaanse patriottisme. Ook dat is een actueel onderwerp, in de huidige debatten over Nederland, Nederlanderschap en de demografische en culturele uitdagingen waar ons land mee te kampen heeft.

Ondanks de vele namen, jaartallen en tijdsprongen tussen de strapatsen van Willem van Oranje en de rebellie van Thomas Jefferson en zijn kornuiten twee eeuwen later, krijgt de lezer precies wat ie nodig heeft, in klare taal - de academicus Waling is als het ware vertaald door de journalist Waling. Wie over bepaalde personen of gebeurtenissen alsnog meer wil weten, kan zijn lol op in de ruime bronnenlijst van boeken, archiefstukken en historische documenten die Waling heeft geraadpleegd, bestudeerd en vergeleken.

Voor een hardnekkige Amerika-liefhebber vormen Amerika, dat zijn wij een soort fijne memoires van het klassieke liberalisme en de (volks)soevereine vrijheid, een romantische verzuchting bijna, zowel over die ‘shining city on a hill’ aan de overzijde van de Atlantische Oceaan als over onze eigen Nederlanden, jonge naties die zich beiden ooit een nieuw Israël waanden.

Daarbij is het oprecht fijn om weer eens wat nieuws over de VS én onszelf te kunnen lezen zonder de badinerende echo’s over TWAMP TWAMP TWAMP of de “nuchtere” (lees: hysterische) Hollandse nadruk op de suggestie dat alle Amerikanen op z’n minst een beetje gek zijn. Dat zijn ze niet, ze lijken misschien wel meer op ons dan sommige mensen lief is.

Delen

In maart 2026 was Geerten bij mij op bezoek, en namen we dit gesprek op:

Haal meer uit Bart Nijman in de Substack App

Beschikbaar voor iOS en Android

Download de App

Beste Remco,

Vanavond - zaterdag 6 juni - is de eerste van twee omstreden Ye-optredens in de GelreDome. Je zei enkele dagen terug in een (vriendelijke) Note al dat je het niet eens was met mijn laatste Telegraafcolumn (31 mei), waarin ik bepleit dat je Kanye West alleen achteraf kan toetsen, maar niet op voorhand kunt weigeren. Twee dagen later las ik je stuk ‘A plague o’ both your houses!’, en stokte ik bij het besef onder deze zin: “Er zal meer publiek aanwezig zijn bij [Ye’s] optredens dan dat er Joden zijn in Nederland.”

Een pijnlijke realiteit, zeker als je die koppelt aan deze passage:

“Waar ik het meest over in de put zit is niet de uitspraak van de rechter, die een beperkt mandaat heeft. Nee, het is dat de kleinste minderheid in Nederland, de minderheid die het meest te kampen heeft met haat, zelf naar de rechter moest stappen, omdat de minister niet de moed had om te handelen binnen zijn brede mandaat. Bestuurlijk Nederland buigt, voor de duizendste keer, en dat had niet gehoeven als de minister het openbare orde-principe ruimer had geïnterpreteerd.”

Ik snap je - denk ik - heel goed: het tot Nederland toelaten van Kanye West is een insult to injury voor de Joodse gemeenschap, die al zo veel injury heeft opgelopen sinds 7 oktober. Je proeft in de vergunningsverlening voor Ye wéér die voze onverschilligheid vanuit bestuur en recht over het Joodse perspectief. Er is nauwelijks inleving voor de groeiende injury die de afgelopen jaren is aangericht.

Toch moet je, mijns inziens, iedere insult separaat blijven benaderen. En dan wel het patroon proberen te herkennen.

Abonneer nu

De komst van Kanye is een ingewikkelde zaak. Zijn muziek ken ik niet - als het in een kroeg zou klinken, zou ik geen idee hebben naar wie ik luister (dat heb ik ook met Taylor Swift trouwens). Ik ken Ye alleen zijdelings vanwege zijn roem, zijn relatie met Kim Kardashian, van het feit dat ie z’n huidige vriendin altijd soort van naakt over straat paradeert, en natuurlijk van zijn recente antisemitische rampage. Wat dat laatste aangaat, heb ik absoluut begrip voor de argumenten hem te weigeren.

Ik had inzage in het bezwaardocument waarmee gepoogd werd z’n optreden alsnog te blokkeren, en als je de waslijst aan uitingen en gedragingen ziet, spat de waanzin ervan af. Je kunt het hier lezen (gedeeld met permissie):

Bezwaar tegen komst Kanye

6.45MB ∙ PDF file

Download

Ingediend bij gemeente Arnhem

Download

Voor mij blijft het toch een principieel punt dat je pas binnen de Nederlandse landsgrenzen volgens de Nederlandse wet kunt worden getoetst op uitingen die (eventueel) gedaan worden. Anders kun je - zeker in deze cancelgretige tijden - iedereen op voorhand wel weigeren. Mag Roger Waters dan ook niet meer optreden? Is ook geen vriend van Israël, to put it mildly. Zo kun je heel veel stenen in de immer scheve muur van censuur stapelen.

(Pijnlijk wel, die Waters, want ik ben een groot liefhebber van Pink Floyd, hoewel dat meer door David Gilmour komt dan door hem. Dit terzijde.)

175 euro is veel te duur voor het Pallierapaille

Ook denk ik dat podiumkunsten zelfs nét iets meer vrijheid verdienen dan de gemiddelde uiting. Natuurlijk is antisemitisme op zichzelf geen kunstvorm, hoezeer sommigen er ook een performatieve act van maken. Maar Kanye is ook niet à priori een antisemitische prediker: hij is een rapper, een artiest en deels een beroemdheid om het beroemd zijn. Hij komt niet met de missie om jodenhaat te prediken in een vol stadion.

Dat stadion zal dan ook niet gevuld zijn met jodenhaters. Die zullen er vast tussen zitten - ze zijn overal tegenwoordig - maar zijn publiek is in de eerste plaats muziekliefhebber en/of Kanye-fan. Eerdere concerten van zijn tour hebben ook geen spoor van jodenhaat laten zien. Kaartjes met een vanafprijs van 175 euro zijn sowieso te duur voor het doorgewinterde Pallierapaille, die hebben amper genoeg saldo op de ov chipkaart om in een stationshal te kunnen geraken.

De verhouding tot vrijheid ligt voor mij anders bij bijvoorbeeld islamitische haatpredikers, waarvoor vrijheidsvrezende vlasbaardjes kaartjes kopen om in de Jaarbeurs haatsjeiks aan te horen die expliciet (of, omdat ze vaak niet helemaal gestoord zijn en de grenzen van de wet kennen: juist heel impliciet) prediken over vrouwonvriendelijke mores die Mohammed dicteert, de opdracht aan alle moslims om zich niet aan de liberale wetten van de kuffar ondergeschikt te maken, of de profetische plicht om Joden te haten.

Dat zijn lieden die per definitie subversieve ideeën ten opzichte van de Nederlandse wet, samenleving en individuele rechten koesteren. Die mag je wat mij betreft op voorhand weigeren.

Bij Kanye vind ik dat echt lastiger te onderbouwen, mede omdat het twee kanten op werkt en het bijvoorbeeld ook absurd is dat Keir Starmer aan Eva Vlaardingerbroek de toegang tot Engeland ontzegde. Een Nederlands staatsburger zonder strafblad (bij mijn weten), die niet naar een openbare bijeenkomst in Engeland kon omdat haar mening gevaarlijk zou zijn? Abject. Zoals ik ook sommige uitingen en opvattingen van Vlaar abject en soms ronduit onwaar acht - maar ze moet deze wel kunnen uiten. De toegangsweigering van Wilders tot Engeland, veel langer geleden, was nog gekker: een gekozen volksvertegenwoordiger uit een bevriende democratie!

Delen

Vunzige voddenbaal Bob Vylan

Weer anders is het bij Bob Vylan. Die vunzige voddenbaal vol zwarte identitaire wrok vond in zijn rivier/zee-leuzen en het doodwensen van de IDF een modieuze, opportunistische niche om zijn relatieve muzikale irrelevantie wat op te krikken. In Paradiso ging hij vorig jaar volgens mij meetbaar te ver, door “From the river…” en “Death to the IDF” te koppelen aan een expliciete oproep om “fascisten en zionisten te confronteren in de straten” - waarna er daadwerkelijk een opstootje ontstond voor de deuren van de thans besmeurde poptempel.

(Ik zet er geen voet meer binnen, stampt deze muis, zoals ik dit jaar ook géén kaarten kocht om met vrienden naar Rock Werchter te gaan, omdat Kneecap daar op de programmering staat. Geen cent van mij gaat daarheen, brult deze consument, zoals ik ook nooit - en niet alleen omwille van zijn kutmuziek - een cent aan Ye zou besteden: zelfs voor The Wall van Waters zou ik niet meer betalen.)

Maar wat Vylan betreft: om zijn uitingen en actieve opruiing had hij moeten worden opgepakt en vervolgd. Daarin zit de werkelijke pijn: de toetsing áchteraf van zijn uitingen bleef uit. Onbestraft. Niet eens behandeld, maar zelfs enigszins beschermd (binnen de mentaliteit waarmee Halsema Amsterdam wanbestuurt).

Vanuit diezelfde gedoog-mentaliteit, waarin antisemitisme als kleine bijzaak wordt gezien in een conflict waarin de gegoede burgerij ervan overtuigd is dat Israël “genocide” pleegt, kreeg ook Kanye zijn vergunning. Dat het zo cynisch is, geloof ik echt. Die vergunning is niet verleend vanuit diepe overtuiging van de vrijheid van meningsuiting, noch omdat AIVD-analyses geen gevaar voor de openbare orde zien. Maar gewoon, omdat Joden niet zo moeten zeiken, en beter bij zichzelf & hun zionistische Bibi te rade kunnen gaan. Dat is de injury die (Nederlandse) Joden is aangedaan en waarop insult na insult gestapeld blijft worden.

Dus snap ik ook het bezwaar, de protesten en de (afgewezen) eis bij de rechter door het Centraal Joods Overleg om de vergunning voor Ye alsnog nietig te verklaren. Evenals jouw verzuchting dat de Joden wéér voor zichzelf moeten opkomen, omdat niemand anders het doet - een treurige rode draad door de gehele Joodse historie.

Volgens staatssecretaris Claudia van Bruggen (D66, Justitie en Veiligheid) zal ‘de heer Ye’ scherp in de gaten gehouden worden en zal “ten tijde van het concert worden ingegrepen als dat noodzakelijk is”, beloofde ze aan Ulysse Ellian:

Kijkend naar de afgelopen jaren weten we echter allemaal: die handhaving gaat niet worden toegepast. Er zijn normen die niet worden gehandhaafd (maar wel selectief worden toegepast), en uitingen die in woord worden verworpen maar niet met de middelen van macht en recht worden afgeremd (terwijl andere uitingen juist tot woeste debatten leiden), door politici en gezagsdragers die erbij staan en ernaar kijken - niet zelden zelfs met nauwelijks verholen instemming. Deze doorlopende insults zien we allemaal.

Een gratis studie Tunnelwerktuigbouwkunde

Het falen ligt dus veel dieper en het is institutioneel. Daarvoor moeten we niet de VvMU preventief muilkorven, maar juist een luide stem (blijven) opzetten om de Femke Halsema’s en de Ahmed Marcouchen ter verantwoording te roepen.

En de ministers Van den Brink en Van Weel, die stamelende polder-Starmers die het zijn. Of de Kati Piri’s en aanverwante kast-antisemieten. We moeten van Rob Jetten eisen dat ie luider opstaat voor de waarden die zijn eigen partij altijd met de mond (en de wapperende vinger) belijdt, maar nooit in de praktijk brengt.

Anders zouden D66 (en het CDA) immers ook niet zo “blij” zijn om ‘studenten’ uit Gaza via diplomatieke wegen naar Nederland te halen voor een gratis studie Tunnelwerkbouwtuigkunde in Delft (gevolgd, als je niet uitkijkt, door nareis van de hele familie, met alle neefjes en nichtjes die braaf hun UNRWA-onderwijs hebben gevolgd).

We moeten ook Sjoerd Sjoerdsma benoemen als de schertsfiguur die hij is, met z’n voze truukjes om subsidies te blijven verstrekken aan zijn geliefde UNRWA, dat broeinest voor VN-gesanctioneerd antisemitisme. Waarna hij (om zijn eigen begroting erdoor te kunnen krijgen) ineens wil instemmen met de strafbaarstelling van het zwaaien met Hamas-vlaggen. Ja kom nou. Wie is hier nou bipolair, Kanye of deze D66-minister? En wie is er gevaarlijker voor Nederlandse Joden - een rapper die misschien niet eens weet in welk land hij zich momenteel bevindt en dinsdag weer weg is, of degenen die dat land al jarenlang op deze manier besturen?

We moeten dus niet de vrijheid van meningsuiting preventief aan banden leggen, omdat onze overheid, rechtspraak en zelfs zwaardmacht niet meer bereid zijn of in staat lijken te zijn om hun verantwoordelijkheden te nemen voor toetsing achteraf, handhaving en vonnis. Als we de vrijheid offeren aan zulke institutionele incompetentie, in plaats van deze te gebruiken om wanbesturende wegkijkers en selectieve gedogers aan hun plichten te houden, dan zetten we de vrijheid zélf op het spel - en wat houden we dan nog over?

Kanye is een lul, en een opportunist (zijn excuses waren vanwege zijn verloren vreten, niet vanuit een hervonden moreel kompas). Met zijn bereik en invloed hebben zijn uitingen ontzettend negatieve bijwerkingen gehad. Huge insults.

Maar een bipolaire rapper met grootheidswanen het podium ontnemen, geeft uiteindelijk meer macht aan degenen die het liefst nóg meer vrijheid inperken of afnemen (van liberale, dissidente, vrije en daarin tegenwoordig toch vooral rechtse stemmen), dan dat het tot een iota vermindering in het institutioneel gedoogde antisemitisme leidt. Stel dat de Hamas-vlag werkelijk wordt verboden, dan hoor je toch nú al de brede linkse roep om vervolging van de eerste de beste Prinsenvlag-vendelier? Eén inperking, leidt tot ieders inperking.

Ye is maar een clown

Neem tot slot ter harte, als opbeurend gegeven, dat toen Andrew Tate, Nick Fuentes en nog wat van die kin- en kaaklijnloze weggooiers samen in toerbus dat Heil Hitler-liedje van Ye zongen en de video daarvan online deelden, zelfs hun eigen slack-jawed fanbase zich de tiefus schrok, zich ertegen uitsprak en daarmee die laffe influ-losers tot terugkrabbelende kruip-bewegingen dwong.

Of, dichter bij huis: Kati Piri heeft met één idiote Iron Dome-motie meer gedaan voor de opheffing van de PvdA dan voor het “zelfbeschikkingsrecht” van de Palestijnen.

In het licht van de vrijheid, en niet in het verbod tot spreken, vind je namelijk nog steeds het beste desinfecteermiddel tegen dergelijke smerigheid. Laat mensen maar zien wie ze zijn, dan zal de gemeenschap daar zelf over vonnissen. Kanye is maar een clown. Ahmed Marcouch en Bart van den Brink laten hem tot Nederland toe. De rechter zag dat het goed was. Dan weten we dus ook naar wie we moeten kijken als het onverhoopt alsnog verkeerd uitpakt in die GelreDome.

We hebben als individuele burgers de zwaardmacht uit handen gegeven aan mensen die er selectief mee omgaan, maar vele ogen, open oren en vrije stemmen kunnen toch dwingen. Althans, dat wil ik blijven geloven. Omdat het selectief inperken van vrijheid uiteindelijk een nog hogere prijs zal hebben, voor iedereen.

Delen

UPDATE 11 juni: Remco reageert, hier:

Remco Yizhak Cooremans

Lieve Matroos Bart

Lieve Matroos Bart…

Read more

2 hours ago · 4 likes · 2 comments · Remco Yizhak Cooremans

Over vijf maanden valt het Zwaard van Damocles. Op 3 november worden namelijk in de VS de zogeheten Mid Terms gehouden: tussentijdse verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden (alle 435 zetels) en voor de Senaat (35 van de 100 zetels). De guillotine uit de Oudheid hangt nu nog boven ieders hoofd. Ja, ook dat van u en mij. Van de hele wereld om precies te zijn. Want als de Democraten het Congres heroveren, zal ‘woke’ (alle vormen) in de binnenlandse politiek en appeasement in Amerika’s buitenlandse politiek ongebreideld terugkomen.

De eerste die dan wordt onthoofd na die politieke aardverschuiving is Trump; anders gezegd, het kan hem de (politieke) ballen kosten. De Amerikaanse president is namelijk bezig met een contrarevolutie tegen het totalitarisme (communistisch, islamistisch, autoritair-technocratisch). Talrijke revoluties hebben bewezen: revolutionairen maken hun tegenstanders (iedereen die als ‘contra’ wordt aangemerkt) graag af. In Trumps geval: door een kogel of door het stempotlood.

Het ‘ontmannen’ van De Man in Het Witte Huis is tot nog toe echter moeilijker gebleken dan de Democraten dachten. Aanslagen op zijn leven (drie), de ene onzinnige rechtszaak na de andere, parlementaire afzettingsprocedures (twee), smaad-campagnes zoals het in omloop brengen van naaktfoto’s van Melania, een niet aflatende defamatie (‘Hitler’), gewelddadige protestbewegingen, en zo verder - het vermoeit hem zichtbaar, maar hij geeft vooralsnog geen krimp. Met de Mid Terms kan Donald Trump in de laatste twee jaar van zijn presidentstermijn echter vleugellam worden.

Precaire balansen in het Huis en de Senaat

Verkiezingen voor het Congres worden elke twee (!) jaar gehouden en heten Mid Terms wanneer ze midden in een presidentiële ambtstermijn vallen. Voor alle 435 zetels van het Huis van Afgevaardigden moet iemand worden gekozen. De huidige verdeling is: Democraten – 215, Republikeinen – 217, Onafhankelijk – 1. Verder zijn vijf zetels (drie van Democraten, twee van Republikeinen) opengevallen, door het overlijden van de gekozen afgevaardigde of doordat deze zich heeft teruggetrokken. De verdeling van die vijf zal wel blijven. Maar er hoeven maar enkele van het totale aantal verkiesbare zetels van de Republikeinen naar de Democraten te gaan, en de machtsbalans in het Huis van Afgevaardigden verandert drastisch. Het is nog te vroeg om te weten welke kant het op zal gaan.

De Senaat heeft honderd zetels. Elk van de vijftig Amerikaanse staten heeft twee Senaatzetels. Zo wordt voorkomen dat staten die een klein territorium hebben, een kleine bevolking, of beide niet in het democratische proces worden overruled door grote, volkrijke staten. De zetelverdeling in de Senaat telt nu 53 Republikeinen, 45 Democraten en twee Onafhankelijke senatoren (Bernie Sanders en Angus King). De machtsbalans is daarmee 53 – 47 (want de Onafhankelijken stemmen met de Democraten mee).

Een senator wordt voor de duur van zes jaar gekozen. Dat betekent: elke twee jaar verkiezingen, waarbij er om een derde van de zetels wordt gevochten. Dit keer zo’n 35 zetels. 33 gewone zetels, plus de zetels van Marco Rubio en J.D. Vance. Zij zijn immers geen senator meer nu ze in de regering zitten.

Er zijn verschillende factoren die van invloed zijn op het verkiezingsproces zelf.

Eén: hoeveel geld heeft een kandidaat beschikbaar voor zijn of haar campagne? Veel campagnegeld garandeert trouwens niet de overwinning. Kamala Harris had 1 miljard meer te besteden dan Trump, maar ze was zo’n onmogelijke kandidaat dat het haar niet hielp. Mike Bloomberg kwam tijdens voorverkiezingen nergens, ondanks de eigen 1,5 miljard die hij spendeerde. De enige die het lukte om met slechts een half miljard dollar minder campagnegeld te winnen is… Trump. Die wist op tal van andere wijzen aandacht te genereren, door bijvoorbeeld bij de McDonald’s te gaan ‘werken’.

Of op te duiken als vuilnisman, zes dagen voor de presidentsverkiezingen. Het was een verwijzing naar de kwalificatie ‘garbage’ die Joe Biden had gebruikt voor Trump-stemmers. Hilarisch (vond ik) was zijn idee dat het vuilnismannenpak hem slanker deed lijken en hij daarom overwoog het voortaan altijd te dragen.

Twee: wordt de kandidaat gesteund door de eigen partij of is de kandidaat een buitenbeentje, zoals Trump was en Spencer Pratt is (wil burgemeester van Los Angeles worden). Van de 118 kandidaten die door Trump zijn endorsed, van zijn goedkeuring zijn voorzien, hebben allen tot nog toe hun strijd voor diverse functies of kandidaturen gewonnen.

Drie: Moeten kiezers zich identificeren met een officieel document (pas, rijbewijs, etc.) met foto of niet? In Nederland is kiezen zonder identificatie ondenkbaar, en ook in de rest van de wereld komt het niet voor. In veertien Amerikaanse staten kan het gewoon. Of in die staten is de identificatie zeer fraudegevoelig, bijvoorbeeld door handtekeningen te vergelijken. Pogingen om een bewijs van staatsburgerschap en identificatie verplicht te stellen bij federale verkiezingen, zijn vooralsnog mislukt. In februari 2026 nam het Huis van Afgevaardigden wel de zogeheten Save America Act aan (Safeguard American Voter Eligibility Act).

Maar de Senaat kent de zogeheten filibuster: eindeloos rekken (via spreektijd) om stemming over een wetsvoorstel te voorkomen. Er zijn zestig stemmen nodig om een wet überhaupt in stemming kunnen brengen en voor de Save Act zijn die er nog niet.

Onbewezen: Democraten importeerden ‘illegale’ kiezers

Het buitenparlementaire verzet tegen kiezers-identificatie is het sterkst in Californië. Maar ook in andere door Democraten gedomineerde staten zoals New York, Massachusetts, Maryland, New Jersey, Oregon en Vermont wordt ertegen gestreden. Het argument? Om identificatie vragen is een vorm van discriminatie. Wat Barack Obama, die tegen kiezers-identificatie is, niet verhindert om inwoners van de staat Illinois vier dollar korting te geven op de toegangsprijs van $30 voor de monstrueuze, op 19 juni te openen Obama-bibliotheek in Chicago op vertoon van … identificatie-papieren.

Wat ook meespeelt, maar dat wordt er door de activistische tegenstanders niet bij gezegd: kiezers-identificatie ondermijnt de mogelijkheid om inwoners die niet-legaal in de VS verblijven te laten stemmen (en illegalen stemmen vooral voor de Democratische Partij).

Naar verluidt, maar onbewezen, zou dát de reden zijn dat tijdens de Biden-jaren tenminste twaalf miljoen mensen zijn toegelaten tot de VS zonder de gebruikelijke, officiële immigratie-procedure. Naar schatting kwamen er gedurende vier jaar zo’n 10.000 mensen per dag illegaal de grens over. De illegalen zouden de omvang van het kiezersvolk zodanig moeten vergroten dat de Democraten tot in eeuwigheid de macht zouden winnen en kunnen behouden. Maar, zoals gezegd: het is onbewezen!

Factor vier: In hoeverre zijn de kieslijsten opgeschoond? In Nederland zijn de Basisregistraties van de gemeentes goed op orde. In de Verenigde Staten is dat veel minder het geval. Mensen verhuizen binnen de staat, of gaan naar een andere staat, gaan dood, staan dubbel geregistreerd. Dat alles wordt lang niet altijd opgegeven en verwerkt. Als voorbeeld: in North Carolina zijn in 2023 en 2024 750.000 kiesgerechtigden uit de kiezersregistratie geschrapt. Rond de tien procent van de kiezers in Maine. In andere staten zal het niet veel anders zijn. Hoeveel invloed dat uiteindelijk op de verkiezingen heeft, weet geen mens.

Gerrymandering, een intern grensconflict

En dan factor vijf, de meest ingewikkelde: Gerrymandering. De term stamt van begin 19e eeuw en houdt in dat de grenzen van kiesdistricten opnieuw worden vastgesteld. Normaliter gebeurt dat na de volkstelling, die iedere tien jaar wordt gehouden. Het stond op het programma voor 2030, maar de Republikeinen zijn er in Texas in 2025 mee begonnen. De zwarte hoogleraar en journalist Wayne Dawkins vatte het effect in 2014 voor The Guardian als volgt samen: “In Amerika kiezen kiezers niet hun politici. Politici kiezen hun kiezers.” Door een woongebied met overwegend Democratische, Republikeinse of Onafhankelijke kiezers op te delen (bijvoorbeeld in drie stukken) en die te voegen bij kiesdistricten met overwegend kiezers van de tegenpartij, wordt de oorspronkelijke dominante partijvoorkeur in het kiesdistrict verzwakt.

Gerrymandering is de laatste halve eeuw ook gedaan om minderheden een sterkere vertegenwoordiging te geven. Vooral zwarte Amerikanen. Maar… dat gaat uit van de idee dat mensen stemmen volgens de groep waartoe ze (zouden!) horen, niet als individuele burgers. Zo werd in de staat Louisiana een kiesdistrict geformeerd met voornamelijk zwarte kiezers.

Het Hooggerechtshof heeft zich met zes rechters voor en drie rechters tegen op 29 april dit jaar uitgesproken tegen gerrymandering op basis van huidskleur. Rechter Samuel Alito, die het vonnis schreef, wil terug naar de ‘kleurenblindheid’ waarvoor Martin Luther King pleitte. Hij argumenteerde in de zaak Louisiana vs Callais, dat de Voting Rights Act van 1965 (die ervoor zorgde dat zwarten daadwerkelijk niet meer gehinderd werden om te stemmen) helemaal niet voorschrijft dat er op huidskleur gebaseerde kiesdistricten zouden moeten zijn.

Alito heeft deze vorm van gerrymandering trouwens in zijn Arrest niet helemaal verboden. Zijn zwarte collega Clarence Thomas gaat veel verder. Die vindt dat zulke districten op basis van huidskleur principieel fout zijn en moeten verdwijnen.

Zo ver is het nog niet. Niet met dit onderwerp en niet met alle andere heikele thema’s. Zelfs de campagne voor de Mid Terms moet nog op gang komen. Trump heeft zijn ballen nog, en zijn regering ook. Laten we hopen dat het zwaard van Damocles over vijf maanden goed valt. Wat mij betreft betekent dat, dat de huidige Amerikaanse regering dan kan doorgaan met de ontmanteling van alles en iedereen die de vrijheid, de welvaart en de geestkracht in de wereld bedreigt.

Share

De gemeente Amsterdam heeft in februari klaslokalen gevorderd bij een oecumenische basisschool. Daar moeten leerlingen van een uit z’n djellaba groeiende islamitische basisschool les gaan krijgen. De Stichting Amsterdamse Oecumenische Scholengroep (AMOS) stapte naar de rechter tegen die vordering, onder meer omdat de islamitische school lesgeeft volgens de Al Amana-methode. Deze predikt homohaat en voedt antisemitisme. De kwestie en uitspraak leveren een sprekende anekdote over botsende culturen en identiteiten, waarbij wetgever en rechtspraak de kop steeds dieper in de bek van de krokodil steken.

Subscribe now

Het bezwaar van AMOS werd namelijk afgewezen, op 22 mei. De uitspraak is gepubliceerd op 29 mei (ECLI:NL:RBAMS:2026:5239), maar nergens opgepikt. Waar Fidan Ekiz zich afvraagt of ze nog wel in Nederland thuishoort als vrouw met een niet-westerse achtergrond, en Lidewij de Vos op een patriottisch beschuit-met-muisjes-congres in Porto het pleit voor ‘meer blanke baby’s’ bezingt, laat deze zaak in een korte uitspraak zien hoe diep de culturele, sociale en religieuze verdeeldheid reeds (onherstelbaar?) geïnstitutionaliseerd is. In de wet, het recht en in de dagelijkse realiteit van kleine ideologische en identitaire botsingen.

Het woord ‘identitair’ kies ik niet toevallig, want het werd ingebracht door het oecumenische schoolbestuur. AMOS keerde zich tijdens de zitting “ten principale tegen de opvordering” en beriep zich daarbij op “strijdige identiteiten” tussen hun school en die van de stichting Islamitisch Basisonderwijs Amsterdam (IBA). Dat werd letterlijk gemaakt door de homohaat van het godsdienstonderwijs op de IBA-school expliciet te benoemen, en af te zetten tegen de leidende principes van de AMOS-school:

‘De [AMOS-school] is een protestants-christelijke school. Daarnaast is tolerantie voor lhbti+’ers belangrijk voor de [naam school] […] De identiteit van de [islamitische basisschool] staat hier haaks op [en] geeft bovendien godsdienstonderwijs volgens de Al Amana-methode, waarbij wordt aangeleerd dat Allah homoseksualiteit verafschuwt en dat Allah jongens die op meisjes willen lijken (en andersom) vervloekt.’

— Inbreng AMOS, uit de uitspraak van de RB Amsterdam, 22 mei 2026

In het vonnis zijn de namen van de scholen geanonimiseerd maar het gaat (na triangulatie op Google Maps, de Amsterdamse scholenkaart en de websites van de respectievelijke scholengroepen) vermoedelijk om islamitische basisschool De Dadelpalm in Geuzenveld. In de directe nabijheid daarvan liggen twee AMOS-scholen (van de 25 in hun cluster).

Al Amana: meer dan homohaat alleen

De Al Amana-methode werd vorig jaar door Nieuwsuur tegen het licht gehouden in hun reportages over religieus onderwijs, onder meer in dit artikel over de afwijzing van homoseksualiteit en dat artikel over Al Amana. Deze zogenaamde “complete godsdienstmethode” is uiterst negatief over homoseksualiteit, en ook over Joden.

Kan allemaal maar in ‘tolerant’ Nederland, onder Artikel 23 in een Grondwet die nooit geschreven is met de islam in het achterhoofd, omdat in 1848 nog geen moskee te bekennen was in Nederland. Pas ver na de Schoolstrijd (waar in 1917 de gelijkwaardige subsidiëring van openbaar en bijzonder onderwijs uit voortkwam, en aan Artikel 23 werd toegevoegd) kwam in 1955 die eerste moskee. De eerste twee islamitische basisscholen volgden pas in 1988.

In het identiteitsbeleid van Stichting IBA, waar basisschool De Dadelpalm onder valt en dat op de website van de school is te vinden, wordt openlijk melding gemaakt van deze door koepelclub ISBO aanbevolen Al Amana-methode bij islamlessen. (ISBO = Islamitische Scholenbesturen Organisatie). Het IBA-bestuur reageerde vorig jaar niet op vragen van Nieuwsuur, maar hun eigen documentatie bevestigt het gebruik.

Op AMOS-scholen geldt daarentegen juist dat “iedereen wordt gezien”, en in z’n waarde wordt gelaten - in lijn met de oecumenische gedachte die eenheid in gelijkwaardigheid nastreeft binnen de christelijke gemeenschap.

Hoeveel strikter het bij de islamitische tegenhangers is, blijkt alleen al uit de geldende kledingvoorschriften. Daarbij wordt opgemerkt dat voor kinderen de regels eigenlijk niet zo streng hoeven zijn, maar dat er natuurlijk een dag komt dat het hoofddoekje alsnog moet worden omgebonden. Dat kun je niet vroeg genoeg inprenten: “Jong geleerd is oud gedaan”, aldus de IBA-richtlijn.

Share

Islamitisch onderwijs profiteert van zorgplicht

Maar - en nu komen we bij het institutionele gedeelte - waar Artikel 23 de vrijheid van (bijzonder) onderwijs zeer breed opvat, moet Amsterdam zich onderwerpen aan de Nederlandse wet. De gemeente heeft de plicht om voor voldoende onderwijsruimte te zorgen, zoals vastgelegd in de Wet op het primair onderwijs (Wpo). Die is recent (15 april) aangescherpt om betere afstemming van processen en middelen tussen overheid en onderwijsorganisaties mogelijk te maken, met huisvesting als kerndoel.

De islamitische stichting IBA profiteert van deze zorgplicht. Men is weliswaar bezig met nieuwbouw, maar deze wordt pas in 2029 opgeleverd. Scholen met den koran groeien echter als kool en daarom wordt de geit niet gespaard: de oecumenische (c.q. niet-islamitische) onderwijsinstelling moet tijdelijk ruimte inleveren en zich daarmee onderwerpen aan de ‘betere afstemming van processen en middelen’ ten bate van een islamitische onderwijsorganisatie.

Ziehier de institutionalisering van de islamitische (religieuze) onderwijs-identiteit in de droge ‘vraag & aanbod’-kaders van een wet.

(Voor de nerds: in het Integraal Huisvestingsplan 2024-2027 (IHP) van de gemeente Amsterdam staan de wettelijke kaders op pagina 19 braaf opgelepeld. Hier de pdf.)

In het jaarverslag 2024 van Stichting IBA wordt - op pagina 17 - beschreven dat hun scholen met ruimtetekort kampen, dat de nieuwbouw dit moet oplossen en dat voor De Dadelpalm “in overleg met de gemeente is besloten om voor het schooljaar 2025-2026 medegebruik te organiseren in een nabijgelegen school.” Dat werd dus een AMOS-school, vermoedelijk de Immanuelschool of de Timotheusschool.

Om dat vermoeden te verifiëren en voor een reactie op het vonnis, heb ik de Stichting Amsterdamse Oecumenische Scholengroep dinsdagmiddag gebeld. De vriendelijke mevrouw die me te woord stond, zou op zoek gaan naar de juiste persoon om mijn vragen te beantwoorden. Op moment van publiceren wacht ik nog op een reactie.

1 op de 3 nieuwe basisscholen is islamitisch

Hoe sterk de behoefte aan islamitisch onderwijs groeit op drie IBA-scholen, lees je ook in het jaarverslag 2024. Er is in de tussentijd ook al een vierde school bij gekomen (De Lotus). De Dadelpalm is in slechts drie jaar tijd bijna verdubbeld in leerlingaantal.

IBA is desondanks een kleine speler in deze gelovige groeimarkt. In 2021 werd het makkelijker gemaakt een (bijzondere) school op te richten onder de Wet meer ruimte voor nieuwe scholen (Staatsblad). Deze wet voorziet ook in opstart-financiering, terwijl de lat ook nog eens is verlaagd: tweehonderd digitale steunbetuigingen zijn al genoeg om een school te mogen beginnen.

Mede daarom is het aantal islamitische basisscholen in een paar jaar tijd verviervoudigd tot boven de honderd. In 2026 openen negen nieuwe islamitische basisscholen in Nederland hun deuren - een record. In kwantiteit misschien niet veel, maar sinds 2023 is 1 op de 3 nieuwe basisscholen islamitisch. Verhoudingsgewijs vullen de schaapjes van Allah dus een boel nieuwe schoolpleinen.

“We merken dat islamitische scholen er makkelijk in slagen om ouders te mobiliseren”, aldus Rasit Bal, oud-directeur van scholenkoepel ISBO (die dus de Al Amana-methode aanbevelen) droogjes tegen Trouw in mei 2025 . Je vraagt je af waarom...

Een jaar eerder, juni 2024, verzuchtte journaliste Anja Vink bij de Evangelische Omroep dat de wet dermate lage eisen stelt “dat malafide schoolbestuurders gewoon weer opnieuw beginnen.” Zoals Soner Atasoy, bekend van het chaotisch bestuurde islamitische Haga Lyceum. Of Ayhan Tonca, ooit bestuursvoorzitter van het beruchte Ibn Ghaldoun. Die school kwam in 2013 door dit topic op GeenStijl van ondergetekende in opspraak: het centraal eindexamen Frans was gestolen en dat bleek aan het Ibn Ghaldoun te zijn gebeurd. Tonca is nog altijd onderwijsbestuurder - bij ISBO.

De wet legt dus wel verplichtingen op over huisvesting en geldstromen, maar vraagt amper naar organisatorisch beleid, inhoudelijke onderwijskwaliteit of schimmige en incompetente bestuursverledens.

Subscribe now

Strijdige identiteiten? Nee hoor, zegt de rechter

Terug naar de procedure die AMOS aanspande tegen Amsterdam. De oecumenische scholengroep keerde zich ten principale tegen de gedwongen samenvoeging met de islamitische basisschool en beriep zich daarbij op strijdige identiteiten.

De rechter ging er niet in mee. De Wet op het primair onderwijs stelt, zo luidt de uitspraak, “dat het voorgenomen gebruik zich dient te verdragen met het onderwijs aan de school die al in het gebouw gevestigd is. Dat is iets anders dan de identiteit van een school.”

De voorzieningenrechter beaamt wel dat “de identiteit van de [naam basisschool] verschilt van die van de [naam school]”, maar zegt ook dat “deze vaststelling alleen niet genoeg is om te komen tot het oordeel dat de identiteit van de [naam basisschool] ook in strijd is met die van verzoekster.” (Cursivering door de rechtbank zelf - BN.)

Dat lijkt me een onzorgvuldige interpretatie. Zo geeft AMOS volgens de uitspraak aan dat hun school meedoet “aan Paarse Vrijdag (een dag waarop solidariteit met lhbti+’ers getoond wordt door middel van het dragen van de kleur paars) en de Week van de Lentekriebels (een week waarin extra aandacht wordt besteed aan seksuele en relationele vorming).”

De Dadelpalm doet daarentegen aan Al Amana, een methode die homoseksualiteit expliciet afwijst en waarin kinderboeken circuleren waarin dieren die van het rechte pad afdwalen en op een regenboogzebrapad terecht komen, beticht worden van “valse ideeën” - inclusief plaatjes van de verbranding van lhbti-symbolen. Want, zo verklapt de titel van het boekje, Met plan ABCD doet ons dierenbos niet mee.

Hoe zijn deze onderwijs-opvattingen dan niet strijdig met elkaar?

Waarom mogen moslims allerhande lhbti-haat etaleren waar niet-moslims voor op de sociale, publieke of professionele brandstapel gegooid zouden worden?

Sja. Wat de inhoud van het Al Amana-onderwijs van de IBA-school betreft, daarover oordeelt Artikel 23 Grondwet niet. De huisvestingsregels van de Wpo zien er ook niet op, en ook de nieuwe Wet meer ruimte voor nieuwe scholen wil best de staatskas openen voor iedere tweehonderd digitale verzoeken van islamitische ouders om een nieuwe basis-madrassa te openen, maar laat zich niet uit over de krappe ruimte voor individuele vrijheden en rechten die aan zo’n islamitische school worden onderwezen. Noch over de Jodenhaat in het curriculum.

Het is - zoals iedereen weet - een extreem gevoelig debat dus dat AMOS zo expliciet de homo-intolerantie in het islamitisch onderwijs benoemt, is daarom zelfs bijna dapper te noemen. Dat ze met het tegenvallende vonnis de publiciteit niet opzoeken (of mijn telefonische vragen beantwoorden), kan betekenen dat ze zich er simpelweg bij neerleggen, maar het kan ook een strategische keuze zijn uit zelfbescherming.

De progressieve profeten zouden hen immers politiek correct stenigen om hun gebrek aan multiculturele “inclusiviteit”. En de volgers van de islamitische profeet (een enorme kinderliefhebber, naar het schijnt) zouden de “Muslim Rights Watch” wel eens op hen af kunnen sturen, zoals een school in Alphen in 2024 overkwam toen deze de djellaba probeerde te verbieden, en daarmee de toorn van de vlasbaardbrigade over zich afriep. De haakmutsjes-horde won die strijd, de school krabbelde terug.

Zo wint linksom of rechtsom keer op keer de islamitische identiteit het van de liberale of - in dit geval - oecumenische intenties. Het vonnis in deze zaak laat zien hoe institutioneel dit probleem is: de Nederlandse democratie, grondwet en rechtsstaat zijn niet ingericht op weerbaarheid tegen de dogma’s van de islam. En de rest, is onwil.

Share

UPDATE 11 juni: Raadsvragen!

Tijdens het eerste optreden van Esmah Lahlah als onderwijswethouder in Amsterdam mag ze antwoord geven op vragen die opgeworpen worden door JA21 naar aanleiding van de inhoud van dit artikel:

Naschrift - disclaimer en mirrors

AMOS en IBS worden in de uitspraak genoemd maar de schoolnamen zijn weggelakt. Op basis van de tekst van de uitspraak en (openbare) bronnen deduceerde ik De Dadelpalm. In theorie kan het ook de El Amien-school zijn, eveneens in Amsterdam Nieuw-West. Deze viel onder Stichting Nederlandse Islamitische Scholen (SNIS) maar die zijn sinds 1 januari gefuseerd met stichting IBA. Ook in de omgeving van El Amien bevinden zich diverse AMOS-locaties.

Met IBA heb ik geen contact gezocht, AMOS heeft op moment van publicatie niet teruggebeld of gereageerd op mijn vragen. Nieuwsuur berichtte vorig jaar dat El Amien ook de Al Amana-methode onderwijst. “Het bestuur reageer[de] niet op vragen hierover.” Ze doen vast niet aan Paarse Vrijdag, wel aan Hijab Week. Bovendien mag er niet worden gedanst. Gezellige school!

Identiteitsbeleid Stichting IBA

800KB ∙ PDF file

Download

Identiteitsbeleid voor de scholen van Stichting Islamitisch Basisonderwijs Amsterdam, zoals gevonden/geraadpleegd op hun website(s)

Download

Jaarverslag 2024 Stichting IBA

34.1MB ∙ PDF file

Download

Jaarverslag Stichting IBA 2024, zoals geraadpleegd op hun website

Download

PDF van het vonnis d.d. 22 mei 2026

78.9KB ∙ PDF file

Download

ECLI:NL:RBAMS:2026:5239 Bestuursrecht. Gewoon, voor de zekerheid ook even hier opslaan.

Download

Get more from Bart Nijman in the Substack app

Available for iOS and Android

Get the app

Ha Bart,

Op de Italiaanse televisie hiero was een man die erg leek op Aboutaleb, in islamitische klederdracht, en ik had geen idee waar hij het over had, maar hij was professor in het een of ander aan een universiteit in Rome.

Een geleerde.

Toen de camera wat uitzoomde droeg hij ook zo’n Palestijnse sjaal om zijn nek. En ik hoorde dat hij sprak over Israël dus ik zapte snel door.

Het ging mij om iets anders.

Ik bedacht op dat moment namelijk dat er in Nederland zo weinig functionarissen zijn die afstand nemen van hun islamitische geloof.

Ik heb je weleens verteld dat ik in de jaren zeventig van de vorige eeuw kort verkeerde in een groepje vrienden (en vriendinnen!) van de Socialistische Jeugd. Een groot gedeelte van hen was ex-katholiek of ex-gereformeerd en als ik aan ze terugdenk vermoed ik dat ze het geloof van hun ouders hadden verruild voor het geloof der kameraden (zoals Karel van het Reve het noemde).

Ze geloofden niet meer in God omdat Die volgens hen niet bestond en Marx had wel bestaan. Het was het begin van de ontkerkelijking. Over het algemeen waren ze blij te zijn bevrijd. Mijn vriend Anton zei het destijds zo: “Ik geloof niet meer in God, en ik ben één keer in de veertien dagen katholiek. Dat is als ik naar Eindhoven ga om mijn was naar mijn moeder te brengen.”

Hij bedoelde dat hij dan voor zijn moeder deed alsof hij nog katholiek was. Dat begreep ik. Moeders zijn gauw overstuur. Hypocrisie is dan een uitstekend smeermiddel, maar dan wel alleen voor je moeder. Hypocrisie eet namelijk uiteindelijk je moraal op. De oude religie werd folklore. Soms een stel rituelen die hun eigenlijke betekenis had verloren.

Wat mij nu opvalt is dat je maar heel weinig islamieten hebt die van hun geloof afstand nemen.

Nu hoeft dat ook niet, maar het komt mij voor dat er steeds meer orthodoxe islamieten opduiken.

Read more

Jolande Withuis maakte ook wat los, vooral bij de beheerder van de Volkskrant brievenbus. Na een column waarin ze Hamas op toch niet bijzonder onredelijke gronden gelijk stelde aan vrouwenhaat, stroomde de lezersbrieven-sectie vol met drogredeneringen, whataboutisms over Israël en rare ontkenningsreflexen. Wil het DPG krantenkartel echt ál z’n dwarse denkers zuiveren, en wacht Withuis dezelfde behandeling bij de Volkskrant die eerder Theodor Holman bij Parool en Sylvain Ephimenco bij Trouw ten deel vielen?

Als dit Weeshuis voor Gewezen Columnisten hen allemaal moet gaan opvangen om het vrije tegengeluid te bewaken, mogen we onderhand wel een lening bij de bank gaan afsluiten. Sheila Sinaspril Sitalsing hoeven we in ieder geval niet in te lijven, die past juist uitstekend bij het vervelende algoritme van de Volkskrant: met veel verheven agressie zo veel mogelijk mensen voor rotte vis uitmaken.

Bronnen & Verwijzingen

De column van Jolande Withuis waar de progressieve parochie van in de vileine pen kroop, leest u hieronder, want die staat bij VK achter de betaalmuur. De boze brieven, daarentegen, zijn voor iedereen openbaar (goh).

De algoritmische tirade van de bijna-heilige Sheila Sitalsing is hier te vinden. Wat het corona-dossier verder betreft, verwijs ik u naar de website van Maaike, waar een goed archief te vinden is over de handel, wandel & schande van de corona-kopstukken. Zoals deze, over wetenschappers die politiek bedrijven. Het gehele verhoor van Marion Koopmans (en Bruno Bruins) is hier te zien, maar je moet er maar zin in hebben…

Het was overigens niet Jimmy Fallon, zoals ik dacht in de podcast, maar Jon Stewart die zich bij Stephen Colbert (allemaal ‘onverdachte’ namen!) al in juni 2021 erg druk maakte over het onderdrukken van de Lab Leak Theory:

Voorts hebben we nog het Fidan-fragment, waarover de meningen zowel stevig zijn, als sterk uiteen lopen. Die meningen kunt u zelf opzoeken op X, we lichten Shashi Roopram alleen even uit wegens eloquente kritiek. En we praten er natuurlijk over in een oer-Hollandse Nijman & Charante nummertje 56.

Maaike interviewde Eva Munnik voor Wynia’s Week

MP3 voor Lex

Beste abonnee,

Aan de lezers van de Portugal Post: niet schrikken: er worden GEEN ongevraagde betalingen verricht. Door een foutje aan mijn kant, kan wél die indruk gewekt worden en die wil ik graag even wegnemen. Met mijn excuses.

Enkele weken terug kondigde ik via de Portugal Post aan dat die website gesloten wordt omdat de PP is ondergebracht op Nijmans Nieuwsbriefje. Wie niet wilde meeverhuizen, had enkele weken om zich af te melden.

De import is vanmorgen gedaan en daarbij heb ik alle PP-abonnees per ongeluk een gratis proefperiode van drie maanden op NN gegeven. Nou gun ik u dat van harte, maar ee…

Read more

Afgelopen week begon de parlementaire enquête corona, met onder meer de verhoren van Bruno Bruins (voormalig zorgminister, totdat hij omviel en opzij stapte voor Hugo de Jonge) en Marion Koopmans. Ik heb me vast voorgenomen om ze niet te volgen, maar je krijgt natuurlijk toch het een en ander mee. Waarom geen interesse? Omdat de verhoren een zinloze exercitie zijn. Een doekje voor het bloeden en een mondkapje voor de macht.

Subscribe now

De corona-verhoren zijn vooral een theaterstuk dat nou eenmaal opgevoerd moet worden in een democratie, omdat dit soort opteredens bij de machinaties van een democratie horen: wetgeving, uitvoering, controle van de macht - dat soort dingen. Maar de macht heeft z’n machine goed geolied. Beter dan de controleurs, blijkt telkenmale. Fyra, Srebrenica, Toeslagen: meterslange dossiers aan onderliggende stukken leiden tot rapporten die groot en dik genoeg zijn om vergadertafels van te maken, met hardhouten titels die gestut worden door potige aanbevelingen.

En dan staat die tafel daar, zonder dat er ooit iemand aan zal aanzitten. Uit de aanbevelingen wordt slechts mondjesmaat gegeten, want niemand wil zich er werkelijk in verslikken.

Zo zal het de Corona-verhoren ook vergaan. De uitkomst staat op voorhand vast: er gingen natuurlijk heus wat dingen mis, erkent men ruimhartig (want sommige shit is écht niet te ontkennen). Daar moeten we op reflecteren, zuchten zij plichtmatig tijdens hun momentje voor de commissie (samengesteld uit leden van weinig soortelijk gewicht, want niemand had er zin in). Ze zullen er lessen uit trekken, beloven ze plechtig. Maar uiteindelijk heeft niemand, ondanks alle fouten (en leugens), echt iets verkeerd gedaan. Gedane zaken, en zo.

Denk aan het Fyra-debacle. Na 25 jaar en meer dan 11 miljard euro onder verantwoordelijkheid van talloze politici, bewindslieden en bestuurders, reden er 0 (zegge: nul) snelle treinen, maar stapte slechts één staatssecretaris deemoedig op: Wilma Mansveld (PvdA), die toch al op het punt stond uit Den Haag weg te gaan. Alle andere daders liggen op het politieke kerkhof, waar ze zwijgen als het graf.

Hoewel democratieën - mede - bestaan bij de gratie van dergelijke enquêtes, die het systeem een zweem van betrouwbaarheid geven omdat ze controle, verantwoording, rekenschap en correctie op de voorgrond zetten, kun je ook vrezen dat ze juist méér wantrouwen kunnen en zullen veroorzaken.

Zeker in het geval van corona, want dat heeft letterlijk iedereen aan den lijve ondervonden. Daarbij hebben zovelen al zo lang geleden - dus tijdens de pandemie, niet jaren later pas - fouten, misbruik, overcorrectie en onbegrijpelijke handelingen ervaren of in brede zin gezien. Een enquête achteraf zal nooit voldoende zijn als verantwoordelijken zoals Hugo de Jonge maar ook Jaap van Dissel, Conny Helder of Marc Bonten (zie de dodelijke repo die Nieuwsuur afgelopen week maakte, onderaan dit artikel) zelf geen échte gevolgen zullen voelen op punten waar hun politiek, retoriek of handelen tot méér schade heeft geleid.

Ze zijn, zoals Nausicaa Marbe in haar T-column schrijft, al weggepromoveerd. Voormalig premier Mark Rutte runt nu de NAVO en dat ‘griepje’ van weleer zal hem echt niet alsnog vellen in deze functie. Ook niet als de verhoren uitwijzen dat hem dodelijke nalatigheid valt te verwijten, die tot onnodige sterfgevallen heeft geleid.

Verwacht dus weinig, of nog minder. Verhoren en enquêtes zoals deze dienen vooral om dossiers te kunnen sluiten, onder de schijn van serieuze toetsing door ernstig kijkende onderzoekspanels. Er zullen ook hier aanbevelingen uit rollen om het ‘de volgende keer beter te doen’ (spoiler: een volgende keer zal het niet beter gaan), maar er zal geen enkele politieke kop rollen, geen enkele hand écht in eigen boezem gaan, en geen enkele verantwoordelijke daadwerkelijk op zijn of haar verantwoordelijkheid worden afgerekend. De karavaan is al lang verder getrokken.

Macht, positie en aanzien (plus ego en hubris) wegen altijd zwaarder dan erkenning, excuses en persoonlijke conclusies (lees: opstappen). De verhoren zijn het toneel, maar in de coulissen wordt het echte spel gespeeld.

Dat Marion Koopmans haar beklag mocht doen over hoe erg het vooral voor haar zelf was, al die onaardige reacties die ze kreeg op sociale media, is een expliciete expressie van die mentaliteit. Een slimmere politieke strateeg laat zich namelijk niet zo kennen tijdens een verhoor.

De NOS - ook nooit te beroerd om voor de makkelijkste weg te kiezen - koos ervoor dat gedeelte over die bedreigingen uit te knippen in een separate video (hier), maar dat Rod Stewart mevrouw de gevleugelde viroloog in haar verklaring zichzelf inhoudelijk tegensprak, werd kennelijk niet relevant genoeg geacht voor een clipje:

Om kort te gaan: verhoren zoals deze zijn als de fotorolletjes van Srebrenica. Het zijn momentopnamen waarvan de negatieven niet zomaar kwijt zijn, maar actief kwijtgemaakt moeten worden. Dat gebeurt in het volle licht van de ontwikkelingen van deze verhoor-commissie.

Ik ben natuurlijk geen viroloog, maar ik wil toch waarschuwen: laat u niet besmetten door het idee dat de parlementaire enquête corona tot énige opluchting, vergoeding, vergelding of genoegdoening zal leiden. Je mag alleen maar hopen dat de toch al zo zuurstofarme democratie niet aan de beademing eindigt.

Vijfendertig minuten Nieuwsuur zeggen in wezen al meer dan het nog te schrijven rapport ons ooit zal vertellen - zowel over het gedrag van degenen die de ‘leiding’ hadden, als de schuld die zij weigeren te dragen, als over hun persoonlijke doelstellingen om geen maatschappelijke of politieke posities te verliezen. Hugo de Jonge cum suis gaan nooit ergens verantwoording voor nemen.

Share

En lees vooral ook:

Iedere plenaire week in Straatsburg organiseert het European Energy Forum een discussieavond. Dit forum is een ontmoeting van Europarlementariërs en industrievertegenwoordigers om wat langer bij een onderwerp stil te staan. Vanzelfsprekend is het een bubbel van voornamelijk koepelorganisaties en grotere spelers. Ook vanzelfsprekend praat de industrie in de termen die de politici tegenwoordig graag horen: inclusief, groen, decarbonisatie, competitief. Maar er zijn ook sprekers die hun eigen ervaringen delen, niet alleen maar een papieren werkelijkheid.

De laatste keer vertelde iemand over de onmogelijkheid om als fabriek een voldoende lage kostprijs te hebben met elektriciteit als er alleen renewables zijn. Fabrieken staan immers niet stil als de zon niet schijnt of de wind niet waait. De enorm hoge elektriciteitsprijzen van dat moment moet je ook betalen. Hij wees dan ook op het ondertussen kwijt zijn geraakt van een miljoen industriële banen door onbetaalbare energie.

Het is een algemene klacht die, met een verwijzing naar het klimaat, meestal wordt genegeerd. Maar het begint nu toch te knijpen dus er komt, zoals dat hoort in Brussel bij problemen, extra wetgeving. Het aandeel van de maakindustrie in het EU-bbp is immers dalende: nu nog maar 14,3%. Voor de oorzaken wordt vooral gewezen op hoge energieprijzen en de torenhoge regeldruk.

De Europese Commissie komt met de Industrial Accelerator Act (IAA) als het grote herstelplan om het industrieel aandeel in het bbp tegen 2035 terug te brengen naar 20%. Gaat dat lukken?

Nou, het voorstel heette eerst de Industrial Decarbonisation Accelerator Act. Met decarbonisatie wordt CO₂- vrij bedoeld. Het woord ‘decarbonisation’ werd echter geschrapt op uitdrukkelijk politiek verzoek, om de indruk te wekken dat industriële competitiviteit nu centraal staat. Maar wie de tekst leest, ziet dat de klimaatambitie volledig overeind blijft: de IAA koppelt Europese steun en markttoegang onverminderd aan klimaatdoelen.

De chemiesector, noodzakelijk maar zonder toekomst

De IAA richt zich op staal, cement, aluminium, de automobielsector en zogenaamde ‘net-zero technologieën’. Dat laatste is de bekende klimaatriedel van zonnepanelen, warmtepompen en windturbines maar (kleine overwinning was dat, dus applausje voor onszelf): ook kernenergie wordt genoemd. De chemische industrie wordt daarentegen expliciet genoemd als kandidaat voor uitbreiding van de maatregelen.

Dat is opmerkelijk, want juist in die sector is de industriële erosie het meest alarmerend. Ik sprak met Chemelot, het chemisch industriecomplex in Zuid-Limburg, en ook daar zijn bijvoorbeeld de afgelopen paar jaar meerdere bedrijven en fabrieken gesloten. Tussen 2022 en 2025 ging in de EU circa 37 miljoen ton productiecapaciteit verloren, 9% van het Europees totaal, vooral in Duitsland, Nederland, Frankrijk en België. Nieuwe investeringen daalden in sommige segmenten met ruim 90%. Dat zijn geen investeringen meer, dat is een structurele afbouw, op weg naar het verdwijnen van de bedrijfstak uit de EU.

De IAA moet dus een antwoord zijn maar is juist nog meer marktbemoeienis door overheidssteun. Die is dan ook nog gekoppeld aan CO₂-normen terwijl de werkelijke oorzaken van de concurrentieverslechtering — hoge energieprijzen en regeldruk — buiten beeld blijven. Het is ook wat raar om regeldruk te bestrijden met regels.

Share

Staal: koolstofnormen in een markt met overcapaciteit

In de staalsector krijgen we het concept ‘koolstofarm staal’ als onderdeel van beleid. Vanaf 1 januari 2029 moet bij grote publieke bouw- en infrastructuurprojecten minimaal 25% van het gebruikte staal koolstofarm zijn. Wat dat precies inhoudt, staat echter niet in de wet: de invulling wordt uitbesteed aan de Europese Commissie. Zoiets heet een gedelegeerde handeling en is bedoeld om technische details zonder wetsproces te kunnen aanpassen als de werkelijkheid veranderd is door bijvoorbeeld innovatie. Maar daar is hier geen sprake van. Ik zie dit als een volmacht aan Brussel.

In eerdere versies, toen het voorstel nog vorm kreeg, was ook een EU-herkomstvereiste bedacht: publieke projecten zouden dan verplicht zijn Europees geproduceerd koolstofarm staal te gebruiken. Die dubbele eis is uit de definitieve tekst geschrapt. Het gevolg is dat staal van buiten de EU, dat aan de emissienorm voldoet. toegang blijft houden tot Europese overheidsopdrachten.

De staalindustrie zelf is hier niet blij mee. Zowel de Europese staalbond EUROFER als de Duitse staalvereniging WV Stahl klagen dat er geen herkomstcriterium aan de koolstofnorm is gekoppeld. Concurrentie is goed maar gedwongen winkelnering is gemakkelijker, zeker met de huidige overcapaciteit op de wereldmarkt. De Commissie wil aan de klachten tegemoet komen met handelsmaatregelen, bijvoorbeeld door het invoertarief te verdubbelen naar 50%. Als ieder land dat doet, zal de overcapaciteit nooit afnemen en betaalt iedereen altijd te veel.

De automobielsector: meer geld naar een krimpende industrie

In de automobielsector wordt de IAA gekoppeld aan het Automotive Action Plan. Dat betreft subsidies en afscherming van de industrie, maar alleen voor elektrische voertuigen met een ‘Made in EU’-label voor batterijcomponenten. Ursula von der Leyen had eerder al gezegd dat de Europese Commissie wil dat fabrikanten kleine elektrische auto’s gaan bouwen in de EU voor de Europese burger en heeft daar superkredieten voor over. Dat riep bij mij een beeld op van de herintroductie van de Trabant, een door een staatsmonopolie geproduceerde auto als symbool van een stagnerende economie.

Maar wat moet je? De Europese auto-industrie gaat momenteel hard onderuit. Ik zie subsidies echter als de beademing van patiënten, prima als het om kortstondige ademnood gaat maar als levensverlenging bij terminaliteit van beperkt nut.

De Commissie krijgt hier overigens opnieuw het recht te bepalen wat precies onder ‘in de Unie vervaardigd’ of ‘koolstofarm’ valt. Geen goede zaak. Dat wordt buigen voor de politieke macht van de grote lidstaten op jacht naar subsidies.

Screening van investeringen: bescherming of afschrikking?

Voortaan worden directe investeringen uit derde landen onderzocht. Investeringen van meer dan €100 miljoen in aangewezen sectoren — batterijen, zonne-energie, elektrische voertuigen, kritieke grondstoffen — kunnen worden onderworpen aan vergaande voorwaarden: maximaal 49% buitenlands eigendom, verplichte joint ventures met Europese partners en gedwongen technologieoverdracht.

Het lijkt de bedoeling om voornamelijk Chinese investeerders te treffen. Formeel geldt het echter voor iedereen. Amerikaanse bedrijven zijn de grootste buitenlandse investeerders in Europa. De economische relatie met de VS gaat veel meer om investeringen dan om handel. De VS staat onder de huidige regering al kritisch tegenover het Europees industriebeleid en dit gaat niet helpen. China’s ministerie van Handel heeft ondertussen al ernstige bezorgdheid geuit. Wellicht betekent dit dat deze screening een goede zaak is, maar hiermee dreigen toch minder investeringen onze kant op te komen. Terwijl de Europese Commissie met de Spaar- en Investeringsunie juist meer investeringen in de EU wil forceren. Dat geeft toch een beeld van beleid bestrijden met ander beleid.

Protectionisme, mag dat?

Internationale handel kent internationale regels, beheerd door de World Trade Organisation, de WTO, die in het Subsidies and Countervailing Measures-akkoord stelt dat productie-eisen en subsidievoorwaarden die binnenlandse producten bevoordelen in beginsel verboden zijn.

De Commissie zegt dat de IAA geen importbeperkingen invoert maar alleen maar voorwaarden stelt aan toegang tot subsidies, waarmee Brussel zich alvast juridisch probeert in te dekken. De Europese Commissie wijst op het Government Procurement Agreement (GPA), ook van de WTO, en een equivalentiebepaling voor landen waarmee de EU een vrijhandelsakkoord heeft gesloten. Het gaat daarbij vooral om deze zin: ‘The Union retains the right to apply general or security exceptions.’

Die bepaling maakt de constructie juridisch verdedigbaar op papier maar dat wil niet zeggen dat handelspartners geen procedure gaan aanspannen. De WTO heeft zich nog niet over de IAA uitgesproken. Tot die tijd blijft het risico op handelsconflicten reëel en protectionisme is toch een zwaktebod. Blijkbaar is het lokale aanbod internationaal gezien onaantrekkelijk.

Met de IAA komen er nieuwe taken voor de lidstaten: monitoring van aanbestedingen, het opzetten van digitale vergunningsprocedures, toezichts- en handhavingstaken rond investeringsvoorwaarden, en de verplichte aanwijzing van industriële versnellingszones. Elke lidstaat moet ook een nationale Investeringsautoriteit aanwijzen voor het nieuwe FDI-screeningmechanisme — binnen één maand na inwerkingtreding. Dat betekent allemaal extra ambtenaren.

Dure stervensbegeleiding of wonder van wederopstanding?

De analyse klopt. Europa’s industriële basis krimpt, de concurrentiepositie verzwakt en de afhankelijkheid van derde landen neemt toe. Er is behoefte aan lagere energieprijzen, minder regeldruk en rechtszekerheid. Die drie kunnen leiden tot een concurrerend aanbod voor de eigen markt en exportkansen.

Ik zie niet hoe de IAA hier helpt. Het is tegelijkertijd industriepolitiek, klimaateisen en handelspolitiek. Het bijt elkaar, is bij de WTO aanvechtbaar en verhoogt ook nog de administratieve lasten. En de IAA is niet het eindpunt. Er komt ook nog een Industrial Decarbonisation Bank van €100 miljard en er staat een Circular Economy Act met nieuwe verplichte aanbestedingscriteria op de agenda voor eind 2026, gevolgd door een herziening van de volledige aanbestedingsrichtlijnen.

En dan hebben we ook nog AccelerateEU, een voorstel van de Europese Commissie als antwoord op de energiecrisis die uitbrak na de sluiting van de Straat van Hormuz. De boodschap kennen we al: meer transitie, meer protectionisme, meer verplichtingen. Want Europa betaalde €24 miljard extra aan fossiele brandstoffen in 52 dagen. Dat de hele wereld hogere prijzen zag en dit dus geen effect op de onderlinge concurrentiepositie heeft, wordt gemakshalve even vergeten.

De Europese Commissie is een beleidsmachine, de ultieme gesubsidieerde industrie zonder exportkansen. Daarvan hebben we blijkbaar nooit genoeg.

— Auke Zijlstra is Europarlementariër namens de PVV. Voor NN schrijft hij over het wel en vooral wee in Brussel. Op X is hij te vinden als @EconoomZijlstra. Zijn eerdere Berichten uit Brussel zijn te vinden op deze pagina.

Share

Aan- of aanmelden voor notificaties van separate onderdelen van Nijmans Nieuwsbriefje doet u via uw accountpagina. Normaliter is de commentfunctie alleen open voor paid subscribers. Omdat Auke een volksvertegenwoordiger is, zijn ze onder zijn bijdragen voor allen geopend. Maar een betaald abonnement wordt van harte aangemoedigd, om Nijmans Nieuwsbriefje te kunnen laten groeien en uitbreiden, als ware het een kleine industrie op zichzelf…

Subscribe now

Op woensdag 20 mei 2026 kopte het Nederlands Dagblad: ‘De wraakcampagne van Trump is compleet: Congreslid Thomas Massie delft het onderspit’. Schrijver van het artikel is Amerika-correspondent Thomas Rueb. Hij hoeft natuurlijk die kop niet zelf te hebben bedacht. Maar de intro van het stuk doet vermoeden van wel: “De Republikeinse voorverkiezingen hebben veel weg van een bloedbad. Donald Trump schuwt geen middel om ‘ontrouwe’ partijgenoten te laten verslaan door loyalisten. Zijn laatste slachtoffer: het prominente Congreslid Thomas Massie uit Kentucky.”

Je zou denken dat er in de Democratische Partij nooit en te nimmer macht wordt uitgeoefend door politieke kopstukken als Nancy Pelosi, Barack Obama, Hillary Clinton, Chuck Schumer, Adam Schiff en wie al niet. We weten wel beter. Clinton werd als presidentskandidate door de Democratische Partij-strot geduwd door de prominenten, al maakte Bernie Sanders meer kans president te worden. En Kamala Harris kon presidentskandidate te worden, dankzij diezelfde prominenten, zonder ook maar één voorverkiezing te hebben gewonnen. Om nog maar te zwijgen van het Democratisch rookgordijn rond de dementie van president Joe Biden. Wie denkt Thomas Rueb door wie er toen aan de politieke touwtjes werd getrokken?

Hoe het zij, Thomas Massie moest zijn zetel in het Congres verdedigen, en verloor. Dat ligt natuurlijk aan de ‘wraakzuchtige’ Trump. Niet aan zijn eigen politieke standpunten en parlementaire keuzen. Massie heeft zelf overigens een heel andere verklaring: de Joden. In Massie’s eigen woorden voordat hij ten onder ging: “Ik loop naar een vliegtuig om me te voegen bij de duurste race voor het Congres in de geschiedenis van de. VS. Die is verworden tot een referendum over [de vraag] of Israel zetels in het Congres kan kopen.”

Waar doelt het congreslid uit de staat Kentucky op? Pro-Israël-groepen spendeerden minimaal een kwart van de middelen die werden opgehoest voor deze strijd: 9 miljoen dollar, van de 32 miljoen dollar. Daar hadden de georganiseerde pro-Israël-kiezers goede redenen voor.

Sterk op schulden, slap tegen antisemitisme

Voor ik verder ga eerst een compliment aan Thomas Massie. De staatsschuld van de Verenigde Staten heeft een angstwekkende omvang aangenomen. Massie was een van de Republikeinen die hebben ingezien dat dit een enorm gevaar betekent voor de Amerikaanse economie en samenleving én voor de wereldeconomie. Daarom stemde hij tegen Trump-wetten die de schulden van de VS alleen maar zouden vergroten. Tot gramschap van Trump natuurlijk. Ten onrechte, vind ik.

De 47ste president zou er goed aan doen om het voorbeeld van voorganger Bill Clinton te volgen. Die wist door samenwerking met Newt Gingrich, de toenmalige leider van de Republikeinen, vanaf 1997 begrotingen op te stellen die niet zouden leiden naar het financiële ravijn. In de huidige gepolariseerde politieke situatie, waarin de Democraten alles verwerpen wat Trump aandraagt, en Trump alles van de Democraten afwijst, behoort zo’n samenwerking tot ‘de goede oude tijd’.

So far, so good. Maar in de laatste jaren steunde Massie steeds opnieuw een anti-Israëlische politiek. Hij bleek (als enige Republikein) een van de Kati Piri’s in het Amerikaanse bestel te zijn: zelfs Amerikaanse steun voor de Israëlische Iron Dome vond hij in 2021 - als enige Republikein - niet oké. Dat afweerschild heeft vanaf 2024 vrijwel alle ballistische raketten van Iran (naar schatting 300 stuks) tegengehouden, plus honderden drones en kruisraketten, duizenden raketten van Hezbollah uit Libanon en tientallen raketten van de Houthi’s uit Jemen.

Bovendien stemde Massie in 2022 als enige Republikein tegen een verklaring van het Huis van Afgevaardigden, waarin antisemitisme werd veroordeeld en gevraagd werd om actieve bestrijding van antisemitisme in de VS en wereldwijd. De verklaring zou de vrijheid van meningsuiting inperken, was Massie’s argumentatie. 420 politieke collegae waren het niet met hem eens.

Na de pogrom op 7 oktober 2023 door Hamas en andere Palestijnse Jihadisten en (duizenden) Gazaanse burgers, maakte Massie het nog bonter. Hij veroordeelde de aanval als “barbaars” maar wilde desondanks dat alle Amerikaanse financiële steun aan Israël zou stoppen. De hoge aantallen slachtoffers in de Gaza-oorlog vormden hem in zijn opstelling.

Eerst de zaterdagskinderen, daarna de zondagskinderen

Massie maakte daarbij geen onderscheid tussen gesneuvelde strijders van Hamas, Islamitische Jihad en andere jihadistische groepen (naar schatting 30.000) en gedode Gazaanse burgers (naar schatting ook 30.000): “Niets kan het aantal burgerslachtoffers (tienduizenden vrouwen en kinderen) rechtvaardigen die door Israel zijn gemaakt in Gaza in de laatste twee jaar,” schreef hij op 30 mei 2025 op X.

Dat Hamas bewust burgers inzet als menselijk schild en heeft verhinderd dat burgers konden schuilen in de 500 kilometer tunnels onder Gaza zodat ze aan de dood hadden kunnen ontkomen (een Hamas-official verklaarde op een Arabische zender: ‘Die zijn voor onze strijders en onze wapens’), nam Massie niet in overweging.

Kijk ik, bijvoorbeeld bij Thomas Massie, alleen naar wat goed is voor Joden en/of Israël? Het is belangrijk voor mij, maar niet doorslaggevend in de letterlijke zin. De opstelling tegenover Joden en/of Israël fungeert eerder als aanwijzing voor wat er in de rest van de samenleving gebeurt, of staat te gebeuren. Haat en aanvallen tegen Joden blijven nooit tot hen beperkt.

Of, zoals de Jihadisten het verwoorden: ‘Eerst de zaterdagskinderen, daarna de zondagskinderen’. Maar die uitspraak wordt zelden serieus genomen. Kennelijk ook niet door Massie. Heeft hij verloren door Trumps ‘wraak’? Nee, hij heeft verloren omdat hij (anders dan Trump) het jihadistische oorlogsplan niet onderkent voor wat het is: een oorlogsplan dat voor implementering in de hele (Westerse) wereld bedoeld is.

Joden, Christenen en (‘afvallige’) Moslims die dat vrezen hebben Massie – met de inzet van onder meer campagne-donaties – voor zijn moedwillige blindheid gestraft. Zij zijn in hun strijd tegen dit oongreslid gesteund door andere kiezers in Kentucky. Dat Trump blij is met zijn verlies, doet niet terzake.

Share

U las zojuist het debuut van Tamarah Benima op Nijmans Nieuwsbriefje. Voor wie het persbericht daarover gemist heeft, dat leest u hier terug:

Nijmans Nieuwsbriefje, het Weeshuis voor Gewezen Columnisten, heeft een nieuwe schrijfster in de herberg opgenomen. Tamarah Benima leidt vanaf deze week wekelijks de Sjabbat in met eigenzinnige inzichten en rechtvaardige taal, met iedere vrijdag een column van deze rebelse rabbijn.

Subscribe now

Benima (Amsterdam, 1950) maakte naam als progressieve en liberale rabbijn maar is van vele markten thuis. Zo runde ze jarenlang het Nieuw Israëlitisch Weekblad (NIW), waar ze nadien nog jarenlang columniste was. Ze was vertaalster, schrijfster en journaliste en schreef ook columns voor Trouw, het Haarlems Dagblad, het Leidsch Dagblad en het Friesch Dagblad.

Benima heeft gelukkig geen smetteloze reputatie, want met haar uitgesproken karakter heeft ze in het verleden wat schenen geschonden, en daarmee posities of schrijfplekken verloren.

De meest bekende controverse is die rond haar Rede van Fryslân in 2021, waarin ze niet alleen de aanval opende op het Woke gedachtengoed dat woekert in de hogere kringen van cultuur, academia en politiek (“Intellectuelen doen meestal niet het vuile werk van de repressie, ze leveren er wel de ideeën voor, en tuigen de machtsstructuren op die voor die repressie nodig zijn”), ze zag in het knellene coronabeleid en de retoriek van CDA-minister Hugo de Jonge over ongevaccineerden ook parallellen met duistere periodes van historische uitsluiting.

Destijds viel haar vergelijk niet in goede aarde, terwijl steeds duidelijker wordt - voor wie het niet allang Helder was - hoe smiechtig en smerig het coronabeleid wel degelijk werd gevormd en gehandhaafd. Zie daartoe alleen al de onthullingen van Nieuwsuur deze week.

‘Stuitend, volstrekt stuitend’

Benima zag dus - met vele anderen - dat beleid in 2021 al voor wat het was. Iemand die niet bang is voor een zaal hoogwaardigheidsbekleders daarover op wat tenen te gaan staan, of om vijanden te maken omdat ze op haar inzichten onder eigen voorwaarden formuleert, is waar NN graag ruimte aan wil geven. “Stuitend, volstrekt stuitend”, zei Leeuwarder burgemeester Sybrand van Haersma Buma (CDA) over haar rede destijds. Dat mag je toch gerust een aanbeveling noemen.

Het is geen 2021 meer, de pandemie is voorbij en de politieke karavaan trok verder, onschuldige wijsjes fluitend. Maar ook in deze tijden, waarin kranten verkokeren en stemmen zoals die van Theodor Holman (reeds opgenomen in deze herberg) en Sylvain Ephimenco (zeker welkom) worden gesmoord - omdat ze bevragen wat anderen liever ontkennen of juist waarschuwen voor wat anderen aanwakkeren - vraagt de vrijheid van meningsuiting des te meer om zuurstof.

Columnisten en vrijdenkende stemmen worden echter vervangen door makkelijker te vermarkten modieuze confectie-meningen die binnen de mainstream vallen, en die niet de macht uitdagen maar juist wel vaak de vrijheid van meningsuiting, het gezonde verstand en de eigen waarnemingen van grote delen van de bevolking tot een schande trachten te brandmerken, of tot een vorm van zinsbegoocheling proberen te reduceren.

Maar, om een Amsterdamse burgemeester omgekeerd evenredig te parafraseren, het mag schuren. Dat móet, zelfs. Over migratie en islamisering, Trumps Amerika en de EU, de woningnood en de energietransitie, of over Israël en de nijpende positie van Joden in het Westen. Kwesties die zich binnen hoor- en zichtafstand afspelen maar die je in de mainstream doorgaans niet geacht wordt te horen of te zien.

Daarom vindt Tamarah Benima op Nijmans Nieuwsbriefje een plekje in het groeiende colofon van vrije en kritische stemmen. Haar onderwerpen strekken zich uit van identiteit en Israël tot ethiek en Amerika, en zullen in haar columns figureren en reflecteren. Met Benima haalt NN een - dare I say it - ander Joods geluid binnen, dat niet per definitie vanuit het Joodse perspectief zal klinken maar ondanks haar rabbinaat ook niet zal schuwen heilige huisjes binnen te treden.

Vrijdag 29 mei verschijnt haar eerste bijdrage. Thank you for your attention to this matter!

Ha Bartholomeus,

Ik heb een paar antwoorden op vragen die je me niet hebt gesteld. Dat lijkt me altijd handig.

Eigenlijk wilde ik over die idiote burgemeester van ons schrijven die zich weer in een geëngageerd kunstwerk had gekleed, maar wijlen mijn goede vriend Van Gogh verbood mij altijd om grappen te maken over kunstwerken met de opmerking: “Over mijn oom Vincent werden ook altijd grappen gemaakt door de domste domoren.”

Ik zwijg dus over ons Femke die ondertussen over straat paradeert in een jurk van een paar honderd vlaggen van landen waar de LHBTQI+-gemeenschap onderdrukt wordt.

Wat zal Iran van deze kunst vinden? Ik zal het zeggen: als Femke in deze feestelijke jurk gisteren in Teheran over straat had gelopen, zou ze vandaag zijn opgehangen. Op die jurk herkende ik trouwens de Palestijnse vlag. (Die zie je namelijk tegenwoordig overal in Amsterdam. Die hangen aan de gevels en daar wordt in marsen mee gevendelzwaaid op een manier die Leni Riefenstahl tot grote hoogte zou inspireren).

In de tussentijd maakt Femke zich druk over het volk van die vlag die homo’s en Joden haat en ze liquideert of aan de galg laat bungelen. Ze herdacht met de Palestijnen de “Nakba.’’ want oh oh, dat was zo’n “verdrietige dag” voor de Palestijnen…

Maar goed, die jurk was een kunstwerk, daar zeg ik dus niets over, maar degeen die hem droeg, kleedde zich daarmee in hypocrisie en walgelijke dubbelhartigheid.

Geen wonder dat steeds meer Joden Amsterdam willen verlaten. Misschien weet jij dat Bart: waarom is antisemitisme toch zo’n populair “isme,” zo’n aantrekkelijke ideologie waarvan steeds meer menselijke gedrochten gaan likkebaarden?

Ik heb vroeger enkele radioprogramma’s gemaakt over Adolf Eichmann, de man die precies wist hoe je Joden naar de kampen moest deporteren. Tijdens zijn proces in Jeruzalem in 1961 wilde men weten waarom hij toch zo’n antisemiet was. Hij zei: “Ik moest gehoorzamen. Het was mijn plicht.” Hij wilde daarmee suggereren dat hij een eenvoudig menneke was, die mee moest doen van de boven hem geplaatsten. Hij hoopte dat die zogenaamde eenvoud hem zou beschermen. Zo van: ik ben niet de bedenker van dit alles, ik deed gewoon wat mij was opgedragen. Achteraf bleek hij gelogen te hebben en was hij wel zeker een fanatieke antisemiet.

Hetzelfde zie ik een enigszins vergelijkbare beweging bij de Moderne Antisemiet. Die menen dat het hun plicht is om tegen Israel en de Joden te zijn. Waarom? Omdat ze dat horen van hun docenten, omdat ze dat horen van bekende televisiepresentatoren, omdat ze dat elke dag horen op de radio, omdat ze dat lezen in alle invloedrijke kranten van Nederland waar andere geluiden domweg worden weggesneden, omdat ze dat horen van politici die in de Tweede Kamer zitten, omdat ze het horen van burgemeesters, omdat ze dat kunnen opmaken uit de woorden van de premier van Nederland. Maar waarom zijn dàt dan antisemieten? Ook uit plicht?

Ach, de meesten plagiëren hun mening van elkaar. Men heeft ontdekt dat een racistische slip of the tongue (“Die rotjoden…zionisten bedoel ik…Israëliërs…”) opeens weerklank vindt; je kunt je ermee verheffen, je maakt er vrienden mee, je vindt er de warmte en bescherming van de groep. Je wint er stemmers mee. En men zegt dat je ‘goed’ bent.

En wie wil er niet goed zijn?

De Joden zijn in dit verhaal slecht. Je wilt toch geen Jood zijn?

Maar waarom heeft men dan ten diepste een hekel aan Joden?

Ikzelf ga dat te zijner tijd aan God vragen, al denk ik dat ik het antwoord wel weet en dat je kunt samenvatten in één woord: jaloezie.

Verdomme, laten we eens een keer eerlijk zijn. Wat heeft dat stomme Islamitische geloof nou opgeleverd? De orthodoxe Joden zijn ook niet mijn vrienden, maar dat is een intern conflict binnen de Israëlische bevolking. Maar waarom zou je al je talent en geld steken in tunnels bouwen om Israël te verslaan? Waarom een oorlog uitlokken in de zekerheid dat je die gaat verliezen?

Ik weet het wel: de Palestijnen doen net of de dood geen betekenis voor ze heeft. Ze vieren de doodscultus. Mag. Maar besef dan wel dat je jezelf ten onrechte tot slachtoffer maakt. Als je krijgt wat je uiteindelijk wilt - de dood - verdien je de term slachtoffer niet.

Hamasstrijders zijn geen slachtoffers, het zijn gruwelijke, haatdragende daders onder het mom van slachtoffer. Maar vele Nederlanders willen ze als slachtoffers zien. Omdat ze, in vergelijking met de Joden in Israël, de Palestijnen zielig vinden. Hoe neerbuigend is dat! Zielig is een ongepast woord geworden als je dat van bloeddorstige Palestijnen vindt.

(Generaliseer ik te veel? Dan moet je het zeggen, hoor. Ik denk nogal eenvoudig).

Is het zielig dat je welbewust de dood zoekt nadat je Israël hebt aangevallen in het besef dat Israël keihard zal terugslaan? Ja… dat heeft inderdaad iets zieligs. Zeker tegenover de eigen bevolking. Maar dat is niet wat het groeiende leger van antisemieten vindt.

De grote invloedrijke denkers van de vorige eeuw waren Marx, Freud en Einstein. Drie Joden met een gigantische invloed op het gebied van de economie, de psychologie en de wetenschap. Ik geloof dat het Harry Mulisch was die betoogde dat door het wettische karakter van het Jodendom, de constante bestudering van de Tora en de Tenach, de mystiek van het geloof door hen werd gerelativeerd.

De economie kende wetmatigheden waardoor je de geschiedenis, volgens Marx, kon analyseren door de klassentegenstellingen op te merken; de menselijke geest kende eveneens wetten waardoor het onbewuste geopenbaard werd, en de wetten van de natuurkunde die Einstein opstelde, gaven een ander inzicht in tijd en ruimte. Wat had de islam ons daarover te bieden?

Je weet dat ik AI of ChatGPT graag vergelijk met God. (Is Sam Altman van Chat ook niet van Joodse afkomst?). Wat doe je bij AI? Je moet vragen stellen. Prompts. Dat is precies wat interviewer Ischa Meijer mij vertelde over het Jodendom.

Ik vroeg aan Ischa: “Wat typeert het Jodendom?” Het was een dag voor of na sederavond en hij zei: “Vragen stellen.” “Waarom?’’ vroeg ik. “Omdat we niet weten waar we zijn, waar we naar toe moeten en wie we zijn.”

En onmiddellijk daarop meteen: “En wie ben jij?” (Over die vraag denk ik trouwens nog steeds na.)

Het lijkt mij duidelijk: Joden stellen vragen; Islamieten stellen eisen.

Share

Schunnige Zinnetjes

….zijn vandaag achtergebleven in Italië, want Theodor heeft eigenlijk vakantie.

Theodor serveert ook columns en literaire stukjes op SlordigLeven.nl

Theodor Holman

Literair warhoofd houdt van slordig leven

Tweewekelijks maken Theodor Holman en Bart Nijman samen Radio Blauwe Hap, misschien wel de minst vooringenomen podcast van Nederland. Luistertip!

Subscribe now

De krant lees je aan de ontbijttafel. Zo leerde ik dat thuis. We hadden vaak koopjesabonnementen dus we ontvingen er veel: Haarlems Dagblad, de Volkskrant, Trouw, het AD. Nee, ‘de T’ kwam er niet in, die lazen we alleen op vakantie. Door al die wisselingen leerde ik bijna alle columnisten van de jaren negentig kennen. Als stevig linkse tante smulde ik van columns die ándere meningen preekten dan ik zelf deed. Dan mijmerde ik op de fiets naar school nog over de argumenten en wat ik daar dan weer op te zeggen had.

Als we Trouw weer hadden, was Sylvain Ephimenco vaste prik. En ik zal vast wel eens geblazen hebben bij een column, maar boos worden kon ik niet op hem. Door alle nieuwe perspectieven die hij mij aanreikte voelt hij nog altijd als een liefdevolle mentor. Dat deze jeugdvriend zijn laatste column schreef in de krant die - na de onverschrokken rol die hun journalist Jan Kleijnnijenhuis speelde in het toeslagenschandaal - bij mij op een voetstuk staat, botst aan alle kanten.

Hoe komt het toch dat dit gebeurt? Dat je uit elkaar groeit, dat het tijd is voor iets anders, natuurlijk kan dit tussen columnisten en kranten gebeuren. Maar dat columnisten het signaal krijgen dat ze niet meer bij een krant passen, dat is toch eigenlijk een soort contradictio in terminis? Een krant die staat voor verdieping, moet zijn lezers toch ook een ‘tegendenker’ aanbieden? (Al doe ik Ephimenco tekort met deze aanduiding). Maar als het dan klopt, dat je uit elkaar zou kunnen groeien als krant en columnist, zegt dit vooral veel over hoe het maatschappelijk debat gevoerd wordt.

Het argumentatieperspectief is telkens hetzelfde: Of het nu over Loosdrecht gaat of over XR op een willekeurige snelweg of spoor. Telkens gebruiken de voorstanders van de acties ‘als je niet luistert naar de bevolking, dan krijg je dit!’ en de tegenstanders ‘als je je niet aan de wet houdt, is dat misbruik van demonstratierecht’. Hierbij zijn de ‘strijdende’ partijen zo hard bezig de ánder te bestrijden dat ze niet meer door hebben dat ze daarmee zelf goedkeuring geven als het hun eigen smaak betreft. Het is dat hypocrisie van alle tijden is, anders was het zeker de uitvinding van deze tijd.

Hoofdschuddend kijk ik naar de discussies, hoe is het mogelijk dat je het willens en wetens overtreden van de wet rechtvaardigt terwijl je het de ánder verwijt? Toegegeven, acties met fors geweld komen harder binnen, maar het blokkeren van sporen en snelwegen ‘zonder’ geweld is een tegenstelling. De gevolgen van je wetteloze actie zijn ook ontwrichting van de samenleving. Om het even welke politicus of mediaduider wijst op ‘meten met twee maten’, ze doen het zelf in de volgende bijzin opnieuw. Ze lopen in dezelfde valkuil, namelijk het tóch vergoelijken van het overtreden van de wet, om duidelijk te maken hoe zeer je voor of tegen iets bent.

Stevige meningen in het maatschappelijk debat zijn gewenst. Dit is allesbehalve een pleidooi voor het ‘gematigde midden’. De mensen die hiervan de definitie geven, willen vooral zichzelf verheerlijken om hun ‘redelijkheid’. En als er grote tegenstellingen zijn in het maatschappelijke en politieke debat, dan ligt de ene kant je nader aan het hart dan de ander. Niemand kan de neutraliteit claimen, dat is valse profetie.

De grote protestbewegingen kennen allemaal een gewelddadige kant. We zagen ze bij coronaprotesten, Gaza-demonstraties, de boerenprotesten en bij klimaatacties. En dit was vroeger ook al zo - denk aan de krakersrellen van de jaren tachtig. Maar het verschil tussen toen en nu zit in twee dingen. Allereerst de vermaledijde bubbels waarin bevestiging van de ‘goede zaak’ en het verwerpen van de ‘andere zaak’ demarreert tot een tunnelvisie omdat je geen andere meningen meer tegenkomt door algoritmefuiken op de sociale media.

De tweede reden die ik zie, en die vind ik zorgelijk, is omdat de voorhoedes van de protestbewegingen ronduit wetteloosheid prediken. Dat doet XR en dat doet Defend net zo. Ze zijn twee zijdes van dezelfde medaille. Als degenen die vooroplopen en het tempo bepalen van de protestbeweging, schijt hebben aan de wet en gevolgen van hun acties, dan straalt dit af op de mensen die hart hebben voor dezelfde zaak. Nee, niet iedereen bij een azc-protest is een racist en nee, niet iedereen bij een XR-demonstratie heeft schijt aan de rechtsstaat. Maar dat is wel hoe de ándere kant álle deelnemers van de protesten neer zet.

De extremisten in de frontlinie maken extremisten van iedereen die erachter staat. In plaats van een (marginaal) onderdeel te zijn van de beweging, bepalen de radicalen het gezicht van de beweging. Wij/zij-denken wordt compleet als een geluid dat is toegeschreven aan de ándere kant, niet meer getolereerd wordt maar er niet meer bij hoort. Dan is het aanvallen, beschimpen en cancellen geblazen.

Is er dan niemand die ziet dat als je de ander de ruimte ontneemt om te spreken of te demonstreren, dat je dan jezelf muilkorft? En dat Trouw zichzelf in een hoek schildert door Ephimenco in de radicale ándere hoek te zetten?

Get more from Bart Nijman in the Substack app

Available for iOS and Android

Get the app

Subscribe now

Begeleidend bij dit schrijven en het gesprek in de podcast, hebben we vandaag een fragmentje van Keyvan Shahbazi bij WNL, een vileine post op LinkedIn van Dolf Jansen en Jamal Ouariclownbassie (“collega”-columnisten van Ephi bij Trouw), een trailer van Doem-Docu des Doods, The AI Doc (Or How I Became A Apocaloptimist) en een bindende luistertip om Tristan Harris bij Sam Harris aan te horen. En nu gaan we hummus eten.

Sam Harris

Escaping an Anti-Human Future (Ep. 469)

Sam Harris speaks with Tristan Harris about the dangers of AI and the race to build it. They discuss the new documentary The AI Doc: Or How I Became an Apocaloptimist, the lessons of The Social Dilemma, the arms race dynamics between AI labs, the “intelligence curse” and its implications for human political power, the psychology of tech CEOs indifferent…

Listen now

2 months ago · 356 likes · 52 comments · Sam Harris

MP3 voor Lex

Get more from Bart Nijman in the Substack app

Available for iOS and Android

Get the app

In januari ontving ik een fikse fotoclaim van ANP Foto. Ondanks verwoede pogingen in overleg te treden met het fotopersbureau, werd het een frustrerend gebeuren waarin ik met door AI gegenereerde non-antwoorden werd afgescheept. Ik stak er veel tijd in, moest een jurist inschakelen en heb pro-actief een bedrag betaald. Vervolgens kreeg ik alsnog aanmaningen en dreigingen met deurwaarders. Het gehele gedoe leest u hier terug. Hieronder een vervolg en de afloop - deze donkere kamer verdient wat feller flitslicht.

Mijn dossier is gesloten (daarover later meer) maar mijn avonturen met de licensie-piraten maakten veel los. Mijn mailbox en DM’s stroomden vol met schimmige voorbeelden van het gerenommeerde kiekjeskantoor met de bijna monopolistische positie in de Nederlandse (pers-)fotomarkt. Ook meldden zich ‘professionele’ claimbestrijders.

ANP CEO Martha Riemsma schreef (mede naar aanleiding van mijn zaak) een opiniestuk op Villamedia vol onwaarheden. En ik belde bijna twee uur met een ANP-marketeer.

Maar eerst een absurd voorbeeld:

Bovenaan staat een foto van Martin Luther King, genomen tijdens de March on Washington, 28 augustus 1963 - de dag waarop I have a dream klonk vanaf de trappen van het Lincoln Memorial. De rechtenvrije foto is afkomstig van Wikimedia Commons, de fotograaf is onbekend.

Het bestand heeft “USMC” in de naam: United States Marine Corps. Volg die aanwijzing en je vindt dit: “This photograph is considered public domain and has been cleared for release”, op een US Marines-website. Als auteur staat “Public Affairs Office”. De foto is in de ANP Beeldbank opgenomen. Ook daar: “Fotograaf onbekend”.

Toch kreeg een Nederlandse stichting een ANP-claim van 419,36 euro voor het gebruik van deze foto.

Ook deze stichting was vastgelopen in de fuik van afwijzende AI-slop en dringende aanmaningen, vertelden ze. Nadat ik bovenstaande bronnen vond en men telefonisch contact kreeg met ANP (op zichzelf een moeizaam proces), werd de spookfactuur binnen vier minuten ingetrokken door een onverschillig klinkende ANP-beambte (audio in mijn bezit).

Zijn dat normale praktijken voor het fotopersbureau? Ik vrees van wel.

Subscribe now

Hobby-site gepensioneerde agent afgepakt door ANP

Talloze ervaringen van stichtingen, verenigingen en zelfs van een bestuurslid van een wereldwinkel ontving ik. Niemand handelde te kwader trouw, allemaal kregen ze ANP Fair Licensing of voorgangers daarvan (Visual Rights Group of Permission Machine) op hun dak met vette claims van een weerbarstige afzender.

Argeloze privépersonen worden ook aangepakt. Een gepensioneerde politieman, die een blog bijhield over zijn werk in de roerige jaren ’70 en ‘80, haalde deze offline na hij een claim van 741 euro voor één foto uit 1977 over de Molukse gijzeling in Bovensmilde. Gevonden op internet, maar van ANP. De oud-agent kocht het voor 300 euro af maar durft zijn site niet meer live te zetten. Dus om een foto van een halve eeuw oud wordt iemands hobby gesloopt, en verdwijnt historie van het internet.

De marketeer van ANP die ik 1 april sprak en aan wie ik ook vertelde over deze wanpraktijken, zei echter (en niet zonder trots) dat ‘20 procent van de claims op coulance kan rekenen’. Ik had moeten vragen of het reduceren van 741 euro tot 300 euro ook onder ‘coulance’ valt, maar sowieso vind ik dat percentage laag klinken.

Veel ‘inbreuken’ worden niet opzettelijk gedaan. Bovendien stuurt ANP claims die volslagen onjuist zijn, zoals bij de foto van MLK. Ze doen het zelfs met foto’s die letterlijk als nazi-propaganda zijn geproduceerd. Ook deze foto van Vladimir Poetin, afkomstig van de Kremlin-website en rechtenvrij volgens die site, leidde tot een ANP-claim van 393,25 euro bij een Nederlandse vereniging (die zich overigens niet liet afpersen door ANP).

Het is een dubieus verdienmodel, softwarematig en met AI geautomatiseerd, op dun juridisch ijs en met gebrekkige controle vooraf door ANP van hun eigen claims.

Om hier geen boekwerk van te maken, verwijs ik naar Martine Bakx en haar petitiepagina ‘Stop onredelijke fotoclaims’, en naar het fototrollen-dossier van Marcel van den Berg. Zij beschrijven hoe twijfelachtig de claimstructuur is. Citaat van de petitiepagina van Bakx: “Van het overgrote deel van de meer dan 300 miljoen foto’s in de beeldbank is ANP overduidelijk niet de enige uitgever en dat betekent dat ANP geen misgelopen licentievergoeding kan claimen als je zo’n foto hebt gebruikt: ANP kan immers niet uitsluiten dat je de foto via een andere partij hebt verkregen.” Of dat ze gewoon rechtenvrij zijn, voeg ik daaraan toe.

Accepteer dus nooit zomaar een fotoclaim van ANP. Ook niet van andere partijen: Kassa maakte in april deze uitzending over het miljoenenbedrijf van de copyrightmaffia.

ANP-directeur liegt over licentiebeleid

Dan de inbreng van ANP-directeur Martha Riemsa (tevens Mevrouw van Nieuwkerk), die naar aanleiding van een Villamedia-column van Kim van Keken over onder meer mijn casus een weerwoord fabuleerde.

“Fotografen kunnen niet leven van waarschuwingen alleen”, schrijft ze daarin. Wat best grappig is, als je hierboven net gelezen hebt dat er ANP-claims worden ingediend voor rechtenvrije foto’s, namens naamloze fotografen.

Riemsma zegt ook: “Dat ANP bij een constatering van misbruik gelijk een ‘blafbrief’ zou sturen zoals Van Keken stelt, is onjuist. In de eerste correspondentie wordt altijd vermeld dat als blijkt dat de foto wel rechtmatig gebruikt is, het dossier wordt gesloten. Ook lichten we toe waar we de claim op baseren. Pas als een reactie uitblijft, wordt de toon formeler.”

Dat is aantoonbaar onwaar. Die disclaimer of onderbouwde toelichting op de claim heb ik nooit gezien, ook niet in dossiers van anderen die ik heb ingezien. Het is altijd meteen de claim, plus een knop naar het betaalportaal. Betalen, bitte! Wie reageert, ontvangt incoherente reacties van slordig formulerende AI.

Riemsma schrijft echter: “Wij vinden onze aanpak redelijk en proportioneel, en nog belangrijker: de rechter heeft dat standpunt herhaaldelijk bevestigd.”

Nou mevrouw. De rechter heeft óók herhaaldelijk claims afgewezen, onderbouwingen van ANP onvolledig genoemd en geëiste bedragen onredelijk verklaard. Niet zelden kan ANP zijn eigen standpunt niet juridisch staven in de rechtszaal en in mijn eigen zaak heb ik op jurisprudentie gewezen van rechters die oordelen dat de claims te hoog zijn, de boete-opslag te hoog, en de opsporingskosten buitenproportioneel.

Riemsma liegt, en verdedigt op selectieve gronden de dubieuze praktijken van ANP.

Een ‘persoonlijk’ gesprek met een ANP-marketeer

Tot slot mijn gesprek met ANP. Dat verliep an sich niet onprettig. Suraj Sahibdin (‘Operations Lead - Copyright Enforcement & Image Licensing’) wilde de zaak heus oplossen. “Ik ben heel erg van proportionaliteit en rechtvaardigheid”, zei ie. Wel zaten we overduidelijk op verschillende golflengtes, en waren we het in brede zin oneens.

Het gesprek van ruim anderhalf uur heb ik opgenomen, maar ik zie geen reden om de audio te openbaren. Hieronder citeer ik uit dat gesprek, dat tot stand kwam nadat ik mijn claim-verhaal op LinkedIn aan ANP-hoofdredacteur Freek Staps had “gefaxt”.

Staps hield zich van de domme maar oud-CEO Guido van Nispen riep huidig directrice Riemsma er bij. Eigenlijk wringt daar al iets: ik weet wie de baas is bij ANP, Guido kent mij zijdelings, en zo kom je bij de juiste persoon uit. Een soort luxepositie die niet iedereen gegeven is.

Sahabdin speelde aanvankelijk de slachtofferkaart. Met opmerkingen als “we zijn allemaal mensen. We kunnen het ook samen oplossen”, probeerde hij de lieve vrede te bewaren in een gesprek dat beleefd verliep, maar waarin ik mijn ergernis wel expliciet uiteen zette.

Als het “allemaal mensen” zijn bij ANP, hadden ‘Esme’, ‘Mohammed’ en hun achternaamloze collega’s zelf oplossend kunnen werken, zonder retorisch gehandicapte chatbots. Het eerste half uur van het telefoongesprek verliep alsof ik met een deëscalatie-script sprak.

Sahibdin stuurde over de emotionele flank: mijn ergernis over de handelswijze van ANP werd uitgelegd als alsof ik “niet genoeg onderscheid heb gevoeld in je erkende en betwiste inbreuken, zou als disproportioneel zijn ervaren.” Het was geen gevoel, het zijn glasharde feiten zijn dat ik de redelijke partij probeerde te zijn maar met een ChatGPT-kluitje in het riet werd gestuurd.

Hij legde me uit dat een blafbrief met een bizarre prijssticker erop geen schadeclaim heet maar een “retroactieve licentie”, waarvoor ze qua tarief hun “uiterste best doen om dit zo marktconform te houden.” Ze zitten maar “op de helft van de prijs” van de “échte claimcowboys”, terwijl dat in sommige gevallen bedrijven zijn zoals Visual Rights Group (VRG), waar ANP tot kort geleden actief mee samenwerkte en nog altijd dossiers bij heeft lopen. Dat schreef Riemsma zelf in Villamedia:

“Vorig jaar hebben we de samenwerking met VRG/Copyright Agent beëindigd. In plaats daarvan hebben we ANP Fair Licensing opgezet: een eigen team in samenwerking met onze technologiepartner PixRay, dat rechtstreeks onder ANP valt. Daarmee hebben we de communicatie en afhandeling in eigen hand en zijn we direct aanspreekbaar als het ergens wringt. Een klein aantal zaken uit de vorige samenwerking loopt nog, ook die volgen we op met de nieuwe werkwijze.”

Mijn gesprek met Sahibdin nam een koddige wending toen hij me vroeg om het screenshot met de foto van Vicky Maeijer alsnog te verwijderen. Hij bleef erbij dat het een inbreuk is. Ik ben stellig van mening van niet (net als Marcel van den Berg, die dat hier onderbouwt), en ik suggereerde dat een rechter dan maar moest oordelen.

“Ik vraag het vooral persoonlijk”, zei Sahibdin vervolgens.

Ik schoot in de lach en zei: “Jij belt mij niet als privépersoon. Jij belt mij in de hoedanigheid van jouw functie als ANP-medewerker. Je zou nooit, als je ‘s avonds in je joggingbroek in de bank hangt en buiten diensttijd over mijn website scrolt, mij opbellen om te vragen ‘wil je die foto weghalen’?”

Het stomme screenshot nam uiteindelijk meer dan een half uur bakkeleien in beslag en ik was het zat, dus tijdens het bellen maakte ik er dit van, met de opmerking dat ik nog altijd niet geloof dat het oorspronkelijk screenshot een inbreuk is:

Ik wilde namelijk liever aankaarten dat ik lang niet de enige ben die valse of te zwaar aangezette claims krijgt en dat de meeste mensen nooit opzettelijk inbreuk plegen.

“Je hebt gelijk en wij moeten dat veranderen. En liever gisteren dan vandaag”, erkende Sahibdin. “Wij werken samen met die betreffende partijen waar je het over hebt. En het eerste toen ik hier binnenkwam is dat ik die partijen eruit heb gegooid om alles in huis in te richten”, vertelde hij (min of meer in lijn met wat Riemsma twee weken later in Villamedia zou schrijven).

Mijn slotwoord was dat ANP moet leren onderscheid te maken tussen een argeloze hobbyblogger en een moedwillige inbreukpleger met een ’serieuze’ website. Zeker als iemand, zoals ik, in overleg wil treden maar zich niet tot betaling laat dwingen. “Het is belangrijk om proportionaliteit toe te passen. En een getailleerde oplossing. Dat wordt nu te weinig gedaan”, erkende Suraj.

Mijn dossier werd wel gesloten, ik vroeg om een finale kwijting op schrift en kreeg die binnen tien minuten. Het bredere gevoel dat ANP vals speelt, en zal blijven valsspelen, is echter niet weggenomen. Daarvoor worden er te veel mensen bestookt met claims, en lijkt het ANP te veel geld op te leveren.

Share

Een tegenclaim? Verleidelijk, maar…

Tot slot gaf iemand nog het advies dat ik de 530,89 euro die ik proactief betaalde, terug moet eisen omdat ANP onvoldoende juridische gronden heeft aangeleverd om überhaupt geld te kunnen vragen. Ik heb besloten die zeephelling niet op te gaan want het heeft me al genoeg tijd, geld en ergernis gekost. Op de About-pagina is in april een disclaimer toegevoegd die erop neerkomt dat onvolledige, niet deugdelijk onderbouwde en/of niet-transparante claims niet in behandeling zullen worden genomen.

Get more from Bart Nijman in the Substack app

Available for iOS and Android

Get the app

Onlangs mailde een lezeres van NN me een persberichtje door, met de vraag of ik wellicht wat aandacht wil schenken aan een aankomend optreden van het Jerusalem String Quartet in de Waalse Kerk te Amsterdam. Vanwege een silent boycott van Israëlische muziek en cultuur kon de kaartverkoop van dit kamerconcert namelijk best een duwtje gebruiken. Nou, welja, waarom ook niet - dit ongelikte nieuwsbriefje kan best wat culturele verheffing gebruiken.

Subscribe now

Om open kaart met u te spelen: ik ben dermate ongeletterd in de klassieke muziek dat ik bij het woord ‘strijkkwartet’ onmiddellijk vier struise vrouwen voor mijn geestesoog krijg, die met een hagelwitte schort voorgebonden een berg wasgoed staan weg te strijken. Zingend, dat wel.

Terzake: voor het laatste optreden van de Jewish Music Concert Series in de Waalse Kerk op 28 mei waren nog kaarten beschikbaar. Op de achtergrond speelde echter iets anders mee. Het zou immers geen Joodse kwestie in het Nederlandse moerasland anno 2026 zijn, als er geen gedoe omheen bestond.

Deze Jewish Music Concert Series, een drieluik van drie concerten in de Waalse Kerk waar het Jerusalem String Quartet de afsluiter voor vormt, was namelijk niet welkom in het Concertgebouw. De Waalse Kerk stelde daarop de deuren open voor de reeks.

Dat het Concertgebouw deze optredens niet bliefde, leidde tot wat beroering op sociale media. De indruk ontstond dat het Concertgebouw het strijkkwartet uit Jeruzalem überhaupt niet meer zou willen programmeren. Des te meer reden om aandacht aan dit concert te schenken, dacht ik natuurlijk. De beroering zorgde er inmiddels echter voor dat het concert inmiddels al wél is uitverkocht.

Het Concertgebouw (al jaren inactief op X) zelf reageerde op tweets over de vermeende weigering, waarin ze weerspraken dat het JSQ niet langer welkom is: “Dit is incorrect. Het Jerusalem Quartet is en blijft regelmatig te gast in Het Concertgebouw. In januari gaf het kwartet nog drie concerten in Het Concertgebouw ter afsluiting van een gedenkwaardige Sjostakovitsj-cyclus”, met link naar een recensie in Het Parool.

Boycot van Israëlische cultuur en muzikanten

Een telefoontje met artistiek leider Barry J. Mehler van de Jewish Music Concert Series bevestigt op dit punt het gelijk van het Concertgebouw: “Dit specifieke concert en de reeks concerten, waaronder dit concert valt, is niet welkom in het Concertgebouw”, vertelt hij. “Het Jerusalem String Quartet met deze programmering aan het Concertgebouw aangeboden maar dat is om haar moverende redenen afgewezen. Het Concertgebouw stelde dat zij het JSQ al voor een andere programmering had gecontracteerd en dat zij niet in één jaar twee keer dit kwartet wilde programmeren. Daaraan kan niet de conclusie worden verbonden dat het Jerusalem String Quartet niet langer welkom in is in het Concertgebouw.”

Daarom werden de drie concerten, waarvan het JSQ op 28 mei het slotakkoord vormt, in de Waalse Kerk gehouden.” In die zin dus niets aan de hand.

Wel klopt het dat de kaartverkoop stroperig verliep. Mehler: “Het boycot-aspect tegen Israëlische muzikanten en cultuur speelt wel een rol. Dat gaat niet altijd met Palestijnse vlaggen voor de deur, sommige mensen die normaliter wel naar dit soort concerten zouden komen, kopen gewoon geen kaarten.” Hij voegt eraan toe dat dit voornamelijk in Nederland en België speelt: “Elders verkoopt dit wereldberoemde ensemble nog altijd gewoon uit.”

De nieuwe huisregels van het Concertgebouw

Daarmee is de kous echter niet af, want op 12 mei kwamen ook de antwoorden van cultuurminister Rianne Letschert (D66) op Kamervragen die in maart zijn gesteld door Mona Keijzer, over nieuwe en opvallende “guiding principles” die het Concertgebouw sinds kort hanteert.

Kamervragen + antwoorden Concertgebouw

86.1KB ∙ PDF file

Download

Kamervragen, in maart ingediend door Mona Keijzer, over de nieuwe 'huisregels' van het Concertgebouw, beantwoord op de meest summiere wijze door OCW-minister Letschert (D66).

Download

In deze uitgangspunten staat dat het Concertgebouw “voor artistieke vrijheid, integriteit en gelijkheid” is, en dat er “ruimte [is] voor controverse.” De richtlijn stelt dat “alle concerten die passen binnen onze artistieke beleidskaders en verhuringen die we hebben geaccepteerd moeten kunnen doorgaan”, maarrrr dat daarvan wel afgeweken kan worden, bijvoorbeeld:

“met artiesten/musici/orkesten die direct of indirect betrokkenheid hebben bij of oproepen tot discriminatie, geweld of ernstige schendingen van internationaal en humanitair recht (waaronder oorlogsmisdaden, misdrijven tegen de menselijkheid en genocide).”

Deze nieuwe richtlijn, zo heb ik gecheckt, stond op 16 december 2025 nog niet op de site van het Concertgebouw. In de Wayback Machine zijn ze op 19 februari van dit jaar voor het eerst geïndexeerd (vergelijk met 16 december 2025).

Is dit een concertzaal, of een tribunaal? Hoe komt het Concertgebouw bij deze vage regels, die gek genoeg toch heel specifiek aanvoelen, alsof ze zo kort na het rumoer over het Chanoekah-concert met Shai Abramson geschreven zijn om één specifieke groep te kunnen weigeren…

De antwoorden van de minister op de vragen van Kamerlid Keijzer hierover zijn tamelijk leeg (de voormalige voorzitster van de Taskforce Antisemitismebestrijding gaat er niet over, ze vindt er niets van en voor vragen over subsidie van het Concertgebouw verwijst ze naar de gemeente Amsterdam), maar dat ‘uitgangspunt’ over ‘oorlogsmisdaden, misdrijven tegen de menselijkheid en genocide’ is toch dermate prikkelend dat ik het Concertgebouw zelf maar even opbel. Als we toch aan het strijken zijn, doen we natuurlijk meteen de hele was.

“Concertgebouw, met Jacob”

Op vrijdag 15 mei staat Jacob van der Vlugt, Manager Pers & PR van het Concertgebouw, NN met een zucht te woord: die ‘guiding principles’ spreken wat hen betreft voor zichzelf, en er is al eerder antwoord gegeven aan journalisten hierover.

Van der Vlugt probeert me af te wimpelen met de suggestie dat alle vragen al beantwoord zijn en denkt te weten - zonder dat ik de kans krijg mijn vragen te stellen - dat ik dezelfde vragen wil stellen als “bijvoorbeeld de Volkskrant”. Ik krijg er nog net tussen geperst dat ik ze dan op mail wil zetten, waarop hij zegt er “zeker serieus naar te zullen kijken.”

Voordat ik mail, check ik bijvoorbeeld De Volkskrant om te zien wat die eerdere antwoorden dan waren. Nou, noppes:

“[Het Concertgebouw] beantwoordt geen vragen over de nieuwe richtlijnen, die in februari op de website werden geplaatst en waarover The Rights Forum (lol - BN) als eerste publiceerde. De woordvoerder van het Concertgebouw wil ook niet zeggen of ze zijn opgesteld vanwege de ophef rond de Israëlische legercantor. ‘Dit zijn nu de richtlijnen, en die zijn voor iedereen superduidelijk’.”

— De Volkskrant, 25 maart 2026

Die richtlijnen zijn mijns inziens helemáál niet zo duidelijk, dus ik heb dezelfde vrijdag de volgende vragen aan “Concertgebouw, met Jacob” gemaild. Want ik ben dan misschien geen kenner van de klassieke muziekwerken, een paar inhoudelijke vragen formuleren lukt me nog wel.

Het uiterst vriendelijk verwoorde antwoord kwam - met subtiele plaagstoot; zie hele mail onderaan dit artikel - op dinsdagmiddag. Jacob dankt me voor mijn “interesse in de publicatie van onze guiding principles” maar: “vooralsnog geven we hierover geen nadere toelichting in interviews.”

Op vraag 1 (aanleiding voor de richtlijnen), vraag 2 (toetsingskader) en vraag 4 (al iemand geweigerd onder deze richtlijnen?) van NN komt geen antwoord. Wel wordt deze cirkelredenering opgevoerd: “Over hypothetische scenario’s en individuele programmeerafwegingen doen we geen uitspraken. Onze missie, visie en guiding principles vormen hiervoor het kader.”

Ja, okee, maar hoe kwam dat kader voor die uitgangspunten tot stand, wat was de aanleiding en hoe toets je dat kader? Dat blijft dus onbeantwoord.

Ten aanzien van NN’s vraag 3 verwijst Jacob naar het standpunt van het Concertgebouw over Rusland (ook integraal online te vinden), maar zegt hij over het programmeren van dissidenten: “Dat is geen doel." Dat is een half antwoord op de vraag of de richtlijnen primair bedoeld zijn om de deur gesloten te kunnen houden; geen expliciete bevestiging maar ook geen ontkenning.

Met deze gedeeltelijke beantwoording van mijn vragen (en enkele antwoorden op vragen die ik niet gesteld heb), moet ik toch constateren dat hoewel het Concertgebouw zegt dat ze voor zichzelf spreken, zijzelf hun eigen richtlijnen niet kunnen uitleggen.

Subscribe now

Proof of the pudding

Wat mijn vijfde vraag betreft, of JSQ opnieuw geprogrammeerd kan worden, geeft het Concertgebouw geen concreet antwoord maar wijst Jacob naar het verleden: “Het Jerusalem Quartet blijft welkom in Het Concertgebouw en heeft dit seizoen een volledige Sjostakovitsj-cyclus uitgevoerd.”

De beroemde strijkers uit Jeruzalem hebben inderdaad meermaals in het Concertgebouw gespeeld maar in de agenda komen ze niet terug. Er staat - verbeter me als ik het verkeerd gezien heb - op dit moment sowieso maar één Russische pianist met Joodse wortels in het programmaboekje van het Concertgebouw (Evgeny Kissin, 15 november 2026). Onduidelijk is of deze geboekt was vóór de publicatie c.q. inwerkingtreding van de nieuwe richtlijnen, of daarna.

Dat geldt ook voor het optreden van JSQ, dat werd gegeven voordat de nieuwe richtlijnen online verschenen. Maar the proof of the pudding van de toegankelijkheid van het Concertgebouw voor Joodse of Israëlische muzikanten, huurders of concerten bestaat niet bij gratie van optredens uit het verleden, maar in hun programmering in de toekomst.

Het Concertgebouw heeft hierin de schijn tegen maar wie weet verrast de koninklijke cultuurkamer ons nog met een positieve noot.

Zo. En nu ga ik onderstaande optreden van het JSQ van 18 mei 2024 in het omstreden Concertgebouw kijken, om mezelf cultureel bij te scholen. Dit optreden was toentertijd al bijna geschrapt vanwege de bedreigende sfeer rond Joodse en Israëlische (culturele) manifestaties en optredens. Directeur Simon Reinink herpakte zich destijds nog met de woorden: “Ieder concert moet kunnen doorgaan. Het Concertgebouw staat vol achter zijn missie om iedereen te verbinden en te verrijken met sublieme muziek, ongeacht achtergrond, religie, cultuur of welk onderscheid dan ook. We moeten blijven opkomen voor de vrije samenleving die we willen zijn.”

Een jaar later sprak hij echter hele andere taal over het Chanoekah-concert met cantor Shai Abramson, waarbij druk werd gezet op de organisatie om zowel hem als zichzelf terug te trekken. En nu zijn er dus (*poef*) die rare richtlijnen. Die ze zelf niet uit kunnen leggen, en daarom des te meer één specifieke richting op wijzen. U mag uw eigen conclusies trekken over de aanleiding, intentie en invulling van deze richtlijnen. Ze spreken immers voor zichzelf!

Enfin. Als u muzikaal beter geletterd bent dan de uitbater van dit nieuwsbriefje, ziet u het Jerusalem String Quartet eind deze maand wellicht in De Waalse Kerk. Want daar zijn ze sowieso welkom.

p.s. Dank voor het aanbod om deze uitvoering van het West-Eastern Divan Orchestra bij te wonen, Jacob. Het orkest van muzikanten uit het Midden-Oosten onder leiding van Daniel Barenboim, de eerste persoon die zowel de Israëlische als de Palestijnse nationaliteit draagt, is als uitgesproken criticus van de staat Israël (hij vond in 2005 dat je Palestijnse zelfmoordaanslagen ‘in context’ moest zien, en placht te beweren dat Palestijnen pas antisemitisch werden ná de stichting van de staat Israël) vast goed getoetst aan de kaders van de richtlijnen! Helaas heb ik dan een begrafenis. Maar je subtiele plaagstootje is in ieder geval goed doorgekomen.

p.p.s. Deze week geen Blauwe Hap. De heer Holman is op vakantie. Maandag wel een Radio Blauwe Hap. Laatste column hierrr, laatste podcast daarrr.

Get more from Bart Nijman in the Substack app

Available for iOS and Android

Get the app

Subscribe now

Waarlijk, alsof Nederlanders ook maar IETS te schaften hebben met de gewelddadige Arabisch/Palestijnse geschiedenis, die bovendien op zeer verwrongen, eenzijdige en revisionistische wijze aan ons wordt opgedrongen. Maar maak je geen illusies, Hans Teeuwen heeft gelijk: na het normaliseren van de ramadan en het inmiddels ingeburgerde iftar-ritueel, gaan we voortaan ook jaarlijkse herdenkingsceremonies beleven voor Arabische agressie, die ons door de strot wordt geperst als een Joods-Israëlische zonde.

Daarvoor werden de herdenkingskransen van 4 en 5 mei achteloos naar de achterkant van het verzetsmonument in Utrecht gevoetbald, zodat de voorzitster van de Vereniging Nederlandse Gemeenten een krans kon leggen voor de Palestijnse verkrachtersvlag, die aan de voorkant geplakt was. Het wordt met de dag gestoorder in de bestuurspolder.

Dezelfde mensen die de Nakba aan ons opdringen, slaakten een antizionistische zucht van verlichting dat Israël het Songfestival niet won. Maar dankzij alle drukte rond Eurovision en Nakba kon het nieuw verschenen rapport over het afgrijselijke (seksuele) sadisme van Hamas (‘Silenced No More’) toch maar weer mooi overgeslagen worden door de meeste media. Want na jarenlang Pallie-propaganda oplikken en over ons uitspugen, past het niet meer in het plaatje van de meeste pers om te erkennen dat die jongens van Hamas misschien ook geen lieverdjes zijn.

Hier leest u het rapport zelf, daar vat de Daily Mail het voor u samen. Het is zelfs in tekst al gruwelijker dan de meeste videobeelden van oorlog, terreur en barbarisme.

Tot slot was er nog de NY Times, die zonder bewijs afdrukt dat Israëlische gevangenbewaarders honden hebben afgericht om Palestijnen te verkrachten, in een “opiniestuk” dat aan de vooravond van het wél van bewijs doorregen rapport met Hamas-misdaden gepubliceerd werd. Opzet? Je kan het echt niet meer uitsluiten. Hier de “column” van Nicholas Kristof, daar een ontmanteling door Haviv Rettig Gur.

Aan het einde van deze aflevering hoort u het brandalarm afgaan. Zie het als een voorteken: het loopt he-le-maal uit de hand met de normalisering van antisemitisme, én met het witwassen van historisch islamitisch geweld. Hoed u, hoed u. En wee hun die het kwade goed noemen.

MP3 voor Lex

In Utrecht had ook nog iemand het fatsoen…

…om het goede te doen…

Zelfs ChatGPT kon het nauwelijks over z’n processor verkrijgen

Als een AI al ziet dat het misschien niet zo’n pas geeft om een krans te leggen voor een historische verdraaiing, bij een verzetsmonument voor de Tweede Wereldoorlog, waarom is het dan zo moeilijk voor mensen? Hoewel: ook AI leverde met een paar subtiele bewerkingen van de vraag alsnog het gevraagde plaatje…

Corona was voor ons eind 2021 de druppel om de deur achter Nederland dicht te trekken. Te vol, te druk, te veel mensen die gewoon doen wat er van hen verwacht wordt en vooral: te veel mensen die willen dat ánderen doen wat er van hen verwacht wordt. In combinatie met een huis waaruit we weg wilden, een woningmarkt die iets nieuws vinden frustreert en een Randstedelijke woonomgeving die zienderogen verslechtert onder wanbestuur, beklemmend beleid en vervreemdende culturele veranderingen (maar ook: afgezet tegen de positieve mogelijkheid om te kunnen werken vanaf waar we maar willen en de wens om naar iets béters op zoek te gaan), werd corona de laatste breuk in een optelsom die begin 2022 uitkwam in de Algarve.

Subscribe now

Een paar jaar later heb ik het idee dat corona nooit helemaal voorbij is gegaan. Mensen blijven meer dan ooit op zoek naar gedeelde verontwaardiging- voor of tegen iets - terwijl bestuurders nog zwakker staan (en zijn) dan ze in die pandemie-jaren al waren. De overreacties van de ME in Loosdrecht vormen een zichtbaar bewijs hoe onmacht zich tot lange lat vormt, en zonder scrupules bij iedereen in de nek gelegd wordt.

Dit nadat de besturende macht eerst zélf een loopje neemt met de mores van goed bestuur, en de burger daarmee met de rug tegen de muur zet. De asielcongestie zal tot nog veel meer overreacties leiden, omdat het beleid in dwang en leugens is ingebed.

Niet alleen trekken leiders en bestuurders aantoonbaar schadelijk beleid doodleuk door (massamigratie, energietransitie, ‘klimaat’), burgers beginnen de oogst daarvan steeds explicieter te proeven: geen betaalbare huizen, geen leveringszekerheid en torenhoge prijzen voor energie, steeds meer asieloverlast zonder rem op de instroom. Daarbij krijgt het moralisme van de progressieve goedertierenheid alle ruimte om zich aan elke snelweg, talkshowtafel en krantenpagina vast te lijmen maar wordt iedere kritiek gebrandmerkt als een voorportaal van planeetvernietiging, de ontmenselijking van asielzoekers of een opstand van het populisme.

Dat kweekt voornamelijk meer ergernis, frustratie, verontwaardiging. Emoties, sentimenten en percepties die tijdens corona zijn opgelaaid en na de pandemie nooit meer helemaal wilden uitdoven. Mensen hebben iets gezien, in die jaren, en het beviel hen niet. Niet wat de macht deed, niet hoe de media daarin meeliepen, niet welke karakterzwaktes in de cultuursector worden omarmd en gevierd, en niet hoe ‘afvalligen’ werden afgezegd, gecanceld en buitengesloten.

Veel van die emoties vinden (algoritmisch opgezweepte) wegen naar buiten via sociale media, overdrukventielen waar je veel tot alles kunt zeggen maar waarmee niets verandert of verbetert. Sterker nog, deelnemers aan het publieke discours op internet worden nog sneller als maatschappelijk melaatsen beschouwd dan de instemmende knikkende kudde bankaardappelen die de tv op NPO 1 heeft vast gezet, en de keukentafel met DPG-titels bedekt bij het ontbijt. Die veranderen óók niets, maar denken goed te doen door als dooie vissen met de stroom mee te drijven.

Die laatste vorm van algoritmische apathie wordt echter heilig verklaard: wie ‘All eyes on Rafah’ hield omdat het algoritme (en financiële injecties door kwaadwillende krachten) dat dicteert, deed iets goed voor ‘de mensenrechten’. Wie daarentegen op Israël stemde bij het Songfestival, is de facto medeplichtig aan genocide. Argumenten en solide onderbouwing zijn niet nodig, zo bewijst Jarl van der Ploeg in een alleszeggend tweeluikje:

In de hogere, bijna volledig progressief-linkse kringen voelen ze desondanks wel het verlies van grip, vertrouwen en voorwaartse beweging (kijk hoe zwak Starmer staat!) maar zetten ze enerzijds hun beleid extra nadrukkelijk door (zie welke radicale migratiebesluiten Sanchez neemt!), want fouten toegeven is macht verliezen. En meer en meer, en sneller en makkelijker, leggen ze de schuld bij de Joden (pardon, bij “Israël” en het “zionisme”). Op een veel explicietere en meer ingrijpende manier dan waarop ze zelf beweren dat ‘extreemrechts’ en ‘de populisten’ de schuld aan ‘de buitenlanders’ zouden geven.

Subscribe now

Krampachtige kransen bij een voze verkrachtersvlag

Ook in de laagste echelons van rechtse reactionairen denken ze in de verdachtmakingen tegen De Eeuwige Jood hun eigen vlag te kunnen planten maar hoe dicht partijen als GroenLinks en D66 (maar ook de NPO, DPG, universiteiten, de cultuursector…) daarmee tegen de gestoorde gedachtenwereld van Forum voor Democratie aanwrijven, zou je bijna een schitterende ironie kunnen noemen - althans, wanneer het voor Joden niet zo godvergeten beklemmend en bedreigend zou zijn. Want het antisemitisme dat via de algoritmes het narratief in sloop, wordt inmiddels van bovenaf het hardste aangewakkerd en omzwachteld met de meest aanstootgevende smoes van allemaal: die eeuwige geveinsde empathie met het vermeende leed van de Palestijnen.

Deugen is als woord al een tijdje dood, maar als dogma leeft het sterker dan ooit.

De taal jegens Joden verhardt en normaliseert, en het ceremonieel wordt steeds bespottelijker: zie Amsterdamse GroenLinks-burgemeester Femke Halsema met haar ronduit wappie Nakba-taal op Instagram, een onderwerp waarin ook de NOS zich weer roerde door de nodige onwaarheden in de Journaals te stoppen en waarover Oscar Hammerstein een aanbevelenswaardig stuk met feitelijke weerleggingen schreef.

Ook Hans Teeuwen liet van zich horen in een stukje oprechte ergernis over dat paraderen met de “verkrachtersvlag” van de Palestijnen, in een filmpje dat voor zijn doen ongekend chagrijnig is maar dat aan de kijker wel een beetje opluchting biedt. Maar helaas ook geen oplossingen of kentering, want waar Halsema schmiert over de Nakba, zwijgt Haar Soort Mensen over het lijvige, gruwelijke en ronduit moeilijk te lezen rapport over de beestachtige seksuele horrormoraal van de door hen zo geliefde Palestijnen.

De absurditeit ligt dus ditmaal niet bij de cabaretier, maar kwam van PvdA-burgemeester Sharon Dijksma (Utrecht), met een krampachtige kranslegging voor dezelfde historische leugen, bij die verkrachtersvlag, tijdens een herdenking waar een Palestijnse spreker aanwezig was van een organisatie die door de AIVD in het oog gehouden wordt vanwege Hamas-banden. Doodnormaal, kennelijk, voor Dijksma, die tevens voorzitter is van de VNG, dus deze krans ook een beetje namens alle gemeenten legt.

Share

Maar kijk nou toch wat het Bestuurlijke Amateurtheater van de Geveinsde Empathie hier neerzet, terwijl ze in hun achterhoofd moslimzeteltjes tellen en afwegen tegen een Joodse minderheid in Nederland die tezamen nog niet één Kamerzetel waard is, zelfs al zouden ze allemaal op dezelfde partij stemmen:

De Nakba-herdenking eindigde zaterdagavond in een ceremonieel boe-geroep voor Israël, toen het land als tweede eindigde bij het Songfestival (achter de pro-Israëlische winnaar Bulgarije). Bij de NOS en de publieke omroep, dat net als enkele andere landen het campy queer-fest dit jaar BoYcOtTe vanwege de deelname van de enige Joodse staat op aarde, waren de commentaren al de hele week zuur maar werd het boegeroep monter benadrukt.

Neerlands geliefde oud-winnares Lenny Kuhr maakte onlangs haar eigen definitieve vertrek naar Israël bekend, omdat ze zich in Nederland niet langer veilig of gewenst voelt. Aan de kille krachten die het volksliedjesfestival momenteel verbinden in hun afkeer van Israël, herkent men de huidige gure wind die door Europa waait.

Iedereen acteert maar niemand doet wat en het wordt steeds moeilijker om aan te zien. Het wordt ook steeds moeilijker te geloven dat dit niet slecht af zal lopen voor niet alleen de Joden, maar ook het liberale leven en misschien wel de gehele democratie, die door z’n eigen processen (braaf stemmen allemaal!) bij elkaar gehouden wordt maar onder de oppervlakte al een grote mate van disfunctionaliteit kent, en in steeds beperkter vertrouwen opereert.

Er loert een ondemocratisch totalitarisme onder dat verlies van vertrouwen, omdat de progressieve dogma’s steeds zwaarder moeten leunen op hun bestuurlijke overmacht (de publieke posities) en ideologische sociale onderdrukkingskracht (de ‘vrije pers’ en, indien nodig, de politie).

Inside the Nazi Mind

Dit is waar Amerikaanse leger-psychiater Douglas M. Kelley in 1947 voor waarschuwde. Afgelopen week las ik zijn boek 22 Cells in Nuremberg - Inside the Nazi Mind, naar aanleiding van de film ‘Nuremberg’, waarin Rami Malek de psychiater Kelley speelt, en Russell Crowe een overtuigende Hermann Göring neerzet.

Het is een boek waarvan links een paar jaar geleden zou kunnen zeggen dat je letterlijke nazi’s niet zo mag ‘vermenselijken’, want Kelley beschreef hen in 1947 met een professionele distantie en nuchterheid die vandaag de dag op zichzelf al zeldzaam is: de historische context van Hitlers Derde Rijk en het onzegbare oorlogsleed waar dat Reich op gebouwd werd, wordt duidelijk geschetst maar het morele oordeel over de uitvoerders is in dit boek aan de lezer, niet aan de auteur.

Dat boek is gebaseerd op Kelley’s gesprekken met en onderzoeken van Hitlers trouwste topmensen, plus interviews met hun familieleden, personeel en andere getuigen. Het geeft de lezer een beeld van 22 topnazi’s als ‘gewone mensen’, met zowel hun overtuigingen, persoonlijke doelstellingen, fanatisme en tekortkomingen als ook hun 'normale’ kanten: hun achtergrond, carrièrepad, humor en hun intellect. Kelley waakt ervoor om te blijven herinneren aan de misdaden, wreedheden en miljoenen doden die deze mannen op hun geweten hebben maar je voelt bij enkelen van hen ook een soort mededogen, omdat het uiteindelijk allemaal ‘mere human beings’ zijn, die bovendien niet allemaal hadden verwacht, gewild of hebben geweten dat wat begon met wat toespraken in München en wilde verdachtmakingen jegens Joden om de boel wat op te stoken, zou eindigen in vijftig miljoen doden - waaronder zes miljoen moedwillig uitgeroeide Joden.

Deze nuchtere blik op 22 oorlogsmisdadigers van een inktzwart regime zou het postmoderne, “antifascistische” (woke) links in de 21e eeuw tot voor kort ondenkbaar hebben gevonden. Die ontwaren immers al nazi’s in mensen die het feit verdedigen dat je van een geboren man geen biologische vrouw kunt maken (terwijl - oh ironie - zijzelf degenen zijn die medische experimenten op kinderen en tieners toejuichen of uitvoeren).

Nazi’s als ‘gewone mensen’ proberen te analyseren, zoals Kelley deed (en wat hem uiteindelijk tot de observatie bracht dat in iedereen een potentiële nazi kan schuilen, een conclusie die niemand wilde horen en hem uiteindelijk tot waanzin en zelfmoord dreef), zou vandaag de dag makkelijk als iets extreemrechts beschouwd kunnen worden. Niet als iets ‘links’, laat staan ‘progressief’ - ware het niet dat we na 7 oktober 2023 in toenemende mate gezien hebben hoe prominente media, politici en publieke figuren zich hebben uitgelaten en zich blijven uitlaten over Israël en ‘de Joden’.

Dat is wat de waarschuwing van Douglas M. Kelley aan het einde van het boek des te interessanter maakt: niet alleen degenen die nazi’s werden, konden nazi’s worden. De 22 mannen die in Neurenberg berecht werden, zo analyseerde hij in 1945 en 1946, hadden grosso modo iedereen kunnen zijn. Wie dit boek in de jaren tachtig las, zal misschien aan Janmaat hebben gedacht. Begin van de eeuw aan Fortuyn, later aan Wilders. Zo dicteerden de maatschappelijke mores immers, en zo werden nazi’s tot een karikatuur teruggebracht die zich makkelijk op een Janmaat, Fortuyn of Wilders laat projecteren.

Maar wie het boek in 2026 leest, tegen een achtergrond van Jodenhaat in alle progressieve mainstream media (en een deel van de alternatief-rechtse online media), bij alle westerse progressief-linkse politici (en een klein deel van onguur rechts), op universitaire campussen die “waarheid” en “objectiviteit” uit de gedragscode hebben wegge-D66’t (feit!) en waar D66-bestuurders de agressieve Pallie-protesten als vervelende beeldvorming rond de verkiezingen beschouwden, sja: die denkt toch misschien eerst aan Sjoerd Sjoerdsma, Jan Paternotte, Esther Ouwehand en Femke Halsema. Of aan Keir Starmer en Pedro Sanchez. Allemaal belijden ze met de mond tegen antisemitisme te zijn, maar bij allen blijkt uit hun politieke retoriek en hun handelen iets anders.

Je denkt anno 2026 niet aan Janmaat of Fortuyn maar aan de Volkskrant, NRC, de NOS en RTL Nieuws. Aan klinkende namen als “Radboud” en “Erasmus”, die nu staan voor antisemitisme en uitsluiting. Ook het Concertgebouw werd een Reichspalast für kulturellen Antisemitismus. Zelfs het fucking Songfestival, dat olijke nichtenfeestje voor muziekbraderie-nationalisme, is een incubator voor antisemitische Queers for Palestine-quatsch. Israël werd tweede, het pro-Joodse deel van Nederland kon zich daaraan optrekken en eventjes die lange neus maken naar alle haat. Maar het kan het unheimische gevoel van uitsluiting en verdrukking niet wegpoetsen.

Share

Een vaccin tegen antisemitisme

Veel mensen voelen nog altijd de sentimenten die tijdens corona werden aangewakkerd, zo begon ik dit nieuwsbriefje (dat op zichzelf begon als een comment op dit artikel van Eva de Vor, maar een beetje uit de hand liep). Het is geen verwijt aan al die mensen. Immers, voor onszelf was de pandemie het laatste duwtje richting het visrestaurant aan de verre zuidzijde van het Avondland. We hebben iets gezien, toen. Ervaren. Het voelde op z’n minst ongemakkelijk, en voor velen als een vorm van onderdrukking van individuele vrijheden. Liberale waarden werden verdrukt, met een beroep op het belang van het collectief.

Bij de overheid en in bestuurslagen is het corona-sentiment ook nooit uitgedoofd en dat is wel een verwijt. Het aanroepen van ‘het collectief belang’ zie je terug in het klimaatbeleid (dat helemaal niet in ieders belang uitpakt), de afgedwongen empathie komt terug in de asielcongestie (die onomkeerbare effecten heeft op de cultuur, demografie en leefomgeving van alle Nederlanders). De vernietigende retoriek tegen migratiecritici en de snelle greep naar fysieke repressie bij azc-protesten roepen een parallel op met de lichtzinnige inzet van politiemachten die we tijdens de pandemie hebben meegemaakt.

Waar Hugo de Jonge enkele jaren geleden beweerde dat COVID een ‘pandemie van de ongevaccineerden’ was en bezwoer dat hij ‘wist waar de ongevaccineerden wonen’, en daarmee zijn eigen bestuurlijke verantwoordelijkheden én onmacht bij individuele burgers legde, zo wordt nu door een veel breder front van door propaganda gestuurde politici, door desinformatie bevangen inktkoelies en opinievertekenaars, ruggengraatloze cultuursubsidievangers, afgressieve debatavonddreigers en schijterige universiteitsbestuurders naar Israël gewezen, en worden alle Joden moeiteloos medeplichtig gemaakt aan alle daden van de Joodse staat.

Daarbij worden de meest rabiate leugens niet geschuwd: ‘Israël traint honden om Palestijnen te verkrachten’ - New York Times, deze week. Weet u wie ook de meest rabiate leugens over Joden niet schuwden..? Ze eindigden in 22 cellen in Neurenberg, of pleegden zelfmoord voordat ze daarin konden worden opgesloten voor berechting.

Maar ik weet ook dat eenieder die zich voorgaande feiten aan mag trekken (en die dit stukje onverhoopt leest), zal zeggen dat Douglas M. Kelley gelijk had dat Amerika voor het fascisme zou vallen (want: Donald Trump), dat Israël zelf geworden is waartegen het is opgericht (want: Bibi Netanyahu, de IDF en een “genocide” in Gaza), en dat Nederland tijdens de vorige PVV-regering ternauwernood aan het Blonde Rijk ontsnapt is.

Zelf ben ik geen psychiater, dus u mag uw eigen conclusies trekken, maar tegen antisemitisme is geen vaccin, en antisemitisme zelf zal geen vaccin blijken tegen de degeneratie van het progressieve dogma. Iedere ideologie die teveel in zichzelf gaat geloven, komt uiteindelijk ten val door zijn eigen overmoed. Het is alleen zo tragisch dat de Joden altijd de eerste klappen moeten opvangen, voordat de rest van de samenleving door heeft in welke waanzin ze worden meegezogen tijdens die val.

Subscribe now

Eva’s Substack

Een acteur die onder het masker sprak

Hoe zit het met het hart, het bloed, de temperatuur? Slaat het voor het goede doel? Stroomt het voor de juiste mensen? Is het niet te kil? Is het niet te veel of juist te weinig…

Read more

a month ago · 6 likes · 6 comments · Eva De Vor

Oscar’s Substack

De Leugen van de Nakba

Femke Halsema heeft volledig kleur bekend. De burgemeester van Amsterdam wenste de “Palestijnse Nederlanders” sterkte bij de herdenking van de Nakba. Palestijnse Nederlanders — wat zijn dat eigenlijk? Nederlanders met een Palestijnse achtergrond? Of een politieke identiteit die inmiddels door het Amsterdamse stadsbestuur als afzonderlijke morele categor…

Read more

a month ago · 46 likes · 9 comments · Oscar Hammerstein

Fun Fact: ChatGPT wilde van de boekomslag geen afbeelding maken, omdat er een verholen hakenkruis op staat én omdat het cijfer ‘22’ een soort inversie van het SS-logo is. Toen ik zei dat ie dat weg mocht laten, kwam de afbeelding bovenaan eruit gerold en heet het boek nog slechts ‘Cells in Nuremberg’. De Palestijnse vlag is geen probleem.